Γιάννης Μαραβελάκης: Οι τάξεις πάνω από τα έθνη

Η συζήτηση για τον πατριωτισμό και τον διεθνισμό έχει ανοίξει μέσα στο κίνημα και έχει μεγάλη σημασία για την προοπτική του, το με ποιες ιδέες θα κινηθούμε.

Ξεκινάμε από την αφετηρία ότι δεν υπάρχει καμία έμφυτη τάση, που οδηγεί αυτόματα τους εργάτες να αισθάνονται μέρος του έθνους. Οι κυρίαρχες ιδέες μιας κοινωνίας είναι ιδέες κυρίαρχης τάξης, έλεγε ο Μαρξ. Η αστική τάξη και τα αστικά κράτη φροντίζουν να δημιουργούν και να καλλιεργούν μύθους για το ένδοξο παρελθόν του δικού τους έθνους. Όμως το έθνος- κράτος είναι κοινωνικός θεσμός της σύγχρονης ιστορίας, δεμένο με την ανάπτυξη της αγοράς και του καπιταλισμού. Οι απολογητές του συστήματος προεκτείνουν προς τα πίσω αυθαίρετα για διάφορους λόγους: συχνά για λόγους διεκδικήσεων (για να «αποδείξουν» ότι περιοχές και λαοί τους ανήκουν), αλλά εξίσου συχνά για λόγους εσωτερικής συνοχής (για να ενισχύουν την κυρίαρχη ιδεολογία της υποταγής των κατώτερων τάξεων στο «εθνικό συμφέρον»). Το εκπαιδευτικό σύστημα, η οικογένεια, τα κυρίαρχα ΜΜΕ, τα αστικά κόμματα, οι ιστορικοί (απολογητές του συστήματος) φροντίζουν ώστε να γίνει αποδεκτή, «οικουμενική και πανανθρώπινη», η αλήθεια του έθνους.

Η γνήσια μαρξιστική παράδοση συγκρούστηκε με τις ιδέες του εθνικισμού! Η ιστορία δεν είναι αποτέλεσμα του «ταξιδιού» και των συγκρούσεων των εθνών μέσα στους αιώνες, αλλά γέννημα της πάλης των τάξεων. Στην Α’ Διεθνή, την πρώτη παγκόσμια οργάνωση του προλεταριάτου, το σύνθημα ήταν «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε». Ο Μαρξ έδωσε μάχη για να ξεκόψει το εργατικό κίνημα από εθνικιστικές ιδέες και να δει τα ανεξάρτητα ταξικά του συμφέροντα.

Στην ίδια μας τη χώρα

Επειδή δεν υπάρχουν δύο ταυτότητες αλλά μία, η ταξική, μπορούσε ο Κ.Λήμπνεχτ να ξεκαθαρίζει στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο, ότι εχθρός των εργατών στη Γερμανία δεν ήταν τα ταξικά τους αδέρφια, οι εργάτες στη Γαλλία και την Αγγλία, και να δηλώνει ότι ο «εχθρός είναι μέσα στην ίδια μας τη χώρα».

Για τους ίδιους λόγους μπορούσε ο Λένιν να καλεί τους εργάτες της Ρωσίας που γίνονταν κρέας στα κανόνια των ιμπεριαλιστών, να μετατρέψουν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σε εμφύλιο και να παλέψουν για την ήττα της δικιάς τους άρχουσας τάξης, μια πολιτική που άνοιξε το δρόμο για την επανάσταση του 1917.

Το ίδιο στην ελληνική ιστορία. Αυτή η ανάλυση και οι ιδέες διεθνισμού, μας δίνουν δυνατότητα να προσδιορίζουμε τους Βαλκανικούς πολέμους όχι σαν «απελευθερωτικούς», αλλά σαν την προσπάθεια επέκτασης απέναντι σε μια Οθωμανική αυτοκρατορία που αποσυντίθετο. Να εξηγούμε ότι η Μικρασιατική καταστροφή ήταν εκστρατεία του ελληνικού καπιταλισμού για μεγαλύτερες επεκτάσεις, και πως οι φαντάροι που λιποτακτούσαν ή οι εργάτες που απεργούσαν και στασίαζαν για να μη φτάσουν στο μέτωπο, δεν ήταν «προδότες» αλλά ταξικά συνειδητοί εργάτες.

Σ’ αυτή τη διεθνιστική παράδοση στέκεται το ΣΕΚ. Δεν είναι μια συζήτηση για την ιστορία. Με αυτές τις ιδέες μπορούμε να απαντάμε ότι η λύση στα μνημόνια δεν είναι μια κυβέρνηση «εθνικής» σωτηρίας, γιατί αυτό θα είναι και πάλι μια κυβέρνηση κυριαρχίας των αστών. Ούτε ότι χρειαζόμαστε ένα πατριωτικό «αντιμνημονιακό» μέτωπο, γιατί αυτό οδηγεί σε αυταπάτες για συμμαχία με Καμμένους (ενώ ο ίδιος επιλέγει να σφιχταγκαλιάζεται με τη Χρυσή Αυγή). Η λύση είναι να χτίσουμε ένα κίνημα απαλλαγμένο από εθνικιστικές, ρατσιστικές, σεξιστικές ιδέες. Μόνο ένα τέτοιο κίνημα μπορεί να μας οδηγήσει στην ανατροπή μνημονίων και του καπιταλισμού.

Μόνο τότε συνολικά η ανθρωπότητα θα μπορέσει να απελευθερωθεί από πείνα, εξαθλίωση, ρατσισμό, πολέμους, να σκύψει και να εξερευνήσει την ιστορία και τον πολιτισμό χωρίς προκαταλήψεις!