Διεθνή
Λιβύη: STOP στην ιμπεριαλιστική επέμβαση

Κατά εκατοντάδες ξεβράζονται σώματα νεκρών προσφύγων και μεταναστών στις ακτές της Λιβύης

Την περασμένη εβδομάδα οι δυνάμεις της "Κυβέρνησης Εθνικής Συνεννόησης" της Λιβύης μπήκαν, με τη στήριξη της αμερικανικής αεροπορίας, στη Σύρτη, το τελευταίο σημαντικό οχυρό του "Ισλαμικού Κράτους" στη βορειοαφρικανική αυτή χώρα. Η επιτυχία αυτή των υποστηριζόμενων από τον ΟΗΕ, όμως, δυνάμεων δεν πρόκειται να βγάλει τη Λιβύη από το χάος και τη συμφορά στην οποία την έχουν σπρώξει οι επεμβάσεις της Δύσης. Ακριβώς το αντίθετο θα πετύχει.
 
Η Λιβύη έζησε το 2011 τη δική της "Αραβική Άνοιξη". Στις 17 Φλεβάρη του 2011 χιλιάδες άνθρωποι, εμπνευσμένοι από τις επαναστάσεις ενάντια στα τυραννικά καθεστώτα του Μπεν Αλί στην Τυνησία και του Χοσνί Μουμπάρακ στην Αίγυπτο εξεγέρθηκαν ενάντια στο καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι -ενός συνταγματάρχη που θα "γιόρταζε" εκείνο το Σεπτέμβρη το 42ο έτος του στην εξουσία.
 
Ο Καντάφι έπεσε τελικά (και εκτελέστηκε από τους αντάρτες) τον Οκτώβρη του 2011. Στο μεταξύ, όμως, ο συνδυασμός της ανελέητης καταστολής από τη μια και της "βοήθειας" της Δύσης από την άλλη (που έτρεξε να οικειοποιηθεί την επανάσταση με στόχο να επιβάλλει στην Τρίπολη ένα φιλοδυτικό καθεστώς) έσπρωξε τη χώρα σε έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο που άφησε πίσω του μέσα σε οκτώ μήνες τουλάχιστον 30 χιλιάδες νεκρούς. Και αντί να παραδοθεί η Λιβύη στα νύχια της Δύσης, παραδόθηκε στο χάος. Στα μέσα του Αυγούστου ο Μάρτιν Κόμπλερ, ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ, προειδοποιούσε ότι "τουλάχιστον 2.4 εκατομμύρια άνθρωποι στη Λιβύη έχουν άμεση ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας" (ο συνολικός πληθυσμός είναι 6.2 εκατομμύρια).
"Δεν έχουν φάρμακα, εμβόλια και αντιμετωπίζουν επικίνδυνες ελλείψεις στις νοσοκομειακές υπηρεσίες. Σχεδόν 300.000 παιδιά δεν πάνε σχολείο και σχεδόν 350.000 Λίβυοι έχουν εκτοπιστεί σε όλη τη χώρα". 
 
Τρεις “κυβερνήσεις”
Σήμερα υπάρχουν τουλάχιστον τρεις αντίπαλες "κυβερνήσεις" στη Λιβύη (χωρίς να προσμετράμε σε αυτές το Ισλαμικό Κράτος). Η κάθε μια από αυτές έχει το δικό της στρατό, τα δικά της κοινωνικά στηρίγματα και τις δικές της διασυνδέσεις. Και σαν να μην έφτανε αυτό λειτουργούν τουλάχιστον 40 παραστρατιωτικές οργανώσεις, που συντάσσονται πότε με τον ένα και πότε με τον άλλο.
 
Η Δύση υποστηρίζει επίσημα την Κυβέρνηση Εθνικής Συνεννόησης (ΚΕΣ) του Φάγεζ αλ Σαράτζ, με έδρα την Τρίπολη, μια κυβέρνηση που προήλθε από τις "ειρηνευτικές συνομιλίες" του ΟΗΕ. Ο Σαράτζ πανηγυρίζει τώρα για τη "μεγάλη επιτυχία" της ανακατάληψης της Σύρτης από το Ισλαμικό Κράτος. Αλλά οι πανηγυρισμοί του είναι τουλάχιστον πρόωροι. "Καταρχήν", γράφει η αμερικανική εφημερίδα Νιου Γιορκ Τάιμς, "οι μιλίτσιες πρέπει να αποτελειώσουν την εκκαθάριση των υπολειμμάτων του Ισλαμικού Κράτους από τις τρεις συνοικίες της Σύρτης (που κρατάνε ακόμα). Οι μιλίτσιες βρίσκονται, σύμφωνα με τις ανταποκρίσεις, κοντά στην ολοκλήρωση αυτού του στόχου. Αλλά αυτό ανοίγει το ερώτημα τι θα κάνουν μετά. Είναι από τη Μισουράτα, μια παραλιακή πόλη που θεωρείται αντίπαλη της Σύρτης... Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα συνεχίσουν να αποδέχονται την ηγεσία της ΚΕΣ..." 
 
Στην αλ Μπάυντα (την τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Λιβύης) λειτουργεί μια δεύτερη κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Αμπντουλάχ αλ Θίνι. Ο αλ Θίνι έχει την υποστήριξη του Κοινοβουλίου που βρίσκεται σήμερα στο Τομπρούκ. Ο ΟΗΕ και η Δύση αναγνωρίζουν το Κοινοβούλιο του Τομπρούκ. Η Κυβέρνηση Εθνικής Συνεννόησης θα έπρεπε, με βάσει όσα συμφωνήθηκαν στις ειρηνευτικές συνομιλίες του ΟΗΕ να πάρει "ψήφο εμπιστοσύνης" από το κοινοβούλιο. Στην ψηφοφορία, όμως, που έγινε στα τέλη Αυγούστου μόνο ένας βουλευτής (το κοινοβούλιο διαθέτει 198 έδρες) στήριξε την κυβέρνηση: 97 βουλευτές απουσίαζαν, 39 απείχαν και 69 ψήφισαν κατά.  
 
"Το Τομπρούκ έχει και τον δικό του στρατό, υπό την ηγεσία του στρατηγού Χαφτάρ", γράφει η Νιου Γιορκ Τάιμς. "Και από την 1η Ιούνη η Κεντρική Τράπεζα του Τομπρούκ έχει το δικό της νόμισμα, που εκτυπώνεται στη Ρωσία, ενώ η κεντρική τράπεζα της Τρίπολης τυπώνει τα δικά της χαρτονομίσματα στη Βρετανία".  Η κυβέρνηση του αλ Θίνι υποστηρίζεται ανάμεσα στα άλλα από την Αίγυπτο του στρατηγού Σίσι, τη Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αλλά αυτό δεν είναι το τέλος της ιστορίας:
 
"Η Γαλλία, που τυπικά υποστηρίζει την Κυβέρνηση Εθνικής Συνεννόησης αναγκάστηκε... ύστερα από τον θάνατο τριών Γάλλων στρατιωτών σε πτώση ελικοπτέρου... να παραδεχτεί ότι κάποιες ειδικές δυνάμεις της συνεργάζονται με τον στρατό του Τομπρούκ στην  ανατολική Λιβύη. Η εφημερίδα Λε Μοντ έγραψε ότι γαλλικές μονάδες βοηθούν τον στρατηγό Χαφτάρ και πηγές στο Παρίσι λένε ότι το υπουργείο Άμυνας θεωρεί τον στρατηγό έναν αξιόπιστο σύμμαχο στη μάχη ενάντια στον εξτρεμισμό". Ο Χαφτάρ καταγγέλλει τη συνεργασία της κυβέρνησης της Τρίπολης με τους μαχητές της Μισουράτα -που τους θεωρεί "τζιχαντιστές", μια άλλη εκδοχή του Ισλαμικού Κράτους.
 
Το τρίτο κέντρο εξουσίας, η Κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας με πρωθυπουργό τον Κχαλιφά Τζιγουέλ έχει έδρα επίσης την Τρίπολη. Ο Τζιγουέλ κυβερνούσε "ντε φάκτο" τη Δυτική Λιβύη από το 2014 μέχρι σήμερα. Σε μια περσινή του συνέντευξή του στο αλ Τζαζίρα ισχυριζόταν ότι η κυβέρνησή του ελέγχει το 80% της χώρας. Αλλά σήμερα η επιρροή της είναι μάλλον πολύ περιορισμένη. Οι ΗΠΑ κατατάσσουν την Κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας στις ισλαμιστικές οργανώσεις.
 
Ο ΟΗΕ ξεκίνησε αυτή την εβδομάδα έναν ακόμα γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών με στόχο να βρεθεί κάποια λύση στο αδιέξοδο και τον κίνδυνο διαμελισμού της χώρας. Αλλά οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μηδαμινές. Οι Μεγάλες Δυνάμεις, όπως φάνηκε και από την υπόγεια συμμαχία ανάμεσα στον στρατηγό Χαφτάρ και τη Γαλλία, δεν έχουν ούτε ενιαίο σχέδιο, ούτε ενιαία συμφέροντα. Η πολιτική του "διαίρει και βασίλευε", η κυνική αξιοποίηση του τοπικισμού και του σεχταρισμού (πχ η Μισουράτα ενάντια στη Σύρτη) και οι βομβαρδισμοί έχουν σπρώξει τη Λιβύη στο χάος και τον εμφύλιο πόλεμο. Αλλά όπως φάνηκε και στην περίπτωση της Συρίας ένας συνεχιζόμενος πόλεμος είναι για τις Μεγάλες Δυνάμεις πάντα προτιμότερος από μια "κακιά ειρήνη" -δηλαδή μια ειρήνη που θα ωφελήσει τους ανταγωνιστές τους.   
 
Πετρέλαιο
Η Λιβύη ήταν μέχρι την πτώση του Καντάφι η σημαντικότερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα της Αφρικής. Τα κοιτάσματά της την κατατάσσουν μέσα στις δέκα σημαντικότερες, από ενεργειακή άποψη, χώρες του πλανήτη. 
Σήμερα, πέντε χρόνια μετά την αρχή του εμφυλίου πολέμου η παραγωγή πετρελαίου συνεχίζει να βρίσκεται στα τάρταρα -στο 25% της παραγωγής του 2010. Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (ΕΕΠ) διασπάστηκε σε δυο αντίπαλες εταιρείες τα προηγούμενα χρόνια.
 
Φέτος τα δυο τμήματα ξαναενώθηκαν. Αλλά τα προβλήματα κάθε άλλο παρά τελείωσαν: μια συμμορία (μια από τις δεκάδες παραστρατιωτικές ομάδες, δηλαδή, που λειτουργούν στη Λιβύη), η αυτοονομαζόμενη "Φρουρά των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων" μπλόκαρε πρόσφατα έναν από τους τερματικούς σταθμούς απαιτώντας από την Κυβέρνηση Εθνικής Συνεννόησης λύτρα για να την απελευθερώσει. Ο Σαράτζ υπέκυψε, προκαλώντας όμως με αυτόν τον τρόπο μια κρίση στις σχέσεις του με την διοίκηση της εταιρείας που -καθόλου άδικα- υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα θα είναι ο πολλαπλασιασμός αυτών των κρουσμάτων. 
 
Ο πόλεμος της φιλοδυτικής "Κυβέρνησης Εθνικής Συνεννόησης" με τους "τζιχαντιστές" μόνο νέες συμφορές φέρνει στη Λιβύη.  
 

Πολεμικά παιχνίδια στη Ρόδο

 
Τον περασμένο Μάη το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε μια μεγάλη πολυεθνική άσκηση στα ανοιχτά της Λιβύης. Στην άσκηση αυτή, που ονομάστηκε Phoenix Express 2016, συμμετείχαν δυνάμεις από την Αλγερία, την Αίγυπτο, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μάλτα, τη Μαυριτανία, το Μαρόκο, την Ισπανία, την Τυνησία, την Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Λίγες μέρες πρωτύτερα η Ελλάδα, η Ιταλία και η Μάλτα είχαν κλείσει τους εναέριους χώρους τους για αεροπλάνα που προέρχονταν από τη Λιβύη. Αλλά η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αναζητά τρόπους να αναβαθμίσει την εμπλοκή της Ελλάδας στις εξελίξεις στην περιοχή.
 
Την επόμενη εβδομάδα ο Νίκος Κοτζιάς, ο υπουργός Εξωτερικών, διοργανώνει "διεθνή διάσκεψη" στη Ρόδο με τη συμμετοχή των υπουργών Εξωτερικών όλων σχεδόν των γειτονικών μας Ευρωπαϊκών χωρών και μιας σειράς χωρών από τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο. Η διάσκεψη υποτίθεται ότι έχει σαν στόχο την "Σταθερότητα και την Ασφάλεια" στην περιοχή της Μεσογείου. Αλλά η σύνθεση και μόνο δείχνει ανάγλυφα τους πραγματικούς στόχους: θα συμμετέχει η Αίγυπτος του στρατηγού Σίσι, του χασάπη της Αραβικής Άνοιξης. Θα συμμετέχει η Σαουδική Αραβία, ένας από τους πιο βρώμικους παίχτες στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Θα συμμετέχει η Κυβέρνηση Εθνικής Συνεννόησης της Λιβύης. 
 
Η Τουρκία ούτε έχει προσκληθεί, ούτε πρόκειται να συμμετάσχει στη σύνοδο του Κοτζιά. Ο δρόμος για τη Σταθερότητα και την Ασφάλεια στη Μεσόγειο φαίνεται ότι περνάει μέσα από την ένταση των ανταγωνισμων στην ανατολική της πλευρά και το Αιγαίο.