Με αυτό τον τρόπο επέλεξε να ανακοινώσει την ύπαρξή του το Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης (FLN). Στη διακήρυξή του έθετε το βασικό στόχο: «την αποκατάσταση του Αλγερινού κράτους, κυρίαρχου, δημοκρατικού και κοινωνικού, μέσα στα πλαίσια και τις αρχές του Ισλάμ». Ήταν η έναρξη της Αλγερινής Επανάστασης που θα οδηγήσει μετά από αμέτρητες θυσίες στην ανεξαρτησία το καλοκαίρι του 1962.
Εντωμεταξύ στο Παρίσι η κυβέρνηση δεν ανησύχησε ιδιαίτερα. Χρειάστηκε να φτάσει η 12η Νοέμβρη για να μιλήσει ο υπουργός Εσωτερικών στη βουλή: «Η Αλγερία είναι Γαλλία… Και εσείς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα διστάζατε μπροστά σε οποιοδήποτε μέτρο για να υπερασπίσετε τα σύνορα της Γαλλίας;» δήλωσε. Το όνομά του ήταν Φρανσουά Μιτεράν, ο μετέπειτα σοσιαλιστής πρόεδρος της Γαλλίας.
Τα μέτρα περιλάμβαναν τις γνωστές συνταγές: συλλήψεις, εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, συλλογικές τιμωρίες ολόκληρων χωριών που ήταν ύποπτα για υποστήριξη στους «τρομοκράτες». Άρχισαν να κυκλοφορούν οι πρώτες αποκαλύψεις για βασανιστήρια. Όμως, η «τρομοκρατία» δεν έλεγε να καταλαγιάσει έστω κι αν οι στρατιωτικοί συσχετισμοί ήταν συντριπτικά υπέρ της γαλλικής αποικιοκρατίας.
Όμως, υπήρχαν παράγοντες που ενίσχυαν το FLN. Το 1954 ο γαλλικός στρατός, ο «τέταρτος μεγαλύτερος του κόσμου» είχε υποστεί μια συντριπτική και ταπεινωτική ήττα στο βόρειο Βιετνάμ, στη θρυλική μάχη του Ντιεν-Μπιεν-Φου. Η «Ινδοκίνα» (Βιετνάμ, Καμπότζη, Λάος) χάθηκε για την γαλλική αποικιοκρατία. Στη Βόρειο Αφρική η γαλλική κυριαρχία έτριζε. Το Μαρόκο και η Τυνησία –στα δυτικά και ανατολικά σύνορα της Αλγερίας- συγκλονίζονταν από μεγάλα (και βίαια κινήματα) που κέρδισαν την ανεξαρτησία. Από την Αίγυπτο το καθεστώς του Νάσερ έβγαζε πύρινα κηρύγματα ενάντια στην αποικιοκρατία (και αργότερα θα ενίσχυε με όπλα το FLN). Οι επαναστάτες στην Αλγερία ένιωθαν ότι κολυμπούσαν με το ρεύμα της ιστορίας.
Αυτό που τους έδωσε, όμως, τη δυνατότητα να αντέξουν μια τέτοια αναμέτρηση ήταν το βαθύ μίσος των Αλγερινών ενάντια στην Γαλλική αποικιοκρατία. Η Αλγερία καταλήφθηκε από το γαλλικό στρατό σε μια εκστρατεία που ξεκίνησε το 1830 και κράτησε δεκαετίες. Στο τέλος της κατάκτησης, η χώρα χωρίστηκε σε τρία «διαμερίσματα» και έγινε γαλλικό έδαφος. Δηλαδή διοικούνταν όπως οποιαδήποτε περιοχή της μητρόπολης. Με τη διαφορά ότι ο ντόπιος πληθυσμός έχασε τα δικαιώματα και τη γη του.
Φτώχεια
Εκατομμύρια μουσουλμάνοι αγρότες ζούσαν σε συνθήκες απερίγραπτης φτώχειας. Ένα εκατομμύριο εργάτες γης δούλευαν για ένα κομμάτι ψωμί στις τεράστιες φυτείες των Ευρωπαίων γαιοκτημόνων που τροφοδοτούσαν τους εξαγωγικούς κλάδους της οικονομίας. Το 1937 ήταν η «χρονιά της πείνας» στη Βόρειο Αφρική. Ο Αλμπέρ Καμύ, ο Γάλλος λογοτέχνης που γεννήθηκε και μεγάλωσε ως παιδί εποίκων στην Αλγερία, περιγράφει σκηνές όπου παιδιά τσακώνονταν για το ποιο θα ψάξει στους σκουπιδοτενεκέδες για αποφάγια.
Χέρι-χέρι με τη φτώχεια πήγαινε ο ρατσισμός. Η Γαλλική Δημοκρατία υποτίθεται ότι ενσάρκωνε τα ιδανικά της «ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας». Όμως, οι μουσουλμάνοι της Αλγερίας ήταν μεν υπήκοοι αυτής της Δημοκρατίας αλλά όχι πολίτες της. Όχι μόνο δεν διέθεταν δικαίωμα ψήφου αλλά ο περίφημος Κώδικας που ίσχυε μέχρι το 1946 πρόβλεπε αμέτρητους μεγάλους και «μικρούς» περιορισμούς: μέχρι και για το προσκύνημα στη Μέκκα χρειαζόταν άδεια από τις «αρμόδιες αρχές». Φυσικά, η μόνη αναγνωρισμένη γλώσσα ήταν η γαλλική.
Οι ευρωπαίοι έποικοι (γιατί δεν ήταν όλοι γαλλικής καταγωγής) μπορεί να ήταν στην πλειοψηφία τους φτωχοί και εργάτες. Όμως, αυτό που τους ένωνε ήταν τα προνόμια που τους εξασφάλιζε η αποικιοκρατία. Το χάσμα ανάμεσα στο ένα εκατομμύριο εποίκους και τα εννιά εκατομμύρια Αλγερίνων ήταν αγεφύρωτο και παρέμεινε έτσι μέχρι τέλους.
Εκτός από τη φτώχεια και την καταπίεση όμως, υπήρχε κι η αντίσταση. Δεκάδες χιλιάδες Αλγερίνοι είχαν πάει μετανάστες εργάτες στην Γαλλία και εκεί ήρθαν σε επαφή με τους μαζικούς αγώνες, τα συνδικάτα και την Αριστερά. Άλλα ρεύματα εμπνεύστηκαν από το Ισλάμ.
Η κρίσιμη περίοδος ήταν το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’40. Στις 8 Μάη του 1945, με αφορμή τη λήξη του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου στην Ευρώπη, οργανώθηκαν διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις της Αλγερίας με αίτημα την ανεξαρτησία. Στη πόλη Σετίφ στα ανατολικά η διαδήλωση χτυπήθηκε από την αστυνομία, οι διαδηλωτές απάντησαν σε είδος με αποτέλεσμα στις τρεις επόμενες μέρες να χάσουν τη ζωή τους δεκάδες έποικοι. Τα αντίποινα ήταν τρομερά. Αεροπλάνα βομβάρδιζαν χωριά, ακόμα και πλοία από τις ακτές. Πολιτοφυλακές εποίκων άρχισαν να δολοφονούν μαζικά «βρωμο-μουσουλμάνους». Στην πόλη Γκουέλμα τέτοιες πολιτοφυλακές δολοφόνησαν 1.500, το 25% του ντόπιου ανδρικού πληθυσμού.
Το δεύτερο γεγονός ήταν οι ψευτο-εκλογές του Απρίλη 1948. Ο νέος καταστατικός χάρτης του 1947 πρόβλεπε την εκλογή μιας «βουλής» που θα την αποτελούσαν δυο ισάριθμα τμήματα εξήντα εδρών, για τους έποικους και τους μουσουλμάνους. Η γαλλική διοίκηση δεν επαναπαύτηκε στη γιγάντια αδικία όπου μια ψήφος ευρωπαίου άξιζε χιλιάδες ψήφους μουσουλμάνων. Έκανε τόσο μεγάλη νοθεία στις μουσουλμανικές κάλπες ώστε να μην καταφέρει να εκλεγεί κανείς υποψήφιος των κομμάτων που στήριζαν με το ένα ή τον άλλο τρόπο την ανεξαρτησία. Ο δρόμος της κάλπης ήταν κλειστός. Για τους αγωνιστές που θα συγκροτήσουν το FLN ο μόνος δρόμος που έμενε ανοιχτός ήταν των όπλων.
Υπεροπλία
Το FLN προσπάθησε να ισοφαρίσει την τεράστια υπεροπλία των αποικιοκρατών δίνοντάς τους μια γεύση του πολέμου κοντά τους. Το 1956-57, οι ευρωπαϊκές γειτονιές του Αλγερίου συγκλονίζονται από τις εκρήξεις βομβών και τις επιθέσεις των ειδικών ομάδων της «αυτόνομης ζώνης» του FLN στην πρωτεύουσα. Ο Ιταλός σκηνοθέτης Τζίλο Ποντεκόρβο έχει αποθανατίσει αυτή την σκληρή αναμέτρηση στο αριστούργημά του «Η Μάχη του Αλγερίου».
Στην Γαλλία αρχικά ο πόλεμος στην Αλγερία είχε πλατιά αποδοχή. Στις αρχές του 1956, η νεοεκλεγμένη κυβέρνηση με επικεφαλής τον σοσιαλιστή Γκι Μολέ ζήτησε από τη βουλή έκτακτες εξουσίες για να κερδίσει τον πόλεμο. Τον υποστήριξε ακόμα και η αντιπολίτευση, ακόμα και οι κομμουνιστές βουλευτές. Ο Μολέ παρουσίαζε τον πόλεμο ως αναμέτρηση της δημοκρατίας με την «τρομοκρατία» αλλά και των κοσμικών αρχών του «Διαφωτισμού» με το «αντιδραστικό ισλάμ».
Όμως, ο πόλεμος σύντομα άρχισε να γίνεται μισητός. Ξέσπασαν ανταρσίες επιστρατευμένων εφέδρων. Πολλοί αγωνιστές του ΚΚ, ιδιαίτερα της νεολαίας, ασφυκτιούσαν με τη γραμμή του κόμματος ακόμα και όταν το τελευταίο άρχισε να μιλάει για «ειρήνη στην Αλγερία» (ποτέ ανεξαρτησία). Έπεσε στους ώμους της αδύναμης επαναστατικής Αριστεράς, ιδιαίτερα στους τροτσκιστές, να στηρίξουν ενεργά το FLN. Το 1959, το 71% του πληθυσμού δήλωνε στις δημοσκοπήσεις ότι στήριζε μια διαπραγματευτική λύση.
Το FLN δεν κατάφερε να νικήσει στρατιωτικά το γαλλικό στρατό. Υπήρχαν περίοδοι το 1959 και 1960 που έμοιαζε να έχει σβήσει ως στρατιωτική δύναμη στο εσωτερικό. Όμως, δεν έχασε τη μαζική υποστήριξή του, αντίθετα τη μεγάλωσε. Και ο γαλλικός στρατός ποτέ δεν κατάφερε να επικρατήσει οριστικά.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, ο Ντε Γκολ άλλαξε στάση. Είχε ξανάρθει στην εξουσία την άνοιξη του 1958 μετά από ένα πραξικόπημα των δεξιών στρατηγών και πολιτικών στην Αλγερία. «Σας κατανοώ» είχε πει στα εκστατικά πλήθη που τον χαιρετούσαν με το σύνθημα «Αλγερία γαλλική!» στην επίσκεψή του. Όμως, η συνέχιση της οικονομικής αιμορραγίας και η διεθνής απομόνωση ήταν εμπόδια για την επίτευξη των κύριων στόχων του γαλλικού καπιταλισμού.
Αυτοί που τον κυβερνούσαν ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να ζήσουν και χωρίς την Αλγερία. Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις, η Αλγερία έγινε ανεξάρτητη με τις Συμφωνίες του Εβιάν τον Ιούλη του 1962. Ο αγώνας είχε κοστίσει τριακόσιες χιλιάδες νεκρούς.
Η Αλγερινή Επανάσταση σήμανε το τέλος της αποικιοκρατίας και έγινε σύμβολο για όλα τα αντιμπεριαλιστικά κινήματα στον κόσμο. Ειδικότερα για την Γαλλία είχε και μια άλλη επίπτωση: η αντιμπεριαλιστική δράση έδωσε νέα πνοή στις μικρές ομάδες και ρεύματα της επαναστατικής Αριστεράς. Ο Μάης του ’68 ζύγωνε.