Καταπίεση και απελευθέρωση
Κίνηση για την Απεργιακή 8 Μάρτη: Συνεχίζουμε με έμπνευση και οργάνωση!

Με μεγάλη επιτυχία έγινε η εκδήλωση της Κίνησης για μια Απεργιακή 8 Μάρτη με τίτλο “Μετά την απεργιακή 8 Μάρτη, η πάλη τώρα συνεχίζεται”. Μια εκδήλωση που παλλόταν από τα μαχητικά μηνύματα της 8 Μάρτη, με πλούσιο πάνελ και παρεμβάσεις. Συμμετείχαν περίπου 200 και οι προβολές στο facebook ξεπέρασαν τις 5.000.

Άνοιξε όλα τα ζητήματα γύρω από τα οποία συνεχίζεται η πάλη των γυναικών και όλου του εργατικού κινήματος για να σταματήσει την καταπίεση, να τσακίσει την κυβέρνηση που προωθεί όλες τις επιθέσεις και να ανατρέψει το σύστημα που γεννά τις ανισότητες και τον σεξισμό. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία από τις εισηγήσεις των ομιλητριών του πάνελ. 

Στη διαδικασία των παρεμβάσεων που ακολούθησε, οι ομιλήτριες πρόσθεσαν στο πανόραμα των μαχών: τις μάχες των σπουδαστών και σπουδαστριών στις δραματικές, τον αγώνα των μεταναστριών και προσφυγισσών για χαρτιά, υγεία και παιδεία, την πάλη για να δικαιωθεί ο Ζακ Κωστόπουλος, τις μάχες του φοιτητικού κινήματος, των καθαριστριών του ΥΠΟΙΚ, των δανειζόμενων στις τράπεζες, τις μάχες στις γειτονιές ενάντια στην αστυνομική αυθαιρεσία, την υπεράσπιση του δικαιώματος στην έκτρωση και τη μάχη για να γίνει προσβάσιμη. Πολλές ομιλήτριες επίσης αναφέρθηκαν στην επιτυχία της 8 Μάρτη με τη συνολική συζήτηση να αναδεικνύει τον πανελλαδικό και εργατικό χαρακτήρα της. Οι ομιλήτριες παρουσίασαν και το καταιγιστικό πρόγραμμα της ερχόμενης εβδομάδας, με κινητοποιήσεις ανάμεσα στις οποίες η 30 Μάρτη πανυγειονομική απεργία, 31 Μάρτη απεργία στον Τουρισμό Επισιτισμό, 1 Απρίλη φοιτητική κινητοποίηση, 2 Μάρτη παμπειραϊκή κινητοποίηση.

Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση εδώ: bit.ly/3flo7Yl



Όσοι και όσες συμμετείχαμε στην απεργία της 8 Μάρτη είδαμε τεράστιες δυνατότητες. Μια συγκλονιστική απεργιακή κινητοποίηση που συγκέντρωσε και έβγαλε προς τα έξω όλη την οργή που μαζευόταν το προηγούμενο διάστημα, απέναντι στον σεξισμό αλλά και σε μια κυβέρνηση που έχει βάλει στο στόχαστρο τις γυναίκες.

Η χρονιά ξεκίνησε συγκλονιστικά με τις καταγγελίες για βιασμούς. Αυτό πήρε τεράστιες διαστάσεις και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το ατομικό έγινε συλλογικό, μπήκε στους χώρους δουλειάς και στα σωματεία και έγινε δράση. Έδεσε με το πώς οργανώσαμε τη φετινή 8 Μάρτη με δεκάδες εκδηλώσεις σε χώρους δουλειάς. Δόθηκε η δυνατότητα να μπουν συγκεκριμένα αιτήματα απέναντι στη γυναικεία καταπίεση.

Μετά από ένα ολόκληρο έτος καραντίνας, το βάρος πάνω στις γυναίκες πολλαπλασιάστηκε. Είναι το μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων στα πιο επισφαλή επαγγέλματα. Ήταν οι πιο συχνά απολυμένες, υποχρεώθηκαν σε τηλεργασία και δέχτηκαν μια σειρά άλλες επιθέσεις. Μέσα στην καραντίνα πολλαπλασιάστηκαν όλα τα βάρη μέσα στο σπίτι, αυτό που ονομάζουμε την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης, δηλαδή την τροφή, την εκπαίδευση, την περίθαλψη. Εκτινάχτηκε επίσης η βία απέναντι στις γυναίκες.

Το κίνημα έβαλε πολύ καθαρά το ερώτημα πώς το παλεύουμε. Έγιναν οι συνδέσεις με το ότι ο θύτης των κακοποιήσεων είχε σχέση εξουσίας πχ ήταν ο εργοδότης. Δεν είναι τυχαίο το από που προέρχεται η βία, προέρχεται από τα πάνω κι εκεί πρέπει να στοχεύσουμε. Οι μέρες που ακολούθησαν έφεραν κι άλλο ένα ζήτημα. Τον ρόλο της αστυνομίας. Δεν αφήνει να γίνονται οι καταγγελίες, κουκουλώνει, αποθαρρύνει τις γυναίκες που θέλουν να καταγγείλουν κλπ.

Αυτή την περίοδο ανοίγει και το ζήτημα της αυτοδιάθεσης. Πολύ πρόσφατο το παράδειγμα του Κυμπουρόπουλου που ψήφισε ενάντια στο δικαίωμα στην έκτρωση. Ο Τσιάρας φέρνει το ν/σ για τη συνεπιμέλεια που αφήνει τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας στο έλεος των θυτών και γι' αυτό έχουμε βγει στον δρόμο.

Η μάχη χρειάζεται να συνεχίσει σε κάθε χώρο δουλειάς και νεολαίας. Τα αιτήματα των υγειονομικών για πλυντήρια, 24ωρους παιδικούς σταθμούς στον χώρο δουλειάς, κλινικές για έκτρωση πρέπει να παλέψουμε να μπουν στο εργατικό κίνημα. Αντίστοιχα τα αιτήματα για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ). Οι ΣΣΕ είναι η ίση αμοιβή για ίση εργασία καθώς και η προστασία των γυναικών για τα ζητήματα μητρότητας, αδειών κλπ. Ολοένα και περισσότερα κομμάτια κόσμου παλεύουν απέναντι στην κυβέρνηση. Να μπολιάσουμε όλο αυτόν τον κόσμο με τα ζητήματα και τα αιτήματα του γυναικείου κινήματος που αναδείχθηκαν στη φετινή 8 Μάρτη.

Αργυρή Ερωτοκρίτου, 
γιατρός στο νοσ. Γεννηματάς, συντονίστρια της Κίνησης για μια Απεργιακή 8 Μάρτη

Στις 8 Μάρτη ήμουν γεμάτη ενθουσιασμό και χαρά. Ήταν μαχητική, ενθουσιώδης, γεμάτη νέους ανθρώπους και νεες γυναίκες, με γέμισε ελπίδα. Οι επιτροπές γυναικών είναι πολύ σημαντικές στα συνδικάτα. Όπως είναι σημαντικά και τα ίδια τα συνδικάτα, παρότι μπορεί να λένε ότι μπορεί ο καθένας μόνος του. Χρειάζεται να ενδυναμωθούν τα υπάρχονται και να φτιαχτούν συνδικάτα και στους χώρους, ειδικά του ιδιωτικού τομέα, που δεν υπάρχουν. Χρειάζεται να ενδυναμωθούν και μέσα σε αυτά οι γυναικείες επιτροπές.

Η Φυλλιώ Μουδάτσου, στην πανελλαδική σύσκεψη γυναικών της ΟΤΟΕ το 1989, έθεσε το θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Αρκετές φίλες θύμωσαν και έλεγαν ότι δεν είναι ώρα για αυτά γιατί έχουμε μεγάλους στρατηγικούς στόχους να παλέψουμε. Εχουμε υποχρέωση να τα συνεχίζουμε αυτά τα ζητήματα. Η εθνική γενική ΣΣΕ του 1993, επειδή συμμετείχαν γυναίκες τότε στη ΓΣΕΕ, πέρασαν 6 άρθρα που αφορούσαν γυναίκες και το 11 αφορούσε τη σεξουαλική παρενόχληση.  Κάνουμε αγώνα για να φτιάξουμε τον νόμο και μετά νέο αγώνα, τεράστιο, για την εφαρμογή του.

Από τις 8 Μάρτη δεν εχουμε σταματήσει ούτε μια μέρα. Συντονίζω το Ελληνικό Δίκτυο για τη Φεμινιστική Απεργία της 8 Μάρτη και έχουμε φτιάξει μια επιτροπή για το Οικογενειακό Δίκαιο και τη Συναινετική Συνεπιμέλεια. Συντονίζει 24 συλλογικότητες. Αυτός ο νόμος Τσιάρα είναι ένα έκτρωμα. Έχουν δώσει μια επιφάνεια ότι προωθεί την ισότητα των φύλων, αλλά θα φέρει μεγάλη καταστροφή και θα αυξήσει τις διαμάχες. Οι άνθρωποι που χωρίζουν έχουν θέματα ενδοοικογενειακής βίας, κακοποίησης κλπ. Ο νόμος λέει για παράδειγμα ότι ο κακοποιητής μπορεί να έχει επικοινωνία μέχρι να γίνει αμετάκλητη η απόφαση. Δηλαδή θέλει 10 χρόνια για να φτιάσει στον Αρειο Πάγο.

Στην Ελλάδα με το που ανέλαβε η κυβέρνηση είδαμε να υποβαθμίζει ολοένα τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων, όπως κάνει και η κυβέρνηση Ερντογάν στην Τουρκία. Χρειάζεται ενδυνάμωση των συνδικάτων και συμμετοχή των γυναικών στα συνδικάτα. Χρειάζονται μεγάλες συμμαχίες. Η κυβέρνηση δεν είναι απλά μια συντηρητική κυβέρνηση, έχει σφιχταγκαλιάσει την ακροδεξιά.

Φωτεινή Σιάνου,
τ. πρόεδρος Επιτροπής Γυναικών στα Ευρωπαϊκά Συνδικάτα

Μια μικρή παρατήρηση: πρέπει να διαχωρίσουμε τις κακοποιητικές συμπεριφορές, όπου εντάσσεται και η σεξουαλική παρενόχληση, με βάση την δυνατότητα αντίδρασης που έχει μια γυναίκα. Όταν εισπράττει μια συμπεριφορά τέτοια από συνάδελφο έχει άλλες δυνατότητες απ'ότι από το αφεντικό. Στην πραγματικότητα το ένα είναι θεμα νοοτροπίας, και χρειάζεται να δουλέψουμε πολύ σε αυτό, το άλλο όμως είναι θέμα πλαισίου. Αν μπορεί ένας εργοδότης να απολύσει μια γυναίκα επειδή δεν ενέδωσε ή επειδή είναι έγκυος, αυτό γίνεται επειδή υπάρχουν οι σχέσεις εξουσίας. Τι είναι αυτό που δίνει στον εργοδότη την εξουσία; Η ανεργία.

Όλες αυτές οι σχέσεις εντός καπιταλισμού είναι δούναι και λαβείν. Επειδή ο εργοδότης πάντα βρίσκει εργαζόμενους αυτό το εκμεταλλεύεται και ασκεί κακοποιητικές συμπεριφορές σε βάρος τους. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάτι που να αποδίδει καλύτερα το θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης σε σχέση με την εργασιακή πραγματικότητα από το #metoo. Το #metoo στην Τέχνη αναδεικνύει την εκμετάλλευση δύο πραγμάτων. Όχι μόνο την εργασιακή επισφάλεια των θυμάτων αλλά και μια λαχτάρα, μια ηθική ανάγκη του εργαζόμενου να εργαστεί στην τέχνη. Γιατί αυτή η δουλειά είναι και μια δουλειά με πολύ μεγάλη προσωπική προβολή. Έχουμε εκμετάλλευση όλου του είναι των θυμάτων. Δεν έχουμε σταθερες σχεσεις εργασίας, πήγαίνουμε σε κάστινγκ και εξαρτώμαστε από ανθρώπους που αν θέλουν μπορούν να μας κακοποιήσουν.

Μιλάμε για κώδικα δεοντολογίας που είναι πολύ ωραίο αλλά δεν εχει σημασία αν δεν είναι μέρος της ΣΣΕ. Δεν έχουμε βρει κανένα άλλο σύστημα που να προστατεύει εργαζόμενους καλύτερα από τη ΣΣΕ. Όλες μας οι δυνάμες να είναι προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε ο κώδικας δεοντολογίας να έχει κανονιστική και εφαρμοστική δυνατότητα μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Μαργαρίτα Συγγενιώτου, 
γραμματέας ΠΟΘΑ

Οι αγώνες που έχουμε κάνει προετοιμάζοντας την 8 Μάρτη αλλά και ως γυναίκες σε αυτή την κοινωνία μας έχουν φέρει πιο κοντά. Παίρνουμε την αυτοπεποίθηση που κερδίσαμε στις 8 Μάρτη για να συνεχίσουμε οργανωμένα και συγκεκριμένα απέναντι σε όλη αυτή την επίθεση που δεχόμαστε.

Βρίσκομαι όπως και οι περσσότεροι συνάδελφοί μου στον τουρισμό εδώ και ένα χρόνο σε αναγκαστική ανεργία. Μισό εκατομμύριο του κλάδου έχει παγώσει και βρίσκεται μέσα σε άγχος και αμφιβολία ως προς το ποιοι, πότε και πώς θα ξαναγυρίσουμε. Η βαριά βιομηχανία της χώρας θα περίμενε κανείς να έχει καλές συνθήκες εργασίας. Με επιδόματα, ευκαιρίες, σεμινάρια, εξειδίκευση σε νέες τεχνολογίες και πάνω από όλα απολαβές αντοίστοιχες του παραγόμενου πλούτου. Η πραγματικότητα είναι αντίθετη. Κυριαρχεί η επισφάλεια, οι ελαστικές σχέσεις. Ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι η μαύρη εργασία.

Σε ένα τόσο τοξικό περιβάλλον φανταστείτε τον ρόλο της γυναίκας. Η συγκατάβαση και η συναίνεση σε παρενοχλήσεις και ψυχολογική βία ή στις εργασιακές συνθήκες και απολαβές χαμηλότερες από αυτές που δικαιούνται οι γυναίκες ή χαμηλότερες από των αντρών, είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο. Η “φύση” μας αποτελεί την κύρια δικαιολογία για τη μη εξέλιξή μας ιεραρχικά.

Σε όλη αυτή την δυστυχώς κανονικότητα προσθέτουμε την ανασφάλεια του κορονοιού. Κανένας διάλογος της κυβέρνησης με τα σωματεία του χώρου δεν έχει υπάρξει, παρά μόνο με τον ΣΕΤΕ. Λες και τα μεγαλοαφεντικά ξέρουν καλύτερα τις ζωές μας από εμάς. Αναδείχθηκε μέσα από τη βαριά κρίση η αναγκαιότητα ύπαρξης δυνατών συνδικάτων. Όταν η κυβέρνηση ως όπλα έχει την καταστολή και την απαξίωση της ζωής, της παιδείας, της υγείας, του πολιτισμού και την κατάργηση του συνδικαλισμού, εμείς πρέπει να απαντήσουμε με ακόμα πιο δυνατό συνδικαλισμό.

Το Αντικαπιταλιστικό Δίκτυο “Καμαριέρα” παίρνει το όνομά του και τιμά όλες τις γυναίκες που μοχθούν κάτω από δύσκολες συνθήκες, αγωνίζονται και κερδίζουν. Έχουμε με μάχες κερδίσει το επίδομα αναστολής για περισσότερους συναδέλφους και συναδέλφισσες. Διεκδικούμε να ανοίξουμε τα ξενοδοχεία για τις οικογένειες προσφύγων καθώς και για για να έχουμε δουλειά. Διεκδικούμε μαζικά τεστ, εμβολιασμό για όλο τον κόσμο για να προετοιμαστούμε για το άνοιγμα του τουρισμού. Να σας καλέσω στις δράσεις μας: 31 Μάρτη στις 12 στην πλ. Συντάγματος και στη συνέχεια πανελλαδική δράση στις 9 Απριλίου.

Χουάνα Σταυριανού, 
σωματείο Τουρισμού Επισιτισμού, μέλος δικτύου “Καμαριέρα”


Εγώ προερχόμενη από την Υγεία να αναρωτηθώ τι θα γινόταν αν έλειπαν οι 4000 του ΟΑΕΔ που με αγώνες καταφέραμε να παραμείνουν στο ΕΣΥ. Φέτος για 5η χρονιά εργάζονται στα νοσοκομεία. Τι θα γινόταν αν δεν υπήρχε το σωματείο του Άγιου Σάββα να βάλει φρένο στις ΕΔΕ που πήγαν να κάνουν οι διοικήσεις για να μεταφέρουν την ευθύνη της διάδοσης του κορονοϊού στους εργαζόμενους. Αν δεν υπήρχαν οι συνδικαλιστές που προσπαθούν να πουν την αλήθεια για το τι συμβαίνει στα νοσοκομεία. Όπως ο κ. Σούλης από το ΑΧΕΠΑ, που είπε ότι δεν υπάρχουν κρεβάτια ΜΕΘ στη Θεσσαλονίκη το φθινόπωρο και τώρα τον κυνηγάνε.

Στα νοσοκομεία μαθαίνουμε να λειτουργούμε με νέες συνθήκες κάθε μέρα. Κάθε μέρα βρίσκουμε άλλο νοσοκομείο από αυτό που αφήσαμε. Πρέπει να μαθαίνουμε να προσαρμοζόμαστε σε βίαιες αλλαγές ενώ δεν έχουμε στηριχθεί με προσλήψεις, το κύριο αίτημά μας εδώ και χρόνια. Όταν μετατρέπονται κλινικές σε COVID, οι ασθενείς που θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν σε αυτές βρίσκουν πόρτες κλειστές. Αυτό συμβαίνει σε όλα τα νοσοκομεία και δεν έχουν μετρηθεί ακόμα οι θάνατοι που οφείλοναι σε αυτό.

Αν το δούμε σε σχέση με τις γυναίκες, για παράδειγμα ο καρκίνος του μαστού: πώς μπορεί να γίνει ο προληπτικός έλεγχος, το τεστ παπ κλπ; Αυτές οι λειτουργίες στο ΕΣΥ ολοένα και περιορίζονται. Έχουν όλες τα χρήματα να τα κάνουν ιδιωτικά; Φυσικά και όχι και πάνε μήνες πίσω με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Οι εργαζόμενες στην Υγεία πρέπει μέσα σε αυτή την κατάσταση να στηρίξουν και προφυλάξουν τις οικογένειές τους. Έχουν να φροντίζουν για παράδειγμα για την εκπαίδευση των παιδιών χωρίς στις περισσότερες περιπτώσεις να μπορούν να πάρουν άδεια ειδικού σκοπού.

Οι εργαζόμενοι στην Υγεία δεν σταματήσαμε ποτέ να φωνάζουμε. Από τις 7 Απρίλη πέρσι που σπάσαμε το σιωπητήριο, όλο το χρόνο δώσαμε μάχες και συμμετείχαμε και σε πολιτικές κινητοποιήσεις όπως η 7 Οκτώβρη και η 8 Μάρτη. Καταφέραμε σημαντικά πράγματα όπως το ότι η Μέρα των Γυναικών δεν είναι γιορτή αλλά απεργία. Δεν πέρασε ο ορισμός για τον βιασμό που ήθελαν να περάσουν. Είχαμε το #metoo.

Έχουμε συγκεκριμένα πράγματα μπροστά μας. Η κινητοποίηση της 30 Μάρτη, μια μέρα πριν την απόλυση του Καταραχιά. Σας καλούμε όλους και όλες σε αυτή τη μάχη, γιατί εκτός από χτύπημα στην υγεία είναι χτύπημα στον συνδικαλισμό. Πρόβα τζενεράλε για το αντισυνδικαλιστικό ν/σ που θέλει να φέρει η κυβέρνηση. Από δω και πέρα το μόνο που έχουμε μπροστά μας ενάντια σε αυτή την εγκληματική κυβέρνηση είναι αγώνας, αγώνας, αγώνας.

Μαρία Χαρχαρίδου, 
μέλος ΔΣ Συλλόγου Εργαζόμενων νοσ. Γεννηματάς

Τι είναι αυτό που φέρνει τη σεξιστική ιδεολογία; Πρέπει να ξανανοίξει αυτή η συζήτηση. Οι σεξιστικές ιδέες έρχονται από την άρχουσα τάξη αλλά απλώνονται και σε ένα κομμάτι κόσμου που είναι της δικής μας τάξης, ο συνάδελφός μας, ο σύζυγός μας. Πρέπει να ξανανοίξει όμως και η συζήτηση για το πώς πάλεψαν ολόκληρες γενιές γυναικών της εργατικής τάξης, ενάντια στον σεξισμό μέσα στη δουλειά τους και από κει και πέρα παλεύοντας για συνολικές κατακτήσεις.

Ξανά γυναίκες και άνδρες της εργατικής τάξης γυρνάμε στα συνδικάτα μας ώστε να μετατρέψουμε το #metoo σε ένα #ustoo, η ανακάλυψη ξανά του συλλογικού τρόπου να παλέψουμε αυτά τα πράγματα. Πρέπει να ξαναπάμε σε εκείνη τη συζήτηση που είχε ανοίξει στα τέλη του 19ου και αρχές 20ού αιώνα, όταν επαναστάτριες σοσιαλίστριες μετατρέπανε τις μελέτες του Ένγκελς και του Μαρξ σε πραγματικότητα.

Ο σεξισμός ξεκινάει σαν ιδεολογία, σαν δομή, η δομή της οικογένειας, και οτιδήποτε παρεκκλίνει από αυτή τη δομή, πχ η ομοφυλοφιλία, ή το να μη θες να παντρευτείς, είναι αρρώστια, μεμπτό, στην απόξω και για δεκαετίες τιμωρείται. Η οικογένεια είναι ο τρόπος που η αστική τάξη τη βγάζει τζάμπα για να αναπαράγεται η εργατική δύναμη κι αυτό το σηκώνουν οι γυναίκες. Παίζει πραγματικό οικονομικό ρόλο η δομή της οικογένειας. Και για να περάσει σαν κανονικό στήνεται μια ολόκληρη σεξιστική ιδεολογία για τον ρόλο και τις ικανότητες της γυναίκας.

Δεν υπάρχει μάχη της εργατικής τάξης που οι γυναίκες να μην είναι κυριολεκτικά στην πρώτη γραμμή και ταυτόχρονα να παλεύουν για τα δικά τους αιτήματα. Στην Ελλάδα στον μεσοπόλεμο οι γυναίκες πρωτοστάτησαν στους αγώνες, στα μισθολογικά αλλά και για να βάλουν μέσα στα ίδια τους τα σωματεία τα αιτήματα της ισότητας. Τα διεκδίκησαν απέναντι στους συναδέλφους τους και τις ηγεσίες των σωματείων τους. Το αποκορύφωμα της δύναμης αυτής το είδαμε στην Αντίσταση.

Τη δεκαετία του '70, μετά τον Μάη του '68 οι κατακτήσεις που επιδίωξαν οι γυναίκες ήταν πάρα πολλές. Το οικογενειακό δίκαιο και όλα αυτά τα ζητήματα δεν ήταν πάλη γενικά και αόριστα από τις γυναίκες. Ήταν από τις γυναίκες της εργατικής τάξης. Τα σωματεία της δεκαετίας του '70 χτίστηκαν από τις γυναίκες της εργατικής τάξης. Σε ένα τεράστιο κομμάτι των σωματείων που έδωσαν αυτές τις μάχες πλειοψηφούσαν οι γυναίκες. Για παράδειγμα τα σωματεία των εκπαιδευτικών που κέρδισαν το 5ωρο με την τεράστια απεργία του '77-'78. Οι κλωστοϋφαντουργίες και ένα σωρό άλλα εργοστάσια στον ιδιωτικό τομέα είχαν πλειοψηφικά γυναίκες. Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ χτίστηκε χάρη σε αυτά τα σωματεία και αναγκάστηκε να κάνει το οικογενειακό δίκαιο που άλλαξε άρδην την κατάσταση για τις γυναίκες. Αναγκάστηκε να υποσχεθεί ένα σωρό θεσμούς πρόνοιας.

Ξαναπιάνουμε αυτό το νήμα που στην πραγματικότητα έδειξε ότι η γυναικεία εργατική τάξη μαζί με τους άντρες έχουμε να παλέψουμε για όλα αυτά. Ο κόσμος επιστρέφει μαζικά στα συνδικάτα. Με τι απόψεις όμως; Να ξαναμπεί το ζήτημα του με τι απόψεις παλεύουμε. Να συζητήσουμε πόσο κοντά ποδάρια έχει η λογική των μεταρρυθμίσεων. Όχι ότι δεν θα παλέψουμε γι' αυτές, αλλά να δούμε ότι η επίθεση του νεοφιλελευθερισμού σάρωσε όλα όσα έχουμε κατακτήσει και όλα αυτά που περιγράψαμε, στο σημείο να ξαναθυμηθούν ιδεολογήματα δεκαετίας '50. Αυτό ανοίγει και τη συνολικότερη συζήτηση του πού μπορούμε να φτάσουμε. Τι φέρνει τον σεξισμό και τι πρέπει να ανατρέψουμε για να τον ξεφορτωθούμε.

Σταυρούλα Πανίδου, 
εκπαιδευτικός