Ενώ η βασική μονάδα απέκτησε καινούργια κτήρια, οι γυναίκες δούλευαν τις ραπτομηχανές τους σε ένα άθλιο παράπηγμα χωρίς εξαερισμό που όταν έβρεχε, έμπαζε βροχόνερα. Και όταν η εταιρία εγκαινίασε το νέο σύστημα κατάταξης των εργατών με βάση το επίπεδο ειδίκευσης, οι ράφτρες βρέθηκαν στο βαθμό Β που αντιστοιχούσε σε ανειδίκευτο εργάτη, τη στιγμή που οι άντρες εργαζόμενοι σε αντίστοιχη εργασία χαρακτηρίστηκαν ημι-ειδικευμένοι, δηλαδή σε βαθμό C.
Με αυτή την αφορμή, οι εργάτριες του τμήματος υπέβαλαν ένα υπόμνημα στην εταιρία, να εξετάσει το αίτημά τους για μετάταξη στο βαθμό C, αλλιώς θα κατέβαιναν σε εικοσιτετράωρη απεργία. Η άρνηση της διοίκησης ακόμη και να ασχοληθεί με το θέμα άνοιξε το καπάκι για μια ιστορική απεργία.
Τη συναρπαστική και επίκαιρη όσο ποτέ ιστορία αυτών των γυναικών μας παρουσιάζει η αγγλική ταινία «Made in Dagenham» που παίζεται ήδη στα σινεμά με τον παραπλανητικό (και ανόητο) ελληνικό τίτλο «Γυναίκες έτοιμες για όλα». Έχει βασιστεί στα αληθινά γεγονότα και σε μαρτυρίες από τις εργάτριες που πρωταγωνίστησαν στην απεργία, και παρόλο που η βασική ηρωίδα, Ρίτα Ο’ Γκρέιντι δεν είναι πραγματικό πρόσωπο, συμπυκνώνει τους διαφορετικούς χαρακτήρες των γυναικών που αγωνίστηκαν.
Βρισκόμαστε στις αρχές του Ιούνη 1968, η τηλεόραση μεταδίδει τις συγκρούσεις της Γαλλικής αστυνομίας με τους εξεγερμένους του Μάη, όταν το τελεσίγραφο των εργατριών προς την εταιρία λήγει και πρεπει να αποφασίσουν αν θα κάνουν πράξη την εικοσιτετράωρη. «Όλοι απεργούν. Γιατί όχι εμείς;» σχολιάζει μια ράφτρα. Ο συνδικαλιστής του τοπικού εργοστασίου Άλμπερτ (τον οποίο ενσαρκώνει πολύ ωραία ο Μπομπ Χόσκινς) τις ενθαρρύνει και μάλιστα οργανώνει μια συνάντηση συνδικάτου – εργοδοσίας μαζί με 2 από τις εργάτριες.
Απεργία διαρκείας
Την παράσταση εκεί θα κλέψει η νεοφώτιστη Ρίτα, χαλώντας το ξεπούλημα που ετοίμαζε ο κεντρικός συνδικαλιστής. Η απεργία είναι γεγονός και σύντομα θα μετατραπεί σε διαρκείας. Οι εργάτριες την οργανώνουν. Με απεργιακή φρουρά, με πικέτες, με παράσταση στο κοινοβούλιο στο κέντρο του Λονδίνου. Στην πορεία συνειδητοποιούν τη συλλογική τους δύναμη αλλά και την ολότητα του αγώνα τους, καθώς γενικεύουν τον αγώνα στο κεντρικό αίτημα να πληρώνονται όσο και οι άντρες. «Γιατί ένας εργάτης να πληρώνεται µε κριτήριο το πουλί του και όχι την εργασία του;». Αυτό θα τις ενώσει με τις εργάτριες των άλλων εργοστασίων της Ford Motors στη Βρετανία, οι οποίες θα τις υποστηρίξουν.
Η μεγάλη μάχη όμως είναι να κερδίσουν τους άντρες εργάτες. Τρεις βδομάδες αργότερα, τα λεφτά τελειώνουν, όπως και το στοκ καθισμάτων αυτοκινήτων (μια και οι εργάτριες ράβουν τα καλύμματα) και ολόκληρη η παραγωγή στο εργοστάσιο του Ντάγκεναμ θα παραλύσει. Η Φορντ έχει κυριολεκτικά σκυλιάσει και η συνδικαλιστική ηγεσία ξεκινάει δεύτερη απόπειρα συμβιβασμού που τελικά δεν περνάει. Αυτό ήταν αποτέλεσμα σκληρής πολιτικής μάχης μέσα στο σωματείο ανάμεσα στη βάση (τις γυναίκες και τον Άλμπερτ) και την ηγεσία («καταξιωμένους» αριστερούς συνδικαλιστές που προσπαθούν να κλείσουν την απεργία επικαλούμενοι τσιτάτα του Μαρξ). Οι εργάτριες θα πολιορκήσουν το εργατικό συνέδριο για να κερδίσουν κατά πλειοψηφία την ψηφοφορία για καθολική υποστήριξη του αιτήματός τους.
Οι συσχετισμοί έχουν πια αλλάξει: Η κυβέρνηση των Εργατικών του Χάρολντ Γουίλσον θέλει να κλείσει την πληγή το συντομότερο και η πραγματίστρια υπουργός Απασχόλησης Μπάρμπαρα Καστλ αποφασίζει ότι ήρθε η στιγμή να συναντήσει τις εκπροσώπους των εργατριών μια και το αίτημά τους έχει ήδη αποκτήσει αξιοπιστία και αποδοχή στην κοινωνία. Σε μια επεισοδιακή συνάντηση η Καστλ διαπραγματεύεται με τις εργάτριες το κλείσιμο της ψαλίδας των μισθών στο 92% των ανδρικών απολαβών, λέγοντάς τους ότι «πρέπει να περιμένουν», με τον εκπρόσωπο της Φορντ σε μια διπλανή αίθουσα να απειλεί ότι θα κλείσει όλα τα εργοστάσια της Φορντ στη Βρετανία (το οποίο παρεπιπτόντως έκανε αργότερα).
Σε κάθε περίπτωση, η απεργία αυτή ήταν μια μεγάλη νίκη για την εργατική τάξη όλης της Βρετανίας. Έδοσε τεράστια αυτοπεποίθηση ότι οι απεργίες μπορούν να νικάνε, ότι τα συνδικάτα είναι απαραίτητο όπλο και έστρωσε το δρόμο για τις σημαντικές νικηφόρες απεργίες του 1969-71. Ήταν ηχηρό χαστούκι για τη Φορντ, η οποία το 1957 και 1962 είχε χτυπήσει με άθλιο τρόπο το συνδικαλισμό απολύοντας 17 εκπροσώπους των εργαζομένων. Το 1970 η Αγγλική Βουλή ψήφισε το «Διάταγμα για την Ισότητα στην Εργασία», που καθιέρωνε την ισότητα στους μισθούς νομοθετικά. Δυστυχώς έμεινε μόνο στα χαρτιά, καθώς στην πράξη ακόμη και σήμερα οι στατιστικές αποκαλύπτουν ότι η ψαλίδα στις αποδοχές ανδρών – γυναικών εξακολουθεί να υπάρχει στη Βρετανία και στις περισσότερες χώρες.
Το «Made in Dagenham» αξίζει σαν ταινία γιατί «πιάνει» την περιρρεόυσα ατμόσφαιρα της εποχής, τον σεξισμό και την ταξικότητα της καταπίεσης και την ξετυλίγει από τη σκοπιά των απλών εργατριών, αποκαλύπτοντας τα τεράστια αποθέματα θάρρους, αλληλεγγύης και αποφασιστικότητας που μπορούν τελικά να αλλάξουν την έκβαση των γεγονότων.
«Δε γνωρίζαμε τη δύναμή μας», αναφέρει χαρακτηριστικά μια παλαίμαχη εργάτρια, σε δηλώσεις – συνεντεύξεις που ακολουθούν καθώς πέφτουν οι τίτλοι του τέλους της ταινίας. Αυτή η δύναμη υπάρχει μέσα στην κοινωνία και χρειάζεται να την ανακαλύψουμε σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε.