Ιδέες

Ένα κύμα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες, που δεν είναι παρά κίνημα ανυπακοής στις πολιτικές της Ευρώπης για το προσφυγικό, ξεδιπλώνεται εδώ και μήνες, παράλληλα με τα κινήματα ενάντια στη λιτότητα. Το νέο τεύχος του ΣΑΚ έχει στο εξώφυλλο τους πρωταγωνιστές του αγώνα για ανοιχτά σύνορα, τους ίδιους τους πρόσφυγες, και παρουσιάζει το γιατί η αντίσταση και οι απαντήσεις της Αριστεράς πρέπει να στρέφονται συνολικά ενάντια σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτικής της ΕΕ, οργανώνοντας σε αυτό ντόπιους και μετανάστες.

 

Το άρθρο της Μαρίας Στύλλου, “Η αποσύνθεση της ευρωπαϊκής στρατηγικής”, δίνει την εικόνα μιας ΕΕ σε βαθιά κρίση, οικονομική, πολιτική και θεσμική. Οι συνεχείς σύνοδοι κορυφής, αντί να δώσουν λύσεις, ξεσκεπάζουν το μύθο της “ενωμένης” Ευρώπης. Οι επεμβάσεις στη Μ. Ανατολή δημιουργούν τη μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση των τελευταίων ετών. Οι χώρες που “βγήκαν” από την οικονομική κρίση (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία) βλέπουν άνοδο της Αριστεράς στις εκλογές. Ο Ολάντ έθεσε τη Γαλλία σε “έκτακτη ανάγκη”: όχι μόνο δεν κατάφερε να ελέγξει την αντίσταση, αλλά είχε διαδηλώσεις στο Καλαί για το άνοιγμα των συνόρων και σε όλες τις μεγάλες πόλεις ενάντια στο νέο εργατικό νόμο. 

 

Κανείς δεν μπορεί να περιμένει ότι η κατάσταση αυτή θα βελτιωθεί από μόνη της, αλλά ούτε και ότι το σύστημα θα καταρρεύσει αυτόματα. Η κρίση δημιουργεί πανικό στα κυρίαρχα κόμματα, αλλά και σύγχυση στα ρεφορμιστικά, που για μια μακριά περίοδο πίστευαν ότι η ΕΕ μπορεί να μετασχηματιστεί δημοκρατικά. Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει η αντικαπιταλιστική προοπτική, με τη σύνδεση των μαχών σε όλα τα επίπεδα (προσφυγικό, λιτότητα), την πάλη μέσα από το ενιαίο μέτωπο, καθώς και το χτίσιμο ενός επαναστατικού κόμματος που δε θα αντικατοπτρίζει το μέσο όρο των συνειδήσεων της εργατικής τάξης, αλλά θα εκφράζει την πρωτοπορία και θα δίνει τον τόνο.

 

Η ευρωπαϊκή κρίση πλαισιώνεται από μια νέα παγκόσμια κατρακύλα της οικονομίας. Το άρθρο του Πάνου Γκαργκάνα, “Η ανάκαμψη της κρίσης” δίνει μια σειρά από παραδείγματα από το ζοφερό πρώτο δίμηνο του 2016. Οι κυρίαρχες ερμηνείες, που αρνούνται ότι υπάρχει δομικό πρόβλημα, αλλά ότι πρόκειται για αποτέλεσμα “κακών χειρισμών”, είναι επιφανειακές και δεν εστιάζουν στην επιδείνωση της κρίσης υπό το πρίσμα του σταματήματος των επενδύσεων. Το άρθρο τεκμηριώνει ότι η κρίση είναι δομική: “Οι καπιταλιστές δεν επενδύουν με κριτήριο τις ανθρώπινες ανάγκες, ούτε στη βάση του απόλυτου όγκου των κερδών τους μια προηγούμενη περίοδο. Μπορεί να κάθονται πάνω σε βουνά από κέρδη και να μην προχωρούν σε νέες επενδύσεις αν υπολογίζουν ότι η απόδοσή τους δε θα είναι ικανοποιητική. Το ποσοστό κέρδους είναι το υπέρτατο κριτήριό τους”.

 

Η παγκόσμια κρίση δεν αφήνει κανένα περιθώριο στην ελληνική οικονομία να αναμένει ένα νέο success story. Η ανάγκη για ανατροπή αυτής της πολιτικής γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.

 

Ο καπιταλισμός είναι γεμάτος αντιφάσεις: σε ένα παγκόσμιο σύστημα που δύναται να καλύψει τις ανάγκες όλου του πληθυσμού της γης με τα μέσα παραγωγής που διαθέτει, έχουμε δισεκατομμύρια φτωχών και ξεσπιτωμένων που αναζητούν μια καλύτερη ζωή. 

Το άρθρο του Γιώργου Τσιάκαλου εξηγεί πώς η συνθήκη Σένγκεν είναι ένας ακόμη τρόπος επιβολής διακρίσεων, αλλά και ο προάγγελος της FRONTEX και των φραχτών, με τις δολοφονίες αθώων που αυτά συνεπάγονται. Η τεχνολογία, οι πόροι και η προπαγάνδα που έχουν επιστρατευθεί για το σταμάτημα της μετανάστευσης και την παραβίαση της συνθήκης της Γενεύης, σύμφωνα με την οποία οι πρόσφυγες έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν βίζα ακόμη και στα σύνορα μιας χώρας, δικαιολογούν τον τίτλο “Πόλεμος κατά των φτωχών και των προσφύγων”.

 

Στο ιστορικό άρθρο του τεύχους, “Η εξέγερση του Πάσχα”, ο Σωτήρης Κοντογιάννης περιγράφει την εξέγερση των Ιρλανδών επαναστατών ενάντια στη Βρετανική Αυτοκρατορία και τους ντόπιους εκμεταλλευτές της ιρλανδικής εργατικής τάξης. Η εξέγερση του 1916, αν και κατεστάλη τελικά από το βρετανικό στρατό, άνοιξε το δρόμο για την ανεξαρτησία της Ιρλανδίας, αλλά άνοιξε και μια περίοδο εξεγέρσεων και επαναστάσεων σε όλη την Ευρώπη.

 

Εκατό χρόνια έχουν περάσει επίσης από τότε που ο Λένιν έγραψε το “Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού”. Ο Λέανδρος Μπόλαρης εξηγεί γιατί αυτό το βιβλίο εξακολουθεί να είναι επίκαιρο, μετά από μια μακρά περίοδο εκτιμήσεων (από απολογητές του συστήματος αλλά και κομμάτια της Αριστεράς) ότι η παντοδυναμία των ΗΠΑ θα εξαλείψει την πιθανότητα πολέμου. Το χάος που προκαλούν οι επεμβάσεις μιας σειράς ιμπεριαλισμών στη Μ. Ανατολή, δείχνει ότι οι ανταγωνισμοί είναι στη φύση του καπιταλισμού. Η ανάλυση του Λένιν μας δίνει τα εργαλεία για να τους κατανοήσουμε.

 

Στο άρθρο “Σύμφωνο συμβίωσης” η Δήμητρα Κυρίλλου υποστηρίζει ότι το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε στη Βουλή τον περασμένο Δεκέμβριο, δεν αποτελεί δώρο της κυβέρνησης ή της “φωτισμένης” Ευρώπης, αλλά αποτέλεσμα αγώνων του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος και της αριστερής στροφής της ελληνικής κοινωνίας. Το νομοσχέδιο υπέστη κουτσουρέματα μέχρι να φτάσει προς ψήφιση και δεν καλύπτει βασικά ζητήματα όπως η γονεϊκότητα και η ταυτότητα φύλου. Η μάχη για πλήρη ισότητα και ορατότητα και η μάχη ενάντια στις ομοφοβικές αντιλήψεις, στην κοινωνία αλλά και μέσα στην ίδια την Αριστερά, συνεχίζεται.

 

Με τη δίκη της ΧΑ σε εξέλιξη, το άρθρο του Θανάση Καμπαγιάννη, “Φασιστικές δολοφονίες και κρατική εξουσία”, έρχεται να αναδείξει τη σημασία ενός ακόμη τεράστιου αγώνα που δίνει το κίνημα στην Ελλάδα: την καταδίκη των φασιστών. Το άρθρο συγκρίνει τρεις φασιστικές δολοφονίες: του Τζιάκομο Ματεότι στην Ιταλία το 1924, του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963 και του Παύλου Φύσσα το 2013. Αφού περιγράφει τις πολιτικές συνθήκες και τις αντίστοιχες δίκες, το άρθρο σκιαγραφεί το μοτίβο των δολοφονιών: οι φασιστικές οργανώσεις που τις κάνουν έχουν κύριο στόχο την τρομοκράτηση του κινήματος και διατηρούν μια ιδιαίτερη σχέση με το κράτος. Η έκβαση της δίκης της ΧΑ δε θα περιοριστεί στην αίθουσα του δικαστηρίου: είναι υπόθεση όλου του αντιφασιστικού κινήματος.

 

Ο Νάσος Μπράτσος στο άρθρο “ΜΜΕ: Δε λείπουν οι συχνότητες αλλά ο εργατικός έλεγχος”, πιάνει το ζήτημα των τηλεοπτικών αδειών. Από τη μία πλευρά έχουμε προκλητική παραπληροφόρηση και κακής ποιότητας προγράμματα, η εξυγύανση των οποίων χρησιμοποιείται σαν δικαιολογία για ακόμη περισσότερες απολύσεις, κι από την άλλη έχουμε τα λαμπρά παραδείγματα ποιοτικών προγραμμάτων και εντύπων που έχουν παράξει οι εργαζόμενοι τα τελευταία χρόνια, όποτε πήραν τα ΜΜΕ στα χέρια τους.

“Γκιακ” του Δημοσθένη Παπαμάρκου, “Τα παιδιά της δικτατορίας” του Κωστή Κορνέτη και “Πρώτη φορά Αριστερά” είναι τα βιβλία που παρουσιάζονται σε αυτό το τεύχος.