Οικονομία και πολιτική
H ελληνοτουρκική κρίση - Επικίνδυνο κουβάρι από “μεσολαβητές”

Προηγούμενη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στο περιθώριο του ΝΑΤΟ

Πομπέο, Μέρκελ, Λαβρόφ

 

Κλιμακώνονται οι παρεμβάσεις των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων στην κρίση της Νοτιοανατολικής Μεσογείου εν μέσω όξυνσης των διεθνών ανταγωνισμών. Πίσω από τις “ειρηνευτικές” πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης η κάθε μια από αυτές επιδιώκει να εξασφαλίσει τα δικά της οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα στην περιοχή αλλά και ευρύτερα.

Η πρόσφατη παρέμβαση του γγ του ΝΑΤΟ Στόλτενμπεργκ αντανακλά, όπως και οι παρεμβάσεις του ίδιου του Τραμπ, την επιδίωξη των ΗΠΑ να αναβαθμίσουν την θέση τους σε μια περιοχή που έχουν χάσει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Η Γαλλία, πέρα από την εμπλοκή του πετρελαϊκού κολοσσού της Total, παρεμβαίνει ενεργά στη Λιβύη και στο Λίβανο και όλο και πιο συχνά βγάζει βόλτα το αεροπλανοφόρο της στην Αν. Μεσόγειο. Η Γερμανία αποτελεί τον βασικό διαμεσολαβητή της ΕΕ με την Τουρκία. Η Ρωσία που είχε βγει κερδισμένη αναβαθμίζοντας τη διπλωματική και στρατιωτική της θέση μέσα από τον πόλεμο στη Συρία τα προηγούμενα χρόνια. Αλλά και άλλες δυνάμεις εντός ΕΕ όπως η Ιταλία ή ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που εμπλέκονται όλο και πιο ενεργά οικονομικά και στρατιωτικά στην περιοχή.  

“Δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία, υπάρχουν διαπραγματεύσεις για τη διαμόρφωση ενός μηχανισμού ώστε να αποφευχθεί σύγκρουση σε στρατιωτικό επίπεδο, με στόχο να μειωθεί η πιθανότητα ατυχήματος στην Ανατολική Μεσόγειο”, δήλωσε ο γγ του ΝΑΤΟ, Στόλτνεμπεργκ, μετά τον πόλεμο ανακοινώσεων που ακολούθησε τις συνομιλίες του με την ελληνική και την τουρκική κυβέρνηση. “Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται για να συμπληρώσουν και όχι να αντικαταστήσουν τις συζητήσεις των οποίων ηγείται η Γερμανία. Οι προσπάθειες της Γερμανίας είναι να αντιμετωπίσουν το βασικό πρόβλημα των δύο πλευρών (ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα κλπ) και να αποκλιμακώσουν την κατάσταση. Το ΝΑΤΟ δεν συμμετέχει σε τέτοιες προσπάθειες”. 

Όσον αφορά τις ΗΠΑ και τη Γερμανία, υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσά τους. Ήδη από τα τέλη της περασμένης χρονιάς ο Τραμπ επιχείρησε να βάλει φρένο στην κατασκευή του αγωγού Nord Stream 2, που θα αυξήσει τις ποσότητες ρωσικού αερίου που μεταφέρονται στη Γερμανία. Η γερμανική κυβέρνηση απαντά αρνητικά στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Όμως την περασμένη βδομάδα, στελέχη του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος της Γερμανίας, αλλά και των Πρασίνων ζήτησαν από την Μέρκελ να σταματήσει τον αγωγό ρωσικού αερίου NordStream 2 ως αντίδραση στη δηλητηρίαση του Αλεξέι Ναβάλνι. 

Μέσα σε αυτές τις κόντρες, η γερμανική κυβέρνηση επιδιώκει τις δικές της πρωτοβουλίες στη Ανατολική Μεσόγειο. Σε μια περιοχή όπου διακυβεύονται οι ανταγωνιστικές οδοί μεταφοράς (μη ρωσικού) φυσικού αερίου, είτε μέσω αγωγών όπως ο EastMed, είτε μέσω τανκερ μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, ο γερμανικός καπιταλισμός θέλει να εξασφαλίσει ότι καθοδηγεί τις εξελίξεις στην περιοχή. Διεκδικεί αυτόν τον ρόλο τυπικά σαν εκπρόσωπος των “ευρωπαϊκών” συμφερόντων -ανάμεσα τους και του ελληνικού καπιταλισμού. Και ταυτόχρονα σαν η χώρα που παραδοσιακά είχε και εξακολουθεί να έχει τις πιο στενές οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις με την τουρκική άρχουσα τάξη -είτε συζητάνε για το μάντρωμα των προσφύγων μέσα από κοινές συμφωνίες με την ΕΕ, είτε την χρηματοδότηση της Τουρκίας από ευρωπαϊκά προγράμματα, είτε την εξαγωγή γερμανικών όπλων σε αυτήν. 

Η ρωσική κυβέρνηση από την δική της πλευρά, διέψευσε τις ειδήσεις που αναπαρήγαγαν τα ελληνικά ΜΜΕ για κοινές ρωσικές-τουρκικές ασκήσεις αλλά σε κάθε περίπτωση εξέδωσε και αυτή τις δικές της navtex για δύο ασκήσεις ανατολικά και δυτικά της Κύπρου σε διεθνή ύδατα, σε περιοχές που επικαλύπτονται με περιοχές όπου navtex εξέδωσαν το τουρκικό κράτος και στη συνέχεια και η Κύπρος.  

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, η Μόσχα «υπέγραψε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας... Συγκεκριμένα, το άρθρο 3 της Σύμβασης προβλέπει ότι κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίζει το εύρος των χωρικών του υδάτων έως όριο που δεν υπερβαίνει τα 12 ναυτικά μίλια... Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, χώρες, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, καθορίζουν μια στενότερη χωρική θάλασσα. Προχωρούμε με την υπόθεση ότι σε αυτό το ζήτημα τα κράτη καθοδηγούνται από την κοινή λογική και λαμβάνουν υπόψη τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες μιας περιοχής. Όταν πρόκειται για καταστάσεις όπου επηρεάζονται άμεσα τα ρωσικά συμφέροντα, θα το αντιμετωπίσουμε κατά περίπτωση. Μέχρι στιγμής όμως, δεν βλέπουμε να υπάρχει λόγος για αυτό». Άλλος ένας επίδοξος “μεσολαβητής” ξεδιπλώνει τις κινήσεις του με επίσκεψη του Λαβρόφ στην Κύπρο.

Λάδι στη φωτιά

Η επικέντρωση της στρατιωτικής, οικονομικής και διπλωματικής δραστηριότητας όλων αυτών των δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο δεν λειτουργεί προς όφελος της “ειρήνης” και της “αποκλιμάκωσης” αλλά ρίχνει περισσότερο λάδι στη φωτιά που έχει ανάψει ανάμεσα στους τοπικούς υποϊμπεριαλισμούς, για το ποιος από αυτούς θα εξασφαλίσει την υποστήριξη (με τα σχετικά ανταλλάγματα) της μιας ή της άλλης μεγάλης δύναμης, σε ρόλο δερβέναγα της Ανατολικής Μεσογείου. 

Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο εύφλεκτη, με τους εμπλεκόμενους, επιχειρήσεις και κράτη να παίζουν κάθε λογής διπλά και τριπλά παιχνίδια, με “συμμάχους” του ΝΑΤΟ να απειλούν “συμμάχους” στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, “συμμάχους” να επιβάλλουν οικονομικές κυρώσεις σε “συμμάχους” εκατέρωθεν του Ατλαντικού, χώρες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ να απαξιώνουν τις ΗΠΑ κλείνοντας συμφωνίες με την Ρωσία, χώρες της ΕΕ να συγκρούονται μεταξύ τους στη Λιβύη – και ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό.   

Από αυτήν την άποψη χαρακτηριστική είναι η εικόνα που δίνει πρόσφατο άρθρο του Φ. Στίβενς στους Financial Times: “Η Γαλλία στέλνει πολεμικά πλοία και αεροπλάνα να υποστηρίξουν το ελληνικό και κυπριακό ναυτικό. Ο Ερντογάν απαντάει ότι η Τουρκία θα πάρει ό,τι δικαιούται στην Ανατολική Μεσόγειο. Oι μεσολαβητικές προσπάθειες της γερμανίδας καγκελάριου Μέρκελ αποτυγχάνουν καθώς τουρκικά και ελληνικά πλοία έρχονται αντιμέτωπα. Ποιος θα φανταζόταν ότι ο επόμενος πόλεμος της δύσης θα μπορούσε να γίνει ανάμεσα σε δύο χώρες του ΝΑΤΟ; Καλωσήλθατε στην παγκόσμια αταξία. Eκείνοι που ασχολούνται με τη διαμόρφωση του διεθνούς τοπίου που έχει αρχίσει να χαράσσεται πάνω στα συντρίμμια της Pax Americana πρέπει να ρίξουν μια ματιά στα πρόσφατα γεγονότα στην Ανατολική Μεσόγειο”. 

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον (όπου, όπως έχει γίνει ξανά στην ιστορία των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, η τράπουλα μοιράζεται ξανά) η κυβέρνηση Μητσοτάκη και η κυβέρνηση Ερντογάν εδώ και μήνες έχουν επιδοθεί σε μια ξέφρενη κλιμάκωση της έντασης, προχωρώντας από ρελάνς σε ρελάνς σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, σε ένα αγώνα δρόμου για το ποιος θα μπει με καλύτερους όρους στις “συνομιλίες” -που ετοιμάζουν τα μεγαλύτερα γεράκια, στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, της ΕΕ ή ακόμη και του ΟΗΕ για να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα. 

Δεν περιμένουμε από τα παζάρια και τις λυκοφιλίες όλων αυτών των γερακιών να φέρουν την αποκλιμάκωση και την ειρήνη. Οι μόνοι που μπορούν να απαντήσουν σε αυτό το πολεμοκάπηλο σπιράλ ανταγωνισμών και να εξασφαλίσουν την ειρήνη στην περιοχή είναι η εργατική τάξη και οι λαοί στην Ελλάδα και στην Τουρκία που δεν έχουν να κερδίσουν τίποτα. Μόνο να χάσουν έχουν σε έναν επαπειλούμενο πόλεμο όταν αυτός προκύψει ανάμεσα σε όλα αυτά τα μικρά ή και μεγαλύτερα αντικρουόμενα συμφέροντα -και ήδη χάνουν μέσα από την κλιμάκωση των εξοπλιστικών δαπανών.

Η διάθεση για αντίσταση σε αυτά τα σχέδια υπάρχει. Την είδαμε στις εξορμήσεις με την Εργατική Αλληλεγγύη την περασμένη βδομάδα, όπου ο κόσμος ανταποκρινόταν θετικά στο σύνθημα: “λεφτά για την Υγεία, την Παιδεία και όχι για τον πόλεμο και τους εξοπλισμούς”. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός, ότι παρά την πολεμοκαπηλεία της κυβέρνησης, παρά την ασταμάτητη προπαγάνδα των ΜΜΕ και παρά τη συναίνεση ή και εκ δεξιών κριτική που ασκούν ΚΙΝΑΛ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και ΜΕΡΑ25 στην κυβέρνηση πάνω στα “εθνικά θέματα”, ένα μεγάλο κομμάτι του κόσμου καταλαβαίνει τους κινδύνους και δεν τσιμπάει. 

Ακόμη και στο γκάλοπ που πρόσφατα έκανε η GPO για Τα Νέα, ένα 69,8% τάσσεται υπέρ της επιδίωξης έναρξης διαλόγου με την Τουρκία για αποκλιμάκωση της έντασης, ενώ σε αντίστοιχο γκάλοπ μεγάλης εταιρίας στην Τουρκία το 60% δήλωσε ότι επιθυμεί ειρηνική διευθέτηση των διαφόρων με την Ελλάδα μέσω διαλόγου. Χρέος της Αριστεράς και στις δυο όχθες του Αιγαίου είναι να μετατρέψει την απαίτηση για ειρήνη σε μαζικό κίνημα κόντρα στις επικίνδυνες παρανοϊκές φιλοδοξίες του Μητσοτάκη, του Ερντογάν και όλων των “μεσολαβητών”.