Διεθνή
Πακιστάν: Στους δρόμους ενάντια στη φτώχεια και τους βομβαρδισμούς

Συγκρούσεις των διαδηλωτών με την αστυνομία στις 30 Αυγούστου

Την Κυριακή 31 Αυγούστου χιλιάδες διαδηλωτές, οπλισμένοι με καδρόνια, πέτρες, σφεντόνες και τανάλιες προσπάθησαν να εισβάλλουν στην κατοικία του Ναουάζ Σαρίφ, του πρωθυπουργού του Πακιστάν. Η αστυνομία κατάφερε τελικά να αναχαιτίσει το πλήθος -με ένα όργιο βίας. Τουλάχιστον τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις συγκρούσεις ανάμεσα στις δυνάμεις ασφαλείας και τους διαδηλωτές που ακολούθησαν στην “κόκκινη περιοχή” γύρω από το κοινοβούλιο, στο κέντρο της πρωτεύουσας. Οι τραυματίες μετριούνται σε εκατοντάδες. 

\r\n
\r\n
“Η συνήθως ασηπτική περιοχή γύρω από την Λεωφόρο Συντάγματος”, γράφει ο ανταποκριτής της εφημερίδας Financial Times, “στην καρδιά κυβερνητικού τετραγώνου του Ισλαμαμπάντ μοιάζει πραγματικά με πολεμική ζώνη. Δέντρα πυρπολημένα από τους διαδηλωτές στη διάρκεια των συγκρούσεων με την αστυνομία και οι πύλες του κοινοβουλίου παραβιασμένες έτσι ώστε οι χιλιάδες διαδηλωτές να μπορούν να κατασκηνώσουν στο προαύλιο”.
\r\n
\r\n

Πολιτική κρίση

\r\n
\r\n
Το βράδυ της Κυριακής ο στρατηγός Ραχήλ Σαρίφ (δεν έχει καμιά συγγένεια με τον πρωθυπουργό), ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων κάλεσε σε έκτακτη σύσκεψη τους ανώτατους αξιωματικούς. Ο στρατός έχει ένα “βεβαρυμένο” παρελθόν ανάμειξης στην πολιτική ζωή της χώρας. 
\r\n
 
\r\n
Το Πακιστάν απέκτησε την ανεξαρτησία του (μέχρι τότε ήταν επαρχία των Βρετανικών Ινδιών) το 1947. Από τα εξήντα πέντε χρόνια που έχουν περάσει από τότε, τα τριάντα τέσσερα η χώρα κυβερνιόταν από στρατιωτικές χούντες. Ο τελευταίος δικτάτορας, ο στρατηγός Περβέζ Μουσάραφ έπεσε μόλις το 2008, μέσα σε ένα κύμα κατακραυγής και μαζικών διαμαρτυριών. Ο Μουσάραφ είχε καταλάβει την εξουσία με πραξικόπημα, το 1999. Πρωθυπουργός της κυβέρνησης που ανέτρεψε ήταν ο Ναουάζ Σαρίφ. Ο Μουσάραφ κατηγορείται για μια σειρά από εγκλήματα της χούντας. Τον Απρίλη του 2013, λίγο πριν τις εκλογές, το δικαστήριο του απαγόρευσε την έξοδο από τη χώρα. 
\r\n
 
\r\n
Αυτή τη φορά, όμως, οι στρατηγοί επέδειξαν μια πρωτοφανή, για τα δεδομένα τους, αυτοσυγκράτηση. Στη σύντομη ανακοίνωσή του το επιτελείο τόνιζε “την πίστη του στρατεύματος στη δημοκρατία”. “Η συνέχιση της χρήσης βίας θα επιδεινώσει την κατάσταση... Η κατάσταση πρέπει να επιλυθεί πολιτικά, χωρίς χρονοτριβή και χωρίς τη χρήση βίας”. Το ίδιο βράδυ ο στρατηγός Ραχήλ κάλεσε τους ηγέτες του κινήματος -τον Ίμραν Χαν, τον αρχηγό του κόμματος “Πακιστανικό Κίνημα Δικαιοσύνης” (PTI) και τον μουλά Ταχίρ ουλ Κάντρι, τον ηγέτη του “Πακιστανικού Λαϊκού Κινήματος” (PAT)- για διαβουλεύσεις.
\r\n
 
\r\n
Οι “ταραχές” άρχισαν στα μέσα του Αυγούστου. Η αφορμή ήταν ένα διπλό κάλεσμα, για μια “μεγάλη πορεία απελευθέρωσης” από τη νόθα κυβέρνηση του Σαρίφ, σύμφωνα με τον Χαν ή μια “μεγάλη πορεία επανάστασης” ενάντια στο διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα, σύμφωνα με το Κάντρι.
\r\n
 
\r\n
Στις εκλογές του Μάη του 2013 το κόμμα του Σαρίφ, το PML(N) (Πακιστανική Μουσουλμανική Λίγκα) ήρθε πρώτο. Η επίσημη καταμέτρηση του έδωσε 33%. Ο Χαν -το κόμμα του είναι δεύτερο σε ψήφους αλλά, χάρη στις ιδιαιτερότητες του εκλογικού νόμου τρίτο σε δύναμη στο εθνικό κοινοβούλιο- αμφισβήτησε το αποτέλεσμα. Οι διεθνείς παρατηρητές επιβεβαιώνουν τις καταγγελίες του για “βία και νοθεία”. Αλλά είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα δεν θα ήταν ποιοτικά διαφορετικά αν οι εκλογές γίνονταν τίμια: το PTI ίσως κέρδιζε λίγες έδρες παραπάνω. Αλλά δεν θα έπαιρνε, με κανένα τρόπο, την εξουσία. Μέσα στους δεκαπέντε μήνες που έχουν περάσει από τότε, όμως, η κυβέρνηση του Σαρίφ έχει καταφέρει να απογοητεύσει και να εξοργίσει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Για δύο, κύρια, λόγους.
\r\n

Πόλεμος κατά των φτωχών

\r\n
Ο πρώτος είναι ο “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας”. Οι Ταλιμπάν έχουν μεγάλη δύναμη και επιρροή στις δυτικές επαρχίες του Πακιστάν που συνορεύουν με το Αφγανιστάν. Αυτό φάνηκε ανάγλυφα τον Ιούνη, όταν μια μικρή ομάδα δέκα ενόπλων κατέλαβε το αεροδρόμιο του Καράτσι. Η αστυνομία χρειάστηκε πέντε ολόκληρες ώρες σκληρής μάχης για να το απελευθερώσει. Και χρειάστηκαν δέκα ακόμα ώρες για να τεθεί ξανά σε λειτουργία. Η επιχείρηση άφησε πίσω της τουλάχιστον 36 νεκρούς (ανάμεσά τους και οι δέκα Ταλιμπάν) και δεκάδες τραυματίες. 
\r\n
 
\r\n
Η επιδρομή ήταν ένα μεγάλο πλήγμα για την κυβέρνηση. Το Καράτσι είναι η μεγαλύτερη πόλη του Πακιστάν -έχει περίπου 20 εκατομμύρια κατοίκους. Το αεροδρόμιο που κατέλαβαν χρησιμοποιείται, ανάμεσα στα άλλα και για την αποστολή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς την κυβέρνηση του Αφγανιστάν.
\r\n
 
\r\n
Η πάγια απάντηση της κυβέρνησης στις επιθέσεις των Ταλιμπάν είναι οι τυφλοί βομβαρδισμοί, σε συνεργασία με τους συμμάχους της στο αμερικανικό Πεντάγωνο, των “ύποπτων” περιοχών. Η ίδια η κατάληψη του αεροδρομίου ήταν, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των Ταλιμπάν, απάντηση σε μια στρατιωτική επιχείρηση στο βόρειο Βαζιριστάν που άφησε πίσω της σχεδόν εκατό άμαχους νεκρούς και εξανάγκασε χιλιάδες οικογένειες σε εσωτερική μετανάστευση. Με απλά λόγια, η κυβέρνηση του Σαρίφ αντιμετωπίζει τους ίδιους της τους πολίτες σαν εχθρούς σε καιρό πολέμου. Η αμερικανική αεροπορία βομβαρδίζει, με το πρόσχημα της καταπολέμησης των Ταλιμπάν, κατοικημένες περιοχές με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα διαβόητα drones. Σύμφωνα με το Γραφείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας οι βομβαρδισμοί αυτοί έχουν αφήσει μέχρι σήμερα πάνω από 3500 νεκρούς στις βορειοδυτικές επαρχίες του Πακιστάν. Από αυτούς ένα μεγάλο κομμάτι ήταν άμαχοι, ενώ σε εκατοντάδες μετριούνται τα δολοφονημένα μικρά παιδιά.
\r\n
 
\r\n
Το δεύτερο είναι η φτώχεια. Ο Σαρίφ ετοιμάζεται να πάρει ένα δάνειο 5 δις δολαρίων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο -το οποίο κουβαλάει μαζί του τους συνηθισμένους επαχθείς, νεοφιλελεύθερους όρους. Ένα από τα πρώτα μέτρα που πήρε η κυβέρνηση ήταν να αυξήσει κατακόρυφα τις τιμές της ενέργειας. Η τιμή της κιλοβατώρας διπλασιάστηκε. Αυτό που έκανε αυτή την αύξηση τόσο προκλητική ήταν η κατάσταση του δικτύου ηλεκτροδότησης: τα μπλακ άουτ, που μπορεί να διαρκούν οκτώ ή δέκα ώρες είναι καθημερινό φαινόμενο στο Πακιστάν. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η κυβέρνηση ετοιμάζει τώρα ένα μαζικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων που θα σαρώσει και την απασχόληση στο δημόσιο και την κοινωνική ωφέλεια. Για αυτό ανταποκρίθηκε ο κόσμος τόσο θερμά στα καλέσματα για τις “μεγάλες πορείες” του Χαν και του Κάντρι.
\r\n

Αυταπάτες

\r\n
Οι εργάτες και οι φτωχοί, όμως, δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης. Την περασμένη βδομάδα ο Χαν -που μέχρι τότε δήλωνε ανυποχώρητος- έδωσε εντολή στους βουλευτές του, που είχαν εγκαταλείψει στα πλαίσια της “μεγάλης πορείας” τη βουλή, να επιστρέψουν στα έδρανά τους.
\r\n
 
\r\n
Ο Χαν χρωστάει τη δημοτικότητά του όχι στην πολιτική αλλά στο κρίκετ (ήταν για χρόνια παγκόσμιος πρωταθλητής). Το PTI υπόσχεται να σταματήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάρος των “Ταλιμπάν” στο Βαζιριστάν και καταγγέλλει την κυβέρνηση για τις επιδρομές των drones. Αυτό που χρειάζεται, λέει, είναι να βρεθεί μια λύση μέσα από τον διάλογο. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι δημοκράτης.
\r\n
 
\r\n
Ο Χαν υποστήριξε τη χούντα του Μουσάραφ στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Σύμφωνα με τις δικές του δηλώσεις μάλιστα ο Μουσάραφ του είχε προτείνει τη θέση του πρωθυπουργού -την οποία όμως δεν δέχτηκε. Μόνο όταν το κίνημα ενάντια στη δικτατορία φούντωσε άλλαξε στρατόπεδο. 
\r\n
 
\r\n
Ο στόχος της “μεγάλης πορείας” δεν ήταν να αναγκάσει τον Σαρίφ να παραιτηθεί: αυτό που επεδίωκε ήταν να σπρώξει τον στρατό να επέμβει και να τον ξηλώσει. Ένα πραξικόπημα με απλά λόγια. Η συνάντηση με τον αρχηγό του στρατεύματος πραγματοποιήθηκε με δική του πρωτοβουλία. Το PTI ελέγχει από τις περασμένες εκλογές την τοπική κυβέρνηση της επαρχίας Χαϊμπέρ Πουκτούν Χάβα. Περιττό να το πει κανείς, τίποτα δεν έχει αλλάξει εκεί για τους φτωχούς: η κυβέρνηση του PTI συνεργάζεται με την κεντρική εξουσία στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ενάντια στους “Ταλιμπάν”. 
\r\n
 
\r\n
Η “μεγάλη πορεία” δεν κατάφερε να “πείσει” τον στρατό να ανατρέψει την κυβέρνηση. Ο Σαρίφ, όμως, αναγκάστηκε να κάνει μια ολόκληρη σειρά από παραχωρήσεις. Σημαντικές υποχωρήσεις όσον αφορά τον Χαν και τον Κάντρι: για παράδειγμα, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να αλλάξει τον εκλογικό νόμο -κάτι που ζητούσε επίμονα η αντιπολίτευση. Ο κόσμος, όμως, που έδωσε τις μάχες με την αστυνομία στο δρόμο δεν πήρε, ουσιαστικά, τίποτα.
\r\n
 
\r\n
Την περασμένη βδομάδα η κυβέρνηση αφαίρεσε αιφνιδιαστικά το όνομα του Μουσάραφ από τον κατάλογο των προσώπων στα οποία έχει απαγορευτεί η έξοδος από τη χώρα. Ο Μουσάραφ κατηγορείται, ανάμεσα στα άλλα και για τη συμμετοχή του στη δολοφονία της πρώην πρωθυπουργού Μπεναζίρ Μπούτο. Τώρα είναι ελεύθερος να φύγει στο εξωτερικό.
\r\n