Όταν ανατράπηκε ο Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, ο πανικός επεκτάθηκε στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ. Τώρα που ανατράπηκε ο Καντάφι στη Λιβύη, οι ηγέτες όλων των χωρών του ΝΑΤΟ πανηγυρίζουν. Η “επιτυχία” της πτώσης του δικτάτορα δεν χρεώνεται αυτή τη φορά στον απλό κόσμο που ξεσηκώθηκε αλλά στην πρωτοβουλία του Σαρκοζί, τα αντανακλαστικά του Ομπάμα και στους 8.500 αεροπορικούς βομβαρδισμούς που σάρωσαν τη χώρα από άκρο σε άκρο.
Οι ΝΑΤΟϊκοί πανηγυρίζουν γιατί ελπίζουν ότι η Λιβύη θα σηματοδοτήσει την ικανότητα της Δύσης να παρέμβει και να καθορίσει προς όφελός της τις αραβικές επανάστασεις. Το παράδειγμα της Λιβύης, εκτιμάνε, μπορεί να στρέψει τη συριακή αντιπολίτευση σε ανοιχτά φιλοδυτική κατεύθυνση και να εμφανιστούν τμήματα αντικαθεστωτικών που να ζητήσουν την παρέμβαση της Δύσης. Παράλληλα, η ντε φάκτο παρουσία δυτικών πρακτόρων και στρατιωτών στην μετά-Καντάφι Λιβύη, θα τους προσφέρει μια βάση από την οποία θα μπορέσουν να παίξουν πιο άμεσα ρόλο στην περιοχή.
Όμως, θα ήταν πολύ βιαστικό να μπερδέψουμε αυτό που επιδιώκουν οι ιμπεριαλιστές, με αυτό που έχουν πραγματικά πετύχει. Τα πράγματα απέχουν πολύ από το να έχουν στο χέρι τους ένα έτοιμο προτεκτοράτο στη Βόρεια Αφρική, πολύ περισσότερο από το να είναι σε θέση να καθορίσουν τη δυναμική της αραβικής επανάστασης.
Αποτυχίες
Η μάχη για το αν θα καταφέρουν να ελέγξουν τις εξελίξεις στη Λιβύη μόλις ξεκινάει, τόσο για τους Δυτικούς όσο και για τον κόσμο που θα χρειαστεί να στρέψει την ενεργητικότητα του απέναντι στους ΝΑΤΟϊκούς που καπηλεύτηκαν το ξέσπασμα της επανάστασης. Παρά τα πομπώδη αλληλο-συγχαρητήρια της τελευταίας βδομάδας, οι “ανθρωπιστικές” επεμβάσεις τύπου Μπους έχουν μια δεκαετία αποτυχιών στο ενεργητικό τους και η εμπειρία αυτή βαραίνει πάνω στο ΝΑΤΟ.
Δεν κατάφεραν να ελέγξουν τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν και το Ιράκ παρότι εκεί οργάνωναν τις επεμβάσεις από καιρό, χρησιμοποίησαν εκατοντάδες χιλιάδες φαντάρους στο έδαφος και αμύθητα ποσά. Στη Λιβύη, εκτός από καμουφλαρισμένες ειδικές δυνάμεις, κανείς δεν έχει τολμήσει να μιλήσει για την προοπτική χερσαίας επέμβασης.
Το ΝΑΤΟ ποντάρει πάνω στην ηγεσία του Μεταβατικού Συμβουλίου που έπαιξαν το ρόλο των συνεργατών στη διάρκεια του πολέμου. Όμως, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τίποτα σταθερό πάνω στο οποίο να πατήσουν. Η ίδια η “ηγεσία” των εξεγερμένων της Βεγγάζης είναι ένα μείγμα νοσταλγών του βασιλιά Ιντρίς, παλιών στελεχών του καθεστώτος, δημοκρατών και ισλαμιστών. Όπως για παράδειγμα, εξηγεί ο Νασίμ Αλάτρας, στην Ελευθεροτυπία της 26ης Αυγούστου, επικεφαλής της επιχείρησης στην Τρίπολη ήταν ο Αμπντελ Χακίμ Μπελχάτζ, γνωστός ισλαμιστής, από τους μουτζαχεντίν του Αφγανιστάν. Αυτοί οι άνθρωποι δεν θα εξαφανιστούν επειδή έτσι θέλει το ΝΑΤΟ, ενώ έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανατροπή του Καντάφι.
Αντίστοιχοι ανταγωνισμοί εξελίσσονται ανάμεσα στο Συμβούλιο της Βεγγάζης και στους αντάρτες των πόλεων της Τριπολίτιδας, όπως η Μισράτα και το Ζλιτάν. Το αμέσως επόμενο διάστημα αυτές οι κόντρες θα εκφραστούν τόσο πάνω στη μοιρασιά των πολιτικών αξιωμάτων, όσο και πάνω στον έλεγχο του πλούτου της χώρας. Ένα κομμάτι του κανταφικού κατεστημένου θα χρειαστεί να πάρει μέρος στην “ανοικοδόμηση”, αν οι ΝΑΤΟϊκοί δεν θέλουν να παραμείνουν ανεξέλεγκτοι χιλιάδες αντάρτες. Αν το ΝΑΤΟ προσπαθήσει -και σίγουρα θα προσπαθήσει- να παρέμβει σε αυτές τις κόντρες, θα αναγκαστεί να μπλεχτεί σε βαθιά προβλήματα.
Όπως παρατηρεί ο καθηγητής του Παντείου, Αλέξανδρος Κούτσης, σε συνέντευξή του στην Αυγή: “αν το ΝΑΤΟ φαίνεται ότι συνεχίσει να αναμειγνύεται, θα υπάρξει σίγουρα εσωτερική αντίδραση. Για παράδειγμα, πριν τελειώσει η κατάληψη της Τρίπολης, μέλη της αντιπολίτευσης ευχαρίστησαν το ΝΑΤΟ για τη συμβολή του και δήλωσαν ότι πλέον δεν χρειάζεται η παρουσία του. Πρόκειται για ισλαμιστές, που μετέχουν μαζί με άλλους στο Συμβούλιο....Θα αρχίσουν να υπάρχουν λοιπόν εσωτερικές διαφωνίες.”
Η εκτίμηση του Κούτση είναι ότι: “θα αρχίσει ανταρτοπόλεμος από τις φυλές, από τις ισλαμικές οργανώσεις και το ΝΑΤΟ θα αναγκαστεί, προκειμένου να ολοκληρώσει τη νίκη του, να επέμβει στρατιωτικά, να στηρίξει τον Λίβυο Καρζάι, όπως στο Αφγανιστάν, που είναι ο Τζιμπρίλ, για να διεξαχθούν εκλογές.”
Το ΝΑΤΟ εξάλλου στη σκακιέρα της Λιβύης ούτε μόνο του βρίσκεται, ούτε ως αδιαίρετος οργανισμός. Όλες οι δυνάμεις, τοπικές και διεθνείς, από το Ιράν ως τη Ρωσία και την Κίνα δηλώνουν ξανά την παρουσία τους. Όσον αφορά τα πετρελαϊκά συμβόλαια, επί Καντάφι η ιταλική ΕΝΙ είχε την αναμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία. Τώρα, η γαλλική TOTAL δηλώνει αισιόδοξη ότι θα οδηγήσει την κούρσα, ως αντάλλαγμα για το γεγονός ότι ο Σαρκοζί ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε το Μεταβατικό Συμβούλιο. Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός που πλήρωσε και το μεγαλύτερο μέρος του κόστους του πολέμου θα μείνει έξω από τη μοιρασιά; Και αν όχι, ποιος θα “παραχωρήσει” τα μερίδια;
Η ελπίδα είναι μέσα σε αυτό το σκηνικό της αστάθειας, ο απλός κόσμος που ξεκίνησε το Φλεβάρη τον ξεσηκωμό κατά του καθεστώτος Καντάφι, να μπορέσει να ξαναπιάσει το νήμα της επανάστασης. Οι γειτονικές εμπειρίες της Τυνησίας και της Αιγύπτου αποδεικνύουν καθημερινά ότι ο αντιμπεριαλισμός και η πάλη για την κοινωνική αλλαγή όταν πάνε χέρι χέρι φέρνουν αποτελέσματα. Ο κόσμος που πριν από μερικούς μήνες κρεμούσε στη Βεγγάζη πανό: “Οχι ξένη επέμβαση στη Λιβύη” είναι αυτός που μπορεί να μετατρέψει τις ελπίδες των ιμπεριαλιστών σε εφιάλτη.