Ιστορία
Γαλλία - 20 χρόνια από τη Μαζική Απεργία του Δεκέμβρη 1995
Το απεργιακό κίνημα κατέβασε πάνω από 2 εκατομμύρια διαδηλωτές στους δρόμους.
Η δύναμη της εργατικής τάξης
«Ο κοινός πονοκέφαλος για όλες τις κυβερνήσεις είναι το εργατικό κίνημα. Ο πρόεδρος της ΕΕ Σαντέρ στην τελευταία σύνοδο μίλησε για την απειλή κοινωνικής έκρηξης σε όλες τις χώρες. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι δεν πρόκειται για μελλοντική απειλή…»
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληγε το άρθρο της Μαρίας Στύλλου με τον τίτλο «Κρίση και εργατικοί αγώνες» στο τεύχος 16 του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω το Μάη-Ιούνη του 1995 – τις μέρες που πρόεδρος στη Γαλλία εκλεγόταν ο εκπρόσωπος της δεξιάς Ζακ Σιράκ. Ήταν η περίοδος που στις χώρες της Ευρώπης μια-μια οι κυβερνήσεις επιχειρούσαν να εφαρμόσουν τις «μεταρρυθμίσεις» που προέβλεπε η Συνθήκη του Μάαστριχτ που είχαν συμφωνήσει τέλη του 1991, είχαν θέσει σε ισχύ τέλη του 1993 και αποτέλεσε το θεμέλιο της ΕΕ.
Στη Γαλλία, ο πρωθυπουργός του Σιράκ, Ζιπέ, κατέθεσε ένα σχέδιο «μεταρρυθμίσεων» με στόχο να περιορίσει το δημόσιο έλλειμμα από 5% σε 3%, όπως προέβλεπε η συνθήκη του Μάαστριχτ. Το πρόγραμμα περιλάμβανε πάγωμα των μισθών στο δημόσιο τομέα, περικοπές των επιδομάτων στους ανέργους (με την ανεργία σκαρφαλωμένη στο 12%) και επίθεση στο ασφαλιστικό με αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Έκπληξη
Η πρώτη απάντηση σε αυτή την επίθεση, που μετά την πρόσφατη εκλογική νίκη θεωρήθηκε εύκολη υπόθεση, ήταν μια 24ωρη πανεργατική απεργία που κάλεσαν στις 10 Οκτώβρη όλες οι εργατικές συνομοσπονδίες. Η απεργία εξέπληξε τους πάντες. Όπως έγραφε ο Σωτήρης Κοντογιάννης στην εργατική αλληλεγγύη Νο 203 στις 18 Οκτώβρη του 1995: «Δέκα χρόνια είχε να δει τέτοια απεργία η Γαλλία! Την περασμένη Τρίτη πέντε εκατομμύρια εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα αρνήθηκαν να πάνε στις δουλειές τους. Απεργιακές φρουρές απλώθηκαν από τα μεσάνυχτα της Δευτέρας έξω από τα ταχυδρομεία, τα σχολεία, τα δικαστήρια, τις εφορίες».
Το πρωί δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές κατάκλυσαν τους δρόμους των μεγάλων πόλεων. “Οι Γάλλοι μετατρέπουν την απεργία για το πάγωμα των μισθών σε γιορτή. Υπάρχουν μπάντες τζαζ και μπαλόνια, τραγούδια και συνθήματα, καθώς οι δημόσιοι υπάλληλοι γιόρταζαν τη μεγαλύτερη απεργία της τελευταίας δεκαετίας” έγραφαν την άλλη μέρα οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς.
Παρά την επιτυχία της 24ωρης, οι ηγέτες των συνδικάτων δεν κάλεσαν απεργία διαρκείας, αλλά μια επόμενη «μέρα δράσης» στις 14 Νοέμβρη. Πάνω από 70.000 εργαζόμενοι βάδισαν στους δρόμους του Παρισιού εκείνη τη μέρα. Μια βδομάδα αργότερα, οι φοιτητές κατέβηκαν σε αποχή ενώ πολλές σχολές προχώρησαν σε κατάληψη.
Λίγες μέρες αργότερα, η Γαλλία ήταν κυριολεκτικά σε εξέγερση. Στις 24 Νοέμβρη άρχισε η απεργία στους σιδηροδρόμους – μια απεργία που για ένα ολόκληρο μήνα έγινε η καρδιά των κινητοποιήσεων. Στις 28 Νοέμβρη η απεργία απλώθηκε στα λεωφορεία και το μετρό. Οι συγκοινωνίες νέκρωσαν εντελώς ολόκληρη τη χώρα, δίνοντας τη δυνατότητα και το σύνθημα και στους άλλους κλάδους να προχωρήσουν σε απεργία. Στις 30 Νοέμβρη μπήκαν στην απεργία οι εργαζόμενοι στα ταχυδρομεία, το φυσικό αέριο, τον ηλεκτρισμό, τις τηλεπικοινωνίες. Η απεργία στην ενέργεια ανάγκασε τη Γαλλία να αγοράσει έξτρα ηλεκτρισμό από Ισπανία και Αγγλία. Στα ταχυδρομεία οι απεργοί κλείδωσαν τα γραφεία διαλογής. Στις 5 Δεκέμβρη, χωρίς καθόλου συγκοινωνίες, 160.000 διαδηλωτές κατέκλυσαν το Παρίσι αψηφώντας το πυκνό χιόνι και τους παγωμένους δρόμους. Συνολικά σε ολόκληρη τη Γαλλία οι διαδηλωτές ξεπέρασαν το 1 εκατομμύριο.
Ολονύκτιες συγκρούσεις
Στις 7 Δεκέμβρη διαδηλώνουν 1,5 εκατομμύριο διαδηλωτές, ενώ οι απεργίες έχουν ήδη απλωθεί στα σχολεία, τα αεροδρόμια και στα εργοστάσια χαλυβουργίας. Στη Λωρραίνη των ορυχείων και της χαλυβουργίας ξεσπάνε καθημερινά άγριες ολονύκτιες συγκρούσεις ανάμεσα στους απεργούς και την αστυνομία. Οι μεταλλωρύχοι συλλαμβάνουν έναν άντρα των CRS των περιβόητων γαλλικών ΜΑΤ και τον κρατάνε όμηρο για ώρες. Κοντά στη Μασσαλία, μεταλλωρύχοι της ίδιας εταιρίας κρατάνε όμηρο ένα διευθυντή σε συμπαράσταση. Μάχες με την αστυνομία γίνονται και στα αεροδρόμια, όπου οι απεργοί καταλαμβάνουν τους διαδρόμους προσγείωσης. Μπλόκα σε δρόμους πραγματοποιούν οι φορτηγατζήδες, ενώ οι λιμενεργάτες επιχειρούν αποκλεισμούς στα λιμάνια.
Τις ίδιες μέρες οι σιδηροδρομικοί πετυχαίνουν να ακινητοποιήσουν τις μοναδικές γραμμές που εξακολουθούν να λειτουργούν, τις γραμμές μιας ιδιωτικής εταιρίας που συνδέουν το Παρίσι με Λονδίνο και Βρυξέλλες. Στις 7 Δεκέμβρη καταλαμβάνουν το κέντρο ελέγχου που βρίσκεται στο Καλαί προκαλώντας κομφούζιο στις γραμμές. Τελικά στις 9 Δεκέμβρη πετυχαίνουν να σταματήσουν τα τρένα της εταιρίας Γιούροσταρ, αλλά και τα αυτοκίνητα που προσπαθούσαν να κινηθούν μέσα από το τούνελ της Μάγχης αποκλείοντας τους δρόμους στο Καλαί. Στη Μασσαλία, οι απεργοί σιδηροδρομικοί διαδήλωσαν στα τοπικά γραφεία του κόμματος του Ζιπέ, όπου απέκλεισαν μέσα τους εκπροσώπους του χτίζοντας με τούβλα και λάσπη την κεντρική είσοδο των γραφείων.
Η κυβέρνηση προσπάθησε να σπάσει την ενότητα του εργατικού κινήματος παίζοντας το χαρτί των «προνομιούχων» δημοσίων υπαλλήλων που απεργούν «ενάντια στο σύνολο» αλλά απέτυχε οικτρά. Οι απεργίες απλώθηκαν και σε κλάδους του ιδιωτικού τομέα, όπως η χαλυβουργία αλλά και σε ασφαλιστικές εταιρίες και τράπεζες, ενώ πολλοί εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα απεργούσαν τις μέρες των μεγάλων συλλαλητηρίων. Το ινστιτούτο απασχόλησης του υπουργείου Εργασίας της γαλλικής κυβέρνησης μέτρησε 6 εκατομμύρια μέρες απεργίας το 1995, από τις οποίες τα 4 εκατομμύρια αφορούσαν το δημόσιο και 2 εκατομμύρια αφορούσαν τον ιδιωτικό και μικτό τομέα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν η κυβέρνηση προσπάθησε να καλέσει σε αντιδιαδήλωση της «σιωπηλής πλειοψηφίας», όπως είχε κάνει ο Ντεγκόλ το Μάη του ’68, στο Παρίσι δεν συγκεντρώθηκαν παρά 1500 άτομα. Αντίθετα στις διαδηλώσεις συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες άνεργοι, αλλά και οι φοιτητές και οι μαθητές που σε πολλές περιπτώσεις έκαναν αποχές και καταλήψεις συμπαράστασης.
Από τα κάτω
Για τον Ζιπέ, ο οποίος είχε δηλώσει υπεροπτικά στο ξεκίνημα των κινητοποιήσεων ότι αν οι διαδηλωτές καταφέρουν να ξεπεράσουν τα δύο εκατομμύρια θα παραιτηθώ, η καμπάνα χτύπησε στις 12 Δεκεμβρίου. Διαδήλωσαν 2.3 εκατομμύρια και άλλα 2 εκατομμύρια διαδήλωσαν ξανά στις 16 Δεκέμβρη. Κάτω από αυτήν την πίεση η κυβέρνηση έκανε στροφή 180 μοιρών και κάλεσε τα συνδικάτα σε διάλογο, υποχωρώντας σε όλα τα μέτωπα, και στο συνταξιοδοτικό, εκτός από την κοινωνική ασφάλιση.
Αυτή η εκπληκτική διάθεση της βάσης ήρθε σε πλήρη αντιπαράθεση με τη «μετριοπάθεια» και τους συμβιβασμούς των ηγεσιών των συνδικάτων. Η ηγεσία της CFDT που πρόσκειται στο Σοσιαλιστικό Κόμμα από την αρχή είχε δηλώσει ότι συμφωνεί με ένα μεγάλο μέρος από τα μέτρα Ζιπέ και αρνήθηκε να στηρίξει τις πανεθνικές κινητοποιήσεις, αλλά πάνω από 150 τοπικά παρατήματά της στήριξαν την απεργία. Η ηγεσία της FO τάχτηκε υπέρ των κινητοποιήσεων, αλλά πρακτικά δεν έκανε τίποτε, αντίθετα ο τότε ηγέτης της Μπλοντέλ από την αρχή δήλωσε πρόθυμος να συζητήσει με το Ζιπέ τις «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις». H ηγεσία της προσκείμενης στο ΚΚ, CGT (τα μέλη της οποίας πρωτοστάτησαν στην απεργία) παρά τις εκκλήσεις από συνδικαλιστές της βάσης να καλέσει γενική απεργία σε συνέδριο που έγινε τέλη Νοέμβρη, δεν το έκανε ποτέ.
Στην ουσία οι ανάγκες του απεργιακού συντονισμού και της κλιμάκωσης καλύπτονταν από τις πρωτοβουλίες της βάσης. Στις συνελεύσεις τους σε διάφορους χώρους, οι εργαζόμενοι έφερναν απεργούς από τους σιδηρόδρομους για να απλώσουν τη συμπαράσταση. Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή που έδινε ο Ζ. Γκρέ, σιδηροδρομικός στο σταθμό Σαντιγιόν στα ΒΔ του Παρισιού:
"Στο Σαντιγιόν απεργούμε 800 σιδηροδρομικοί. Κάθε μέρα κάνουμε γενική συνέλευση για τη συνέχιση της απεργίας. Στις συνελεύσεις συμμετέχουμε 400-500. Τώρα ξεκινάμε το συντονισμό με άλλους εργάτες. Κάθε μέρα έχουμε μαζί μας κάποιον αντιπρόσωπο άλλων χώρων εργασίας που απεργούν. Από τα λεωφορεία ή το μετρό, από τους ταχυδρομικούς, τους φοιτητές, τους εργάτες ηλεκτρισμού ή γκαζιού".
Συχνά εργαζόμενοι από διάφορους χώρους μαζεύονταν για να συζητήσουν πώς θα απλώσουν τον αγώνα. Στο 20ο διαμέρισμα του Παρισιού αφού οργάνωσαν κοινή συνέλευση, εργαζόμενοι από διάφορους χώρους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, έκαναν περιοδεία σε όλους τους χώρους που δεν συμμετείχαν στην απεργία και τους καλούσαν να απεργήσουν.
Όταν η κυβέρνηση κάλεσε τις ηγεσίες στο διάλογο, σε αρκετά σημεία υπήρχαν αντιδράσεις από τα κάτω. Στη Μασσαλία οι εργαζόμενοι στις συγκοινωνίες αρνήθηκαν να κλείσουν την απεργία ακόμα και αφού ο Ζιπέ κάθησε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Χιλιάδες σιδηροδρομικοί θεώρησαν προδοσία την απόφαση των ηγετών τους να γυρίσουν πίσω στη δουλειά. Αλλά ακόμα και με αυτές τις συμβιβασμένες ηγεσίες η εργατική τάξη της Γαλλίας είχε πετύχει μια μεγάλη νίκη.
Κόντρα στο ρατσισμό
Πριν ακόμα ξεκινήσει την επίθεση σε ολόκληρη την εργατική τάξη της Γαλλίας, η κυβέρνηση Σιράκ-Ζιπέ έβαλε στο στόχαστρο τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Το καλοκαίρι του 1995 η γαλλική αστυνομία είχε εξαπολύσει πογκρόμ εναντίον όποιου δεν έμοιαζε «γαλλικής καταγωγής», στους μαύρους, τους άραβες, με τη δικαιολογία της «εξάρθρωσης» της τρομοκρατίας των Αλγερινών ισλαμιστών. Η αστυνομία δεν δίσταζε να ανοίγει πυρ και να δολοφονεί «υπόπτους» ακόμα και μπροστά στις κάμερες.
Όταν ξεκίνησαν οι απεργίες ο Ζιπέ προσπάθησε να παίξει το χαρτί του ρατσισμού και θυμήθηκε ξανά την «ισλαμική απειλή». Ο υπουργός Εξωτερικών Ερβέ ντε Σαρέτ δήλωνε ότι «η γαλλική κυβέρνηση δεν πρόκειται να επιτρέψει τη μεταφορά της αλγερινής σύγκρουσης στο εσωτερικό της Γαλλίας».
Οι μαζικές διαδηλώσεις, όπου κατέβαιναν πλάι-πλάι λευκοί, μαύροι και άραβες εργαζόμενοι ήταν η καλύτερη απάντηση στα σχέδια του Ζιπέ, αλλά και την άνοδο του Εθνικού Μετώπου που στις πρόσφατες εκλογές είχε πάρει 15%. Στην Τουλόν, όπου το κόμμα του Λεπέν είχε πάρει τη δημαρχία, αυτοί που κυριαρχούσαν στους δρόμους δεν ήταν οι φασίστες, αλλά οι απεργοί καθώς διαδήλωναν πάνω από 25.000 εργάτες.
Ηγεσίες που την χαράμισαν
“Όταν υπογραφόταν η Συνθήκη του Μάαστριχτ, η εργατική αλληλεγγύη από αυτές τις στήλες απαντούσε στην προπαγάνδα βάζοντας το ερώτημα που τραβάει αυτός ο μονόδρομος. Τώρα, λίγο πριν μπει το 1996, οι εργάτες της Γαλλίας δείχνουν ότι ο μονόδρομος της σύγκλισης δεν οδηγεί στην πρόοδο αλλά στο πισωγύρισμα... Όπως τόσες φορές στο παρελθόν, με την Κομμούνα το 1871, με τις καταλήψεις εργοστασίων το 1936, με την αντιναζιστική αντίσταση το 1944, με το Μάη του 1968, οι εργάτες της Γαλλίας έρχονται να θυμίσουν στην εργατική τάξη σε όλο τον κόσμο που βρίσκεται το πραγματικό μέλλον, στην πάλη των εργατών, στην επανάσταση και το Σοσιαλισμό” (εργατική αλληλεγγύη Νο211).
Πραγματικά, το 1995 έμεινε στην ιστορία σαν μια από τις πιο μεγάλες στιγμές του εργατικού κινήματος δίπλα στο ’36 και το ’68, γιατί απέδειξε περίτρανα σε όλο τον πλανήτη τη δύναμη της εργατικής τάξης σαν την κινητήριο δύναμη της κοινωνίας.
Δεν κατάφερε μόνο να αποτρέψει ένα μεγάλο κύμα αντιδραστικών μέτρων στην ίδια τη Γαλλία, αλλά έδωσε ώθηση στους εργάτες όλης της Ευρώπης. Λίγο μετά ακολούθησαν οι εργάτες στη Γερμανία που συγκλονίστηκε από μεγάλες απεργίες και διαδηλώσεις των μεταλλεργατών, των εργαζόμενων στο δημόσιο και των ταχυδρομικών -με κορύφωση τη μεγάλη πορεία 350.000 απεργών στη Βόννη το 1996- αλλά και το Βέλγιο, τη Δανία και άλλες χώρες.
Επιπλέον η Γαλλία του 1995 ήταν η κορύφωση ενός εργατικού κινήματος που άλλαξε πολιτικά τον χάρτη της Ευρώπης. Όταν υπέγραφαν το Μάαστριχτ, με εξαίρεση την Ισπανία, όπου την εξουσία είχε το Σοσιαλιστικό Κόμμα, σε όλες τις υπόλοιπες χώρες είχαν εκλεγεί δεξιές κυβερνήσεις, που με τα πανιά τους φουσκωμένα αέρα από την κατάρρευση των καθεστώτων του “υπαρκτού σοσιαλισμού” και την επέλαση του νεοφιλελευθερισμού πίστευαν ότι είχε φτάσει το “τέλος της ιστορίας”.
Η έκρηξη στη Γαλλία ανέτρεψε την πολιτική κατάσταση συνολικά σε όλη την Ευρώπη. Το 1999, 13 στις 15 κυβερνήσεις της ΕΕ ήταν σοσιαλδημοκρατικές: Στην Ιταλία η κεντροαριστερή συμμαχία «Ελιά», στη Γαλλία η «πληθυντική αριστερά» σοσιαλιστών, ΚΚ και Πρασίνων, στη Γερμανία το SPD μαζί με τους Πράσινους, ακόμα και στη Βρετανία το Εργατικό Κόμμα μετά από 18 χρόνια επέστρεφε στην εξουσία.
«Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι οι εργάτες και η νεολαία στρέφονται σήμερα μαζικά προς τα αριστερά. Αυτό όμως δεν εξασφαλίζει αυτόματα τη νίκη στον ταξικό πόλεμο. Ο κίνδυνος σήμερα είναι αυτή η διάθεση να χαραμιστεί από τις προδοσίες των Μπλερ, των Ζοσπέν, των Σρέντερ» ανέφερε το άρθρο «Ταξικός πόλεμος στις χώρες του ευρώ» την άνοιξη του 1998 στο περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω. Σε όλες τις χώρες της ΕΕ αυτή η εκτίμηση αποδείχτηκε περίτρανα και δυστυχώς δεν αφορούσε μόνο τη σοσιαλδημοκρατία, αλλά και τμήματα της Αριστεράς.
Αναζητώντας “ανθρώπινο πρόσωπο”
Στη Γαλλία, η «πληθυντική Αριστερά» σύντομα αποδείχτηκε ότι ήταν η κυβέρνηση του νεοφιλελευθερισμού με «ανθρώπινο πρόσωπο». Η υπόσχεση του Ζοσπέν για 35ωρο σήμανε τελικά ελαστικές σχέσεις εργασίας. Η κυβέρνηση προχώρησε σε ιδιωτικοποιήσεις με πιο εμβληματική αυτή της Air France που χειρίστηκε ο κομμουνιστής υπουργός Μεταφορών Γκεϊσό. Συμμετείχε στο ΝΑΤΟϊκό πόλεμο στη Σερβία το 1999.
Η απογοήτευση που σκόρπισε η «πληθυντική αριστερά» έγινε το θερμοκήπιο για την ανάπτυξη των φασιστών. Το 2002 έγιναν προεδρικές εκλογές στην Γαλλία. Ο Ζοσπέν κατέβηκε υποψήφιος και ήρθε τρίτος, πίσω από τον Λεπέν του φασιστικού Εθνικού Μετώπου. Ο Ρομπέρ Υ, του ΚΚΓ πήρε 3,6%. Δυο μήνες μετά η «πληθυντική αριστερά» έχασε τις βουλευτικές εκλογές.
Ακόμα και έτσι, η εργατική τάξη της Γαλλίας συνέχισε να εκπλήσσει. Το 2005 η δεξιά κυβέρνηση και το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ολάντ έχασαν το δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα με ένα καθαρό 55% ΟΧΙ. Λίγους μήνες αργότερα στις εργατογειτονιές του Παρισιού ξέσπασε η εξέγερση των νέων, άνεργων, φτωχών 2ης και 3ης γενιάς μεταναστών. Οι ηγεσίες της αριστεράς χαράμισαν αυτές τις ευκαιρίες. Ο Ντενί Γκοντάρ από την επαναστατική αριστερά στη Γαλλία έγραφε το Δεκέμβρη του 2005 στο περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω:
«Το ΟΧΙ ήταν μια τεράστια έκπληξη. Γι΄αυτούς, για την κυβέρνηση ήταν ένα σοκ. Ολα τα ΜΜΕ υποστήριζαν “Ναι”, το Σοσιαλιστικό κόμμα “Ναι”, οι ηγεσίες των συνδικάτων “Ναι” – αν και αναγκάστηκαν να αλλάξουν στη συνέχεια κάτω από την πίεση της βάσης. Και έχασαν. Το 80% των εργατών ψήφισε “ΟΧΙ”...
Στη διάρκεια της εξέγερσης της άνεργης νεολαίας υπήρχαν πολλές αντιδράσεις από την αριστερά και τα συνδικάτα ενάντια στο Σαρκοζί, πχ η CGT έβγαλε μια ανακοίνωση που εξηγούσε ότι οι αιτίες της εξέγερσης ήταν οι επιθέσεις της κυβέρνησης. Αλλά δεν συντάχτηκε ποτέ ανοιχτά με την πλευρά των εξεγερμένων.
Η αριστερά είναι ανύπαρκτη στις περιοχές αυτές. Η κυβέρνηση έχει ανοίξει εδώ και χρόνια πόλεμο με τις φτωχογειτονιές των ”μεταναστών”, αλλά η αριστερά έμεινε αδιάφορη ή ακόμα και εχθρική απέναντί τους. Οταν πέρσι (το 2004) ο Σιράκ πέρασε το νόμο που απαγορεύει οι μουσουλμάνες μαθήτριες να φορούν μαντήλες στα σχολεία, ένα μέτρο που απειλούσε να πετάξει χιλιάδες μαθήτριες στις φτωχογειτονιές έξω από τα σχολεία, η αριστερά αντί να πάρει το μέρος των μαθητριών συντάχτηκε με το Σιράκ με τη δικαιολογία της πάλης ενάντια στις σκοταδιστικές ιδέες της θρησκείας...»
Η πρόσφατη στάση του ΚΚ να στηρίξει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που κήρυξε ο Ολάντ μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι συνέχισε αυτήν την καταστροφική παράδοση, που εκτίναξε τη Λεπέν πάνω από 25%.
Παρόλα αυτά, η ελπίδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην εργατική τάξη της Γαλλίας που ακόμα και μέσα σε αυτές τις συνθήκες δεν δίστασε μέσα στο φθινόπωρο να ξεβρακώσει στην Air France τους διευθυντές της εταιρίας ενώ πήγε να ψηφίσει με παγωμένη την καρδιά ακόμα και τον Σαρκοζί προκειμένου να μη βγει η Λεπέν.
Επιτακτικό καθήκον για όλους μας -και στην Ελλάδα που ο ΣΥΡΙΖΑ ακολουθεί με άλματα τον κατήφορο της γαλλικής ρεφορμιστικής αριστεράς- είναι να χτίσουμε μια αριστερά αντάξια των αγώνων της εργατικής τάξης, την αριστερά του διεθνισμού, της επανάστασης, της ρήξης και της ανατροπής.