Εργατικό κίνημα
Θεσσαλονίκη 1992-2020: Σκυταλοδρομία εργατικού αγώνα

Πρωτοσέλιδο της Εργατικής Αλληλεγγύης το Δεκέμβρη του 1990.

Από το 1992, όταν οι απεργοί της ΕΑΣ αποφάσισαν να διαδηλώσουν για πρώτη φορά στα εγκαίνια ενάντια στον πατέρα Μητσοτάκη, η διαδήλωση στην ΔΕΘ έχει γίνει το σταθερό «ραντεβού» των αγώνων που δίνουν οι εργαζόμενοι και η νεολαία, δίπλα στην Πρωτομαγιά και την Πορεία του Πολυτεχνείου. Αξίζει να θυμίσουμε κάποιες από τις μεγάλες στιγμές αυτού του κινηματικού θεσμού που ξεκίνησε από τα κάτω, από τη βάση του εργατικού κινήματος.

Τον Σεπτέμβρη του 1992 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα τεράστιο κίνημα εργατικής αντίστασης με αιχμή τον αγώνα των εργαζόμενων της ΕΑΣ (των λεωφορείων της Αθήνας), που η κυβέρνηση είχε απολύσει μαζικά όταν αρνήθηκαν την ιδιωτικοποίηση.  

Στις 5 Σεπτέμβρη 1992 οι απεργοί στη συνέλευσή τους στο Σπόρτιγκ αποφάσισαν το ανέβασμα στη Θεσσαλονίκη αναγκάζοντας την ηγεσία του ΕΚΘ να καλέσει κι εκείνη. Η κυβέρνηση απάντησε απαγορεύοντας τις συγκεντρώσεις στην πόλη. Στις 12 Σεπτέμβρη οι απεργοί μπήκαν στα πούλμαν και ξεκίνησαν. Όταν έφτασαν στη Λάρισα, η ηγεσία του συνδικάτου, ύστερα από τις πιέσεις της ΓΣΕΕ, πρότεινε τη ματαίωση της κινητοποίησης. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια μαζική Γενική Συνέλευση στη κεντρική πλατεία της πόλης: Όπως περιέγραφε ένας απεργός στην Εργατική Αλληλεγγύη τότε: «Με πρωτοβουλία κάποιων αγωνιστών από τη βάση... Αρχίσαμε να φωνάζουμε ‘Ολοι τώρα στη Θεσσαλονίκη’΄...Σε λίγο το φωνάζαμε όλοι μας».

Σπάζοντας τις απαγορεύσεις

Οι απεργοί ξεκίνησαν αλλά δεν έφτασαν στη Θεσσαλονίκη καθώς οι ηγεσίες τους τούς σταμάτησαν, κινδυνολογώντας ότι θα γίνει «μακελειό» αν προσπαθήσουν να σπάσουν τον αστυνομικό κλοιό στα διόδια. Αλλά στην Θεσσαλονίκη, χιλιάδες φοιτητές και εργαζόμενοι διαδήλωσαν σε συμπαράσταση σπάζοντας τις απαγορεύσεις. Την επόμενη χρονιά τον Σεπτέμβρη του 1993 περίπου 15.000 εργάτες, με επικεφαλής τους απεργούς του ΟΤΕ ενάντια στην ιδιωτικοποίηση, έστησαν την «αποχαιρετιστήρια» διαδήλωση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη που κατέρρευσε λίγο μετά. 

Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση δεν σήμανε το τέλος για τις διαδηλώσεις στη ΔΕΘ που συνεχίστηκαν ενάντια στον «εκσυγχρονισμό» των ιδιωτικοποιήσεων και των περικοπών των κυβερνήσεων Σημίτη. Το 1994, την σκυτάλη πήραν τα εργοστάσια που οδηγούσε σε κλείσιμο η πολιτική της αγοράς -Πειραϊκή-Πατραϊκή, Γαβριήλ, Βαλκάν Εξπόρτ. Οι εργαζόμενοι από τη ΡΟΚΑ της Λάρισας και τα Πλαστικά Καβάλας συντονίζονται και ανεβαίνουν στην Θεσσαλονίκη στις 8 Σεπτέμβρη 1995. Το μπλοκ της Εργατικής Αλληλεγγύης και της Οργάνωσης Σοσιαλιστική Επανάσταση -της οργάνωσης από την οποία προέρχεται το ΣΕΚ- υποδέχεται τους απεργούς στην Καμάρα και όλοι μαζί κατευθύνονται προς τη ΔΕΘ όπου έρχονται αντιμέτωποι με τα ΜΑΤ. Τον Σεπτέμβρη του 1998 το συλλαλητήριο υποδοχής του Σημίτη πραγματοποιείται στον απόηχο της μεγάλης μάχης ενάντια στον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ για την πρόσληψη των εκπαιδευτικών, μετά την κατάργηση της επετηρίδας. Χιλιάδες αδιόριστοι εκπαιδευτικοί, φοιτητές και εργαζόμενοι πολιορκούν για άλλη μια φορά τη φρουρούμενη από τα ΜΑΤ ΔΕΘ. Το 1999 ήταν η χρονιά του νατοϊκού πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, που στήριξε η κυβέρνηση του Σημίτη, και οι διαδηλωτές της ΔΕΘ έφτασαν στο λιμάνι της πόλης, το ορμητήριο της ιμπεριαλιστικής επέμβασης στα Βαλκάνια. 

Το 2000 σηματοδοτεί την αρχή του αντικαπιταλιστικού κινήματος. Αυτόν τον τόνο έδωσε στη συγκέντρωση της ΔΕΘ στις 2 Σεπτέμβρη το μπλοκ της «Πρωτοβουλίας Πράγα 2000». Ηταν το ξεκίνημα μιας καυτής χρονιάς για τον Σημίτη καθώς την άνοιξη του 2001 ήρθαν οι μεγάλες πανεργατικές απεργίες που έκαναν κουρελόχαρτο το ασφαλιστικό νομοσχέδιο του Γιαννίτση. Τα μεγαλειώδη συλλαλητήρια σε όλη τη χώρα ενάντια στον πόλεμο στο Ιράκ τον Φλεβάρη-Μάρτη του 2003 και τα -με διεθνή συμμετοχή- συλλαλητήρια στη Θεσσαλονίκη και στην Χαλκιδική ενάντια στην Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στο Πόρτο-Καράς τον Ιούνιο, θα διαμορφώσουν το κλίμα για άλλη μια μεγάλη διαδήλωση στην ΔΕΘ το 2003, σήμα εκκίνησης για τον απεργιακό χειμώνα που ακολούθησε με ορόσημο τον ηρωικό αγώνα 72 ημερών των ιπτάμενων συνοδών και φροντιστών της Ολυμπιακής.

Η ΝΔ κέρδισε τις εκλογές του Μάρτη 2004 στηριγμένη στην απέχθεια για τα έργα και ημέρες της κυβέρνησης του Σημίτη και πρωθυπουργός έγινε ο Κώστας Καραμανλής. Το καλοκαίρι του 2004 δεκάδες χιλιάδες συμβασιούχοι βγήκαν στους δρόμους απαιτώντας δικαίωμα στη δουλειά και αυτό ήταν και το μαζικό μήνυμα της διαδήλωσης της ΔΕΘ. Την επόμενη χρονιά, στις 10 Σεπτέμβρη 2005 η διαδήλωση ήταν τόσο μεγάλη, που όταν η κεφαλή της έφτασε στη πύλη της ΔΕΘ πολλά μπλοκ δεν είχαν καταφέρει ακόμα να ξεκινήσουν από το σημείο της συγκέντρωσης στο Άγαλμα Βενιζέλου. Η στρογγυλή πικέτα της Εργατικής Αλληλεγγύης με τη μούρη του Καραμανλή και το απαγορευτικό έγινε κυριολεκτικά ανάρπαστη. Ήταν εκεί και η Πακιστανική Κοινότητα που κατάγγελνε τις απαγωγές των Πακιστανών που είχαν κάνει μέσα στο καλοκαίρι οι ΚΥΠατζήδες του Βουλγαράκη παρέα με τους άγγλους πράκτορες. 

Καταλήψεις

Το 2006, οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης γέμισαν από φοιτητές που με τις καταλήψεις τους είχαν κερδίσει το πρώτο γύρο της αναμέτρησης με τη Γιαννάκου, ενώ επικεφαλής της πορείας μπήκαν οι εργάτες των Λιπασμάτων που έκαναν κατάληψη οχτώ μήνες στο εργοστάσιο για να μην πεταχτούν στο δρόμο.

Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 μετά την δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου σήμανε το τέλος για την κυβέρνηση Καραμανλή.  Ο Γιώργος Παπανδρέου υπόσχεται αλλαγή πλεύσης όχι μόνο από την κυβέρνηση Καραμανλή αλλά και από τον Σημίτη. Όμως θα διαψευστεί πολύ σύντομα αναγγέλλοντας τον Απρίλη του 2010 από το Καστελόριζο ότι μπαίνουμε στα μνημόνια.

Η διαδήλωση της ΔΕΘ το 2010 ήταν ξανά η πρώτη απάντηση, ανοίγοντας τον πολυετή πόλεμο ενάντια στα μνημόνια που συνεχίζει να μαίνεται.  Δεκάδες τηλεοπτικά συνεργεία και ανταποκριτές συρρέουν από όλο τον κόσμο για να καλύψουν τις διαδηλώσεις. Το πιο μαζικό μπλοκ είχαν οι εργαζόμενοι του ΟΣΕ και των συγκοινωνιών που ήρθαν με πορεία στο χώρο της συγκέντρωσης φωνάζοντας «Ο ΟΣΕ ανήκει σε όλο το λαό και όχι το κεφάλαιο το ιδιωτικό» και το - παρμένο από τους στίχους του Γ. Αγγελάκα - «Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ στους δρόμους θα κατέβω και θα αγωνιστώ». Στην κορυφή της πορείας, βρέθηκαν οι εργαζόμενοι της ΕΥΑΘ. Τον τόνο, αλλά και την αντικαπιταλιστική προοπτική στη διαδήλωση έδωσε η δυναμική μαζική παρουσία νέων και εργαζομένων στο μπλοκ της ΑΝΤΑΡΣΥΑ που βάδισε με συνθήματα «Διαγραφή του χρέους οριστική-αυτή είναι η απάντηση η εργατική”.

Το 2011 η διαδήλωση της ΔΕΘ γίνεται η καμπή ανάμεσα στο κίνημα των Πλατειών  και στο απίστευτο απεργιακό κίνημα με καταλήψεις υπουργείων που ξετυλίγεται το φθινόπωρο οδηγώντας στην κατάρρευση της κυβέρνησης ΓΑΠ και την ανάληψη της κυβέρνησης Παπαδήμου. 

Πανεργατικός σεισμός ήταν και η διαδήλωση το 2012 με τα περισότερα ΜΜΕ να μιλάνε για 30.000 κόσμο και τον Σαμαρά να περιορίζεται σε μια επίσκεψη αστραπή χωρίς πολλές φιέστες αναδεικνύοντας την αδυναμία της νέας κυβέρνησης από την πρώτη στιγμή. Το 2013, ο αγώνας των εργαζομένων της ΕΡΤ που έκλεινε μόλις τρεις μήνες, αποτέλεσε τεράστια έμπνευση. Οι διαδηλωτές κατέληξαν έξω από την κατειλημμένη ΕΡΤ3 στη Λεωφόρο Στρατού, όπου οι εργαζόμενοι της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης τους υποδέχτηκαν με συναυλία. “Μη φοβάστε, Νικάμε” ήταν το μήνυμα που επέλεξαν για ένα από τα πανό τους οι εργαζόμενοι του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Οι εκτιμήσεις για 50.000 διαδηλωτές θεωρούνται οι πιο συγκρατημένες. 

Το 2014 τους διαδηλωτές υποδέχθηκαν οι εργαζόμενοι στην Κόκα Κόλα, στην ΕΡΤ3, οι Σχολικοί Φύλακες και οι καθαρίστριες, που βρίσκονταν στο κέντρο της αντίστασης. Μαζικά διαδήλωσαν οι επιτροπές κατοίκων από τις Σκουριές με τα πανό, τα συνθήματα και τα πλακάτ της ΚΕΕΡΦΑ να δίνουν τον αντιφασιστικό τόνο με το σύνθημα «ο Παύλος ζει, τσακίστε τους ναζί».

Οι κινητοποιήσιες στην ΔΕΘ όχι μόνο δεν σταμάτησαν μετά την εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ και την κωλοτούμπα του Τσίπρα τον Ιούλη του 2015 αλλά στην ΔΕΘ το 2016, συνοδεύτηκαν και από ένα νέο «θεσμό»: μια μέρα πριν από την ΔΕΘ να διαδηλώνουν οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία. «Το Καραβάνι της Υγείας, οι απεργιακές διαδηλώσεις που οργανώνουν οι υγειονομικοί εδώ κι ένα χρόνο σε όλη τη χώρα, αφού πέρασε από την Αθήνα, την Πάτρα, τα Γιάννενα και τη Λάρισα, επέστρεψε στην πόλη απ' όπου ξεκίνησε, διεκδικώντας τη σωτηρία του δημόσιου συστήματος Υγείας», γράφαμε τότε στην Εργατική Αλληλεγγύη. Το τι σημαίνει η ανάγκη ενός δημόσιου συστήματος Υγείας ανέδειξε με ζοφερό τρόπο η φετινή πανδημία. Τα μηνύματα των συλλαλητήριων στη Θεσσαλονίκη ήταν και είναι πάντα δύναμη για το κίνημα που αγωνίζεται ενάντια σε αυτό το βάρβαρο σύστημα και τις κυβερνήσεις που το υπηρετούν.