Διεθνή
Συμφωνία για Nord Stream 2: Ανταγωνισμοί και λυκοσυμμαχίες

Μέρκελ και Μπάιντεν

Οι φονικές πλημμύρες που σκόρπισαν τον θάνατο στη Γερμανία και το Βέλγιο την περασμένη εβδομάδα έχουν εξιχνιαστεί. Ο δράστης έχει εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί. Το όνομά του: Κλιματική Αλλαγή. 

Λίγες μέρες αργότερα οι κυβερνήσεις της Γερμανίας και των ΗΠΑ ήρθαν σε συμφωνία για τον Nord Stream 2, τον νέο αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία. Ο Nord Stream 2 έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 55 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου κάθε χρόνο. 

Το φυσικό αέριο δεν έχει τίποτα το «καθαρό». Παράγει τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα όταν καίγεται. Και δημιουργεί τεράστια μόλυνση όταν διαρρέει στην ατμόσφαιρα. Το μεθάνιο (το φυσικό αέριο της Ρωσίας αποτελείται σε ποσοστό τουλάχιστον 75% από μεθάνιο) είναι 86 φορές πιο «ικανό» στον εγκλωβισμό της θερμότητας στην ατμόσφαιρα από ότι το διοξείδιο του άνθρακα. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αν οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου δεν φτάσουν σε μηδενικά επίπεδα μέσα στην επόμενη εικοσαετία το κλίμα θα αποσταθεροποιηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο με δραματικές επιπτώσεις για την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου είδους.

Ο Nord Stream 2 έχει στοιχίσει σχεδόν 11 δισεκατομμύρια δολάρια. Το 50% περίπου από αυτά τα χρήματα τα έχουν επενδύσει πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας -η Engie (Γαλλία), η OMV (Αυστρία), η Shell (Ολλανδία, Βρετανία), η Uniper (Γερμανία) και η Wintershall Dea (Γερμανία). Το υπόλοιπο 50% προέρχεται από την Ρωσία. 

Η κατασκευή του αγωγού είχε διαταράξει σοβαρά τις διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Γερμανία τα προηγούμενα χρόνια. Ο πρόεδρος Τραμπ θεωρούσε ότι ο αγωγός είχε κύρια πολιτική και δευτερευόντως οικονομική σημασία για τη Ρωσία. Οι ΗΠΑ προέβαλαν δυο βασικά επιχειρήματα: πρώτον, με τον νέο αγωγό η Ευρώπη εξαρτάται ουσιαστικά ενεργειακά από την Ρωσία. Δεύτερον, ο πραγματικός στόχος του Πούτιν δεν είναι να αυξήσει τις εξαγωγές αερίου προς την Ευρώπη αλλά να στραγγαλίσει την Ουκρανία. 

 Ένα μεγάλο μέρος του ρωσικού αερίου φτάνει σήμερα στην Ευρώπη μέσω των αγωγών της Ουκρανίας. Η Ουκρανία κερδίζει περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο από την μεταφορά/μεταπώληση του Ρωσικού αερίου. Η συμφωνία ανάμεσα στην Ρωσική Gasprom και την Ουκρανία λήγει σε τρία χρόνια. Ο Πούτιν δηλώνει ότι η Ρωσία δεν έχει στόχο να μην ανανεώσει αυτή τη συμφωνία – αρκεί οι όροι να είναι ανταγωνιστικοί. 

Κυρώσεις

Ο Τραμπ έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να σταματήσει τον Nord Stream 2. Επέβαλε κυρώσεις στα στελέχη της κοινοπραξίας και απείλησε με πρόστιμα και αποκλεισμούς τις εταιρείες που συμμετείχαν. Αλλά οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν τελικά να τον ακυρώσουν. Ο Μπάιντεν απέσυρε την περασμένη εβδομάδα ουσιαστικά όλους τους περιορισμούς και όλες τις κυρώσεις που είχε επιβάλει ο Τραμπ. Η αλλαγή στάσης των ΗΠΑ, όμως, δεν οφείλεται στις πιο δημοκρατικές και πιο συναινετικές υποτίθεται αντιλήψεις του νέου προέδρου. Απλά οι ΗΠΑ «πούλησαν» τους φίλους τους -τις κυβερνήσεις της Ουκρανίας και της Πολωνίας. Η Γερμανία είναι μια από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου. Το ειδικό της βάρος είναι πολύ πολύ μεγαλύτερο από της Ουκρανίας και της Πολωνίας μαζί. 

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: οι ΗΠΑ απέτυχαν να σταματήσουν τον Nord Stream 2. Η συμφωνία που υπέγραψαν με τη Γερμανία την περασμένη εβδομάδα είναι στην ουσία η παραδοχή αυτής της αποτυχίας. 

Η Γερμανία αποδέχτηκε κάποιες από τις «δικλείδες ασφαλείας» που πρότειναν οι ΗΠΑ: την επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας εάν αυτή απειλήσει την «ενεργειακή πολιτική» της Ουκρανίας και της Πολωνίας. Η Γερμανία δεσμεύτηκε ακόμα να στηρίξει την Ουκρανία στις διαπραγματεύσεις της για την επέκταση της συμφωνίας με την Gasprom και μετά το 2024.

Στην πραγματικότητα οι δικλείδες αυτές δεν έχουν κανένα απολύτως αντίκρισμα. Οι δυο αγωγοί που μεταφέρουν το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω της Βαλτικής στη Γερμανία (ο υπάρχων Nord Stream και ο νέος Nord Stream 2) μπορούν να καλύψουν μαζί το 1/3 των ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης. Η Γερμανία, με άλλα λόγια, γίνεται η «ενεργειακή» πρωτεύουσα της Ευρώπης. Η συμφωνία Μέρκελ-Μπάιντεν δεν θα είναι παρά μόνο μια μικρή ανάπαυλα στους ολοένα και πιο οξυμένους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις.