Αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό κίνημα
Εκπαιδευτικοί στα καμπ προσφύγων: “Τα παιδιά θέλουν να πάνε σχολείο”

2016, Μαθητική κινητοποίηση στα Χανιά υπέρ της ένταξης των προσφυγόπουλων στα σχολεία

Τον περασμένο Δεκέμβρη μια πρωτοβουλία εκπαιδευτικών από τα καμπ, κατήγγειλε με κείμενό της ότι “Τα προσφυγόπουλα αποκλείονται (και) από την τηλεκπαίδευση”

Το εκπαιδευτικό κίνημα ξαναβγαίνει στους δρόμους για να μην αφήσει την Κεραμέως να διαλύσει την Παιδεία, και διεκδικεί σχολεία ανοιχτά και ασφαλή για όλους και όλες. Η Εργατική Αλληλεγγύη μίλησε με έναν από τους εκπαιδευτικούς των καμπ για το τι σημαίνει “για όλους και όλες”.

Πώς ξεκίνησε η πρωτοβουλία; Ποιος είναι ο σκοπός της;

Μέσα από την καθημερινή μας εμπειρία ως εκπαιδευτικοί, βλέπουμε την κατάσταση στα καμπ και με τα δημόσια σχολεία. Κάποιοι εργαζόμαστε σε καμπ 4 και 5 χρόνια. Έχουμε αρκετή εμπειρία, κάποιοι γνωριζόμαστε και μεταξύ μας. Έχουμε δουλέψει μαζί σε διάφορες ΜΚΟ. Έχουν δημιουργηθεί κάποια δίκτυα και επαγγελματικά και προσωπικά. Μας καίει πολύ καιρό αυτό το θέμα. Βλέπουμε ότι για να προχωρήσει η εκπαίδευση των προσφυγόπουλων χρειάζεται μια χρονοβόρα διαδικασία που συνήθως κάπου κολλάει. Τώρα με τον κορονοϊό έχει γίνει 10 φορές πιο αργή. Βλέπουμε ότι σε οποιοδήποτε πρόβλημα ο κορονοϊός έγινε η πρώτη απάντηση. Το σκεφτόμασταν καιρό ότι χρειάζεται να συζητήσουμε και μεταξύ μας οι συνάδελφοι και να κάνουμε κάτι. Βρήκαμε και πολλούς ανθρώπους από άλλα καμπ, κυρίως από τη νότια Ελλάδα, από διάφορες ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με την εκπαίδευση. Παράλληλα ήρθαμε σε επαφή με ανθρώπους από τη δημόσια εκπαίδευση. 

Όταν λοιπόν βγήκε το πρώτο κείμενο είδαμε ότι πολύς κόσμος ενδιαφέρθηκε και το περίμενε. Απλά δεν είχε κάνει πρώτος την κίνηση. Δημιουργήθηκε έτσι η ανάγκη να το συνεχίσουμε και κάπως έτσι ξεκίνησε και η πρωτοβουλία. Ένας ακόμη λόγος που το κάναμε αυτό είναι και γιατί ζούμε σε ένα σκοτάδι, ο κόσμος δεν ξέρει τι γίνεται στα καμπ. Αυτή η πληροφορία δεν βγαίνει προς τα έξω.

Οι εκπαιδευτικοί της δημόσιας εκπαίδευσης έχουν κάνει προσπάθειες να μην αποκλειστούν τα παιδιά;

Από την επαφή μας με τα Γυμνάσια και τα Λύκεια, ξέρουμε ότι η πλειονότητα έχει πολύ καλή αντιμετώπιση με τα παιδιά. Υπάρχουν εξαιρέσεις που αντιδρούν και δεν τα θέλουν, αλλά οι περισσότεροι δάσκαλοι, καθηγητές, ΣΕΠ είναι πολύ κοντά τους και ασχολούνται. Το πρόβλημα είναι ότι είναι πολύ γραφειοκρατικό να γίνουν οι προσλήψεις και να καλυφθούν τα κενά. 

Είχαμε οργανώσει μια τηλεσυνάντηση με αρκετή συμμετοχή. Συμμετείχαν και κάποιοι από βόρεια Ελλάδα, κυρίως εκπαιδευτικοί σε καμπ και Συντονιστές Εκπαίδευσης Προσφύγων (ΣΕΠ). Ανταλλάξαμε απόψεις και εικόνες από το πεδίο του καθενός και συμφωνήσαμε να το ανοίξουμε ώστε να μπουν και άλλοι φορείς, εκπαιδευτικοί σε δημόσια σχολεία, πανεπιστημιακοί που ασχολούνται με το θέμα αυτό κλπ. Σκεφτόμαστε να απευθυνθούμε και στους συλλόγους των εκπαιδευτικών, τους ΣΕΠΕ και τις ΕΛΜΕ. Θέλουμε επίσης να απλωθεί και το περιεχόμενο αυτού του ζητήματος, να μην αφορά μόνο τα παιδιά των προσφύγων, αλλά και τα παιδιά των Ρομά, τα παιδιά από φτωχές οικογένειες, τα παιδιά από απομακρυσμένα χωριά κλπ. Χρειάζεται να γίνει ένα κοινό μέτωπο. Πρέπει να ανοίξουν τα σχολεία, και να ανοίξουν με λιγότερους μαθητές ανά τάξη και παραπάνω καθηγητές.

Πώς (δεν) έχει λειτουργήσει φέτος η εκπαίδευση για τα προσφυγόπουλα;

Δεν είναι τωρινό πρόβλημα αυτό, αλλά τώρα έχει γίνει πολύ πιο έντονο. Και επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ υπήρχε πρόβλημα, αν και ήταν πιο ανεκτική. Φέτος παραέγινε. Υπήρχε μια γενικευμένη αδράνεια που δεν έδινε περιθώριο να λειτουργήσεις. Τα προβλήματα είναι πολλά. Πρώτο είναι το ζήτημα της μετακίνησης. Όλα τα καμπ είναι σε απομακρυσμένες περιοχές, εκτός πόλης. Δεν έχουν συγκοινωνία ή θα έχουν απειροελάχιστη σύνδεση, 3-4 δρομολόγια τη μέρα. Για να πάνε τα παιδιά στο σχολείο πρέπει να εξασφαλιστεί η μετακίνηση. Μέχρι πέρσι την πρόσφερε ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης. Πέρσι ήταν να την αναλάβει η περιφέρεια Αττικής αλλά άργησε και την ανέλαβε πάλι ο ΔΟΜ. Είχαν ξεκινήσει τα σχολεία έναν ολόκληρο μήνα αλλά μέχρι να γίνουν οι συμβάσεις, τα παιδιά δεν πήγαιναν σχολείο. Θα μπορούσε να πάει ένα εγγεγραμμένο παιδί αλλά θα έπρεπε να πληρώνει συγκοινωνία. 

Άλλο πρόβλημα ήταν τα ίδια τα σχολεία: δεν υπήρχαν θέσεις, δεν γίνονταν εγγραφές. Σε σχολεία για παράδειγμα που είναι κοντά σε καμπ με πάρα πολλά παιδιά υπήρχε πρόβλημα χώρου. Τρίτο πρόβλημα ότι αργήσαν οι προσλήψεις των εκπαιδευτικών που κάνουν τα μαθήματα ειδικά για τους πρόσφυγες, τα ενισχυτικά. Το ίδιο ισχύει με τους ΣΕΠ, οι οποίοι προσπαθούσαν να το συντονίσουν όλο αυτό: κάποιοι ήταν στις θέσεις τους κάποιοι όχι. Τέταρτο και τελευταίο που ήρθε και τα επισκίασε όλα ήταν ο κορονοϊός. Οι διάφορες ΚΥΑ που αφορούσαν τα καμπ προέβλεπαν να μην βγαίνουν οι πρόσφυγες, ή να βγαίνουν μόνο λίγα άτομα από κάθε οικογένεια. Δεν λένε ρητά κάτι για τα σχολεία, οπότε κάθε διοικητής στρατοπέδου ερμηνεύει τις ΚΥΑ όπως θέλει. Έχει δοθεί πολύ μεγάλο εύρος αποφάσεων στους διοικητές των καμπ. Ο ΕΟΔΥ συνιστά και στο τέλος οι διοικητές αποφασίζουν. Γι' αυτό είδαμε σε δομές 2000 ατόμων που έχουν 20 κρούσματα, δεν είναι μεγάλο ποσοστό, να αποκλείονται όλα τα παιδιά από το σχολείο, όπως και η δομή συνολικά. Το έχουμε δει σε Ελαιώνα, Μαλακάσα, Ριτσώνα και αλλού. Φέτος η απάντηση σε ό,τι προσπαθούσαμε ήταν “κορονοϊός”. Μάλιστα έλεγαν ότι θέλουν να τα προστατέψουν κιόλας τα παιδιά.

Κανονικά τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να πάνε ένα χρόνο στην απογευματινή ζώνη για να κάνουν τη γλώσσα και από τη δεύτερη χρονιά να μπουν κανονικά στην πρωινή μαζί με τα υπόλοιπα, ενώ συνεχίζουν να κάνουν ελληνικά σε ξεχωριστό μάθημα. Κι αυτό υπάρχει σαν δυνατότητα για κάθε παιδί που δεν ξέρει καλά ελληνικά. Αλλά, τελικά, το πού θα πάνε και τι θα κάνουν εξαρτάται από το σε τι σχολείο είναι, αν έχει θέσεις και εκπαιδευτικούς. Δυστυχώς, η εμπειρία μας δείχνει ότι από όλους όσους εμπλέκονται στη διαδικασία, είτε είναι ο δήμαρχος, είτε ο διοικητής του καμπ, είτε ο ΕΟΔΥ, είτε ο διευθυντής σχολείου, φέρει κάποια αντίρρηση, καταφέρνει να κολλήσει ολόκληρο το θέμα. Οπότε πρέπει να υπάρχει συντονισμένη αντίδραση και κινητοποίηση.

Τα παιδιά τι λένε γι' αυτό;

Τα παιδιά θέλουν να πάνε σχολείο, είναι η μοναδική τους έξοδος από το καμπ, είναι ο χώρος που κοινωνικοποιούνται, που μαθαίνουν τη γλώσσα, που κάνουν φίλους. Μας το λένε πολύ. Και έχουμε δει πολύ μεγάλη διαφορά στα παιδιά που ζούσαν στο κέντρο της Αθήνας, σε σπίτια ή καταλήψεις, και πηγαίνανε σχολείο. Ξέρανε πολύ καλά ελληνικά, έχουν ενσωματωθεί και προσαρμοστεί πολύ περισσότερο. Φαίνεται ξεκάθαρα ποιος έχει ζήσει στην πόλη και ποιος στο καμπ. Με τις εξώσεις και το κλείσιμο των καταλήψεων αυτά έχουν γυρίσει πίσω στην αρχή, είναι μια καταστροφή όλο αυτό.


Νοέμβρης 2019, Προσφυγοπούλα μαθήτρια που μόλις πήρε τα βιβλία της

 

Καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης είναι δυνατόν να υπάρξουν στη συνθήκη των καμπ;

Σίγουρα όχι. Είναι παράνοια να μένεις σε καμπ. Μην ξεχνάμε, τα καμπ αυτά υποτίθεται άνοιξαν σαν προσωρινές δομές και έχουν γίνει μόνιμα. Υπάρχουν άνθρωποι που μένουν εκεί δυο χρόνια, τρία χρόνια. Δεν είναι ελληνικό φαινόμενο αυτό, οπουδήποτε έχει πρόσφυγες οι άνθρωποι μένουν σε καμπ, στον Λίβανο για παράδειγμα που έχει Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Αυτό που πάνε να κάνουν επίσης, εκτός από μόνιμα, είναι να τα κάνουν και πιο κλειστά, πιο ελεγχόμενα, με κάμερες. Δεν νομίζω ότι θέλουν τους ανθρώπους αυτούς να τους εντάξουν. Δεν υπάρχει σοβαρό πρόγραμμα ένταξης ούτε στην εκπαίδευση, ούτε στην εργασία.

Όταν πας να ανοίξεις κάποια θέματα πρέπει να ορίσεις και το γενικότερο πλαίσιο. Δεν συμβαίνουν μέσα σε ένα κενό αυτά. Δεν είναι ούτε καν αναγκαιότητα, είναι επιλογές. Είναι επιλογή συγκεκριμένων ανθρώπων και συγκεκριμένων πολιτικών αντιλήψεων αυτό που συμβαίνει. Είναι ξεκάθαρο πλέον ότι λεφτά υπάρχουν αν θες να προσλάβεις αστυνομικούς, αεροπλάνα και υποβρύχια, αν θες να χτίσεις έναν φράχτη. Δεν υπάρχουν λεφτά για γιατρούς, για ΜΕΘ, για Παιδεία, για να καλύψεις εργαζόμενους που έχουν απολυθεί και έχουν χάσει τις δουλειές τους. Στο κείμενό μας το θέσαμε έτσι, για να ξέρουν όλοι από ποια πλευρά βλέπουμε και το θέμα της εκπαίδευσης των προσφύγων. Δεν αναφέρουμε απλά κάποια προβλήματα που έχουμε δει, αλλά προβλήματα μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Το οποίο πλαίσιο υπήρχε και με την προηγούμενη κυβέρνηση αλλά πλέον έχει γίνει πιο σκληρό. Υπάρχει όμως μια συνέχεια, το κράτος έχει συνέχεια.