Οι διαδηλώσεις των τελευταίων βδομάδων χαρακτηρίζονται οι μεγαλύτερες από το 1990, όταν έπεσε η δικτατορία του Πινοτσέτ. Ο κόσμος στη διαδήλωση της Κυριακής 21 Αυγούστου στο Σαντιάγο υπολογίζεται μέχρι και σε ένα εκατομμύριο. Η δεξιά κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Πινιέρα έπαιξε το χαρτί της αγριότερης καταστολής. Ολόκληρο τον Ιούλη, οι διαδηλωτές αντιμετώπιζαν ξύλο, συλλήψεις, αντλίες νερού, αύρες και πλαστικές σφαίρες.
Τη δεύτερη μέρα της απεργίας, 25 Αυγούστου, ένας 15χρονος διαδηλωτής, ο Μανουέλ Γκουτιέρες έπεσε νεκρός από σφαίρες στο στήθος. Τις τελευταίες μέρες η κυβέρνηση προσπαθεί να αναδιπλωθεί και ο Πινιέρα προετοιμάζεται να δεχθεί αντιπροσωπεία των φοιτητικών ενώσεων στο Προεδρικό Μέγαρο, ζητώντας τους μάλιστα να μην είναι αδιάλλακτοι. Ο Πινιέρα έχει δει τη δημοτικότητά του να κατρακυλάει στο 26% και στις δημοσκοπήσεις 70 με 80% του κόσμου δηλώνουν ότι υποστηρίζουν τον αγώνα των φοιτητών.
Δεν πρόκειται για ένα τυχαίο ξέσπασμα. Το φοιτητικό κίνημα βρέθηκε στην αιχμή του αγώνα ενάντια στη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Μπατσελέτ, με ένα μεγάλο κύμα καταλήψεων το 2006. Το 2008 η Μπατσελέτ έδειξε πρώτη το δρόμο της άγριας καταστολής, με εκατοντάδες συλλήψεις φοιτητών που ξανάπιαναν το νήμα των κινητοποιήσεων. Όμως το κίνημα της εκπαίδευσης αντί να οπισθοχωρήσει κατάφερε να απλώσει περισσότερες ρίζες. Το φοιτητικό κίνημα έγινε σημείο αναφοράς για εργατικές απεργίες και για μια σειρά τοπικούς αγώνες που ξέσπασαν το τελευταίο διάστημα. Έτσι κατάφεραν σε αυτό τον τελευταίο γύρο να έχουν τα συνδικάτα με τη μεριά τους.
Τα αιτήματα του φοιτητικού κινήματος χτυπάνε στην καρδιά του χιλιανού κατεστημένου. Η Χιλή είναι η χώρα στην οποία μπήκαν τα θεμέλια του νεοφιλελευθερισμού, στη διάρκεια της δικτατορίας του Πινοτσέτ. Εκεί εφαρμόστηκε για πρώτη φορά αυτό που ονομάζεται “Θεραπεία σοκ”. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα στη Χιλή να μην υπάρχει ούτε ένα δημόσιο Πανεπιστήμιο που να παρέχει δωρεάν εκπαίδευση. Σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός αντίστοιχεί σε κάτι λιγότερο από 300 ευρώ, τα μηνιαία δίδακτρα είναι από 250 εώς 600 ευρώ. Το 70% των φοιτητών αναγκάζονται να πάρουν δάνειο από τράπεζα για να πληρώσουν τα δίδακτρά τους, ενώ το 65% των πιο φτωχών φοιτητών διακόπτουν τις σπουδές για οικονομικούς λόγους. Από την εποχή του Πινοτσέτ δεν έχει ιδρυθεί κανένα καινούργιο Πανεπιστήμιο, παρότι ο φοιτητικός πληθυσμός έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Όσον αφορά στα σχολεία, ούτε ένας στους δύο μαθητές δεν πηγαίνει σε δημόσιο γυμνάσιο και λύκειο.
Είναι λογικό οι κληρονόμοι του Πινοτσέτ να αφηνιάζουν όταν ακούν από τους φοιτητές αιτήματα σαν αυτά: Περισσότερα χρήματα από τον κρατικό προϋπολογισμό για τα δημόσια πανεπιστήμια, δωρεάν φοίτηση για τα παιδιά των εργατικών οικογενειών. Να σταματήσει ο αποκλεισμός από τα “καλά” Πανεπιστήμια, συμμετοχή των φοιτητών στα όργανα διοίκησης.
Αυξήσεις
Μαζί με τους φοιτητές, οι μαθητές των σχολείων που ανάμεσα σε άλλα ζητάνε να φύγει ο έλεγχος και η χρηματοδότηση από τους δήμους και να περάσει στην κεντρική κυβέρνηση της χώρας, να αυξηθούν οι δαπάνες για την παιδεία, να δοθούν αυξήσεις στους καθηγητές και τους δασκάλους.
Στις αρχές Ιούλη, ο Πινιέρα αντικατέστησε τον Υπουργό Παιδείας και στις αρχές Αυγούστου κατέθεσε ένα πρόγραμμα που υποτίθεται ήταν αποτέλεσμα των αιτημάτων των φοιτητών. Το φοιτητικό κίνημα το απέρριψε στο σύνολό του και οι κινητοποιήσεις οξύνθηκαν αφού οι προτάσεις Πινιέρα θεωρήθηκαν πρόκληση.
Ο Πινιέρα ακόμα δεν έχει ξεμπερδέψει από τον τελευταίο γύρο απεργιών στα ορυχεία της χώρας που ξέσπασε τον Ιούλη. Οι φοιτητές συνδέουν τα αιτήματά τους, ζητώντας να πληρώνουν οι πολυεθνικές περισσότερους φόρους για το χαλκό, για να χρηματοδοτηθεί η Παιδεία. Ταυτόχρονα εξελίσσονται άλλες μάχες, όπως για τη μείωση των τιμών του φυσικού αερίου στο Μαγκαγιάνες (στο Νότο), για την αποζημίωση των θυμάτων του σεισμού του 2010 και για τα δικαιώματα των αυτόχθονων Μαπούτσε. Όσον αφορά τους τελευταίους, οι φοιτητές έχουν συμπεριλάβει στη λίστα των βασικών αιτημάτων τους την ίδρυση διαπολιτισμικού Πανεπιστήμιου για την πρόσβαση όλων των κατοίκων της χώρας στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση προς το παρόν ψάχνει διέξοδο διαφυγής.