Η Αριστερά
50 χρόνια ΣΕK: 50 χρόνια αγώνες για την Επανάσταση και τον Σοσιαλισμό

Πανό της ΟΣΕ στην πορεία για την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

 

7 Οκτώβρη 2020, η καταδίκη της Χρυσής Αυγής

 

Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (ΣΕΚ) ξεκίνησε από μια μικρή ομάδα επαναστατών που ίδρυσαν την Οργάνωση Σοσιαλιστική Επανάσταση (ΟΣΕ) τον Οκτώβρη του 1971, μέσα στα χρόνια της χούντας.  Συμπληρώνονται πέντε δεκαετίες αγώνα κάτω από τη σημαία της εργατικής επανάστασης και του σοσιαλισμού. Δώσαμε πολλές και σκληρές μάχες μαζί με χιλιάδες αγωνιστές όλα αυτά τα χρόνια και επιμένουμε πάντα στο δρόμο που χάραξε ο Νοέμβρης του Πολυτεχνείου για να φτάσουμε σε μια κοινωνία χωρίς τις βαρβαρότητες του καπιταλισμού.

Αφετηρία για την ίδρυση της ΟΣΕ ήταν η ριζοσπαστικοποίηση της γενιάς του 114 και των Ιουλιανών του 1965 που είδε τις ελπίδες της να χάνονται κάτω από τη μπότα της δικτατορίας. Οι αναζητήσεις για τα αίτια της ήττας εκείνου του συγκλονιστικού κινήματος συνδέθηκαν με το κύμα των εξεγέρσεων του Μάη του 1968 που ξαναζωντάνεψε την επαναστατική παράδοση του Οκτώβρη του 1917. Την παράδοση του Μαρξ και του Ένγκελς, του Λένιν και του Τρότσκι, της Ρόζας και του Γκράμσι.

Με αυτές τις ιδέες γίναμε βασικό κομμάτι της επαναστατικής αριστεράς που πρωτοστάτησε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, που απέρριψε τα διλήμματα «Καραμανλής ή τανκς» στη Μεταπολίτευση, που πολύ πριν το 1989 έλεγε ότι τον σοσιαλισμό τον χτίζουν οι εργάτες και όχι τα τανκς και οι γραφειοκράτες. Δώσαμε μάχες ενάντια στις αυταπάτες για το ΠΑΣΟΚ που είχε υποσχεθεί «σοσιαλισμό στις 18» και κατάντησε να γίνει ο πιο μακρόχρονος διαχειριστής του ελληνικού καπιταλισμού. Μεγαλώσαμε, και το 1997 ξεκινήσαμε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα, πάνω στην ώρα για να στηρίξουμε το νέο αντικαπιταλισμό στη Γένοβα το 2001 και τους μεγάλους αγώνες του 21ου αιώνα ενάντια στη χρεοκοπία και τα Μνημόνια. 

Η επαναστατική παράδοση ήταν και είναι η πυξίδα μας για να αντιμετωπίσουμε όλες τις καμπές των ταξικών αγώνων, τις μεγάλες επιλογές που χρειάζεται να κάνει η Αριστερά για να είναι αντάξια του κόσμου που παλεύει.

• Ξεκάθαρη επιλογή στο δίλημμα «Μεταρρύθμιση ή επανάσταση». Η Ρόζα Λούξεμπουργκ μας δίδαξε ότι ο κοινοβουλευτικός δρόμος δεν είναι ένας πιο αργός αλλά πιο «ρεαλιστικός» δρόμος προς τον ίδιο τελικό σκοπό. Είναι δρόμος προς το συμβιβασμό και το ξεπούλημα. Είναι ο δρόμος που βούλιαξε το ΠΑΣΟΚ στα σκάνδαλα του Κοσκωτά και του Τσοχατζόπουλου, το ΚΚΕ στην συγκυβέρνηση του 1989, τον ΣΥΡΙΖΑ να μετατρέψει το μεγάλο ΟΧΙ του 2015 σε ΝΑΙ στα Μνημόνια.

• Εμπιστοσύνη στις δυνάμεις και τον ιστορικό ρόλο της εργατικής τάξης. Ξανά και ξανά οι σειρήνες του ψεύτικου ρεαλισμού μάς λένε ότι οι συλλογικοί εργάτες ανήκουν στο παρελθόν. Στα χρόνια της χούντας έλεγαν ότι τους κατάπιε το ποδόσφαιρο και το Γουέμπλεϊ. Αργότερα, θεωρητικοί του ρεφορμισμού μιλούσαν για «αποχαιρετισμό της εργατικής τάξης». Σήμερα μιλάνε για εξατομικοποιημένους καταναλωτές του ίντερνετ. Κι όμως, από τους οικοδόμους του 1965 στους ντελιβεράδες του σήμερα η αυθόρμητη ταξική οργή για τα αίσχη της άρχουσας τάξης επιμένει ακόμα και με τα ίδια συνθήματα όπως «Μητσοτάκη κάθαρμα». Και το ΣΕΚ επιμένει ότι οι σημερινοί εργάτες και εργάτριες μπορούν να γίνουν οι ιστορικοί νεκροθάφτες του καπιταλισμού.

• Διεθνισμός είναι η απάντηση στις πολεμοκάπηλες εξορμήσεις του ελληνικού καπιταλισμού από τα Βαλκάνια ως τη Μέση Ανατολή. Δεν έχουμε κοινά «εθνικά συμφέροντα» με τους καπιταλιστές ούτε για το όνομα της Μακεδονίας ούτε για τις ΑΟΖ της Μεσογείου. Το ΣΕΚ δεν υποτάχτηκε στις «πατριωτικές» πιέσεις ούτε όταν ο Παπανδρέου έλεγε «βυθίσατε το Χόρα», ούτε όταν η ΝΔ παρέα με τον γέρο Πλεύρη μας έσερνε στα δικαστήρια για «εσχάτη προδοσία» για το Μακεδονικό. Μπήκαμε μπροστά στα μεγαλύτερα αντιπολεμικά αντιιμπεριαλιστικά κινήματα ενάντια στον πόλεμο του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, με τη «Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο» ενάντια στην επίθεση στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ, ενάντια στον άξονα με το Ισραήλ.

•  Ο καπιταλισμός δεν είναι πανίσχυρος, δεν είναι το «τέλος της ιστορίας». Είναι ένα σύστημα που διαρκώς υπόσχεται ότι ο πλούτος θα «κατηφορήσει» από τα κέρδη των επιχειρήσεων στη βελτίωση της ζωής των πολλών, αλλά στην πράξη η λεηλασία του ιδρώτα της εργατικής τάξης και το κυνήγι του κέρδους καταλήγουν από κρίση σε κρίση. Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 βάφτιζαν τις κρίσεις «πετρελαϊκές», στη δεκαετία του 2010 τις είπαν κρίσεις «υπερχρέωσης», σήμερα γίνονται όλο πιο πολύπλευρες, οικονομικές, κλιματικές, υγειονομικές. Δώσαμε και δίνουμε μάχες για την επικαιρότητα του μαρξισμού που πρωτοπόρα ανάδειξε τις καταστροφικές τάσεις του καπιταλισμού.

•  Η εναλλακτική είναι ο σοσιαλισμός από τα κάτω, ο συλλογικός δημοκρατικός έλεγχος των εργατών και των εργατριών στην οικονομία και στην πολιτική ζωή και όχι ένας κρατικός καπιταλισμός που υπόσχεται ότι θα φέρει τον σοσιαλισμό από τα πάνω. Ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι πάλεψαν και νίκησαν για να περάσει «Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ», στα εργατικά συμβούλια και όχι σε σταλινικούς διευθυντές που αποδείχθηκαν πρόγονοι για τους «ολιγάρχες» που γίνονται δισεκατομμυριούχοι σήμερα στη Ρωσία και στην Κίνα.

Για να φτάσουμε σε νικηφόρες εργατικές επαναστάσεις, χρειαζόμαστε μια Αριστερά οργανωμένη σαν επαναστατικό κόμμα της εργατικής πρωτοπορίας. Η τάξη μας είναι η δύναμη που μπορεί να υλοποιήσει τις ριζικές ανατροπές που απαιτούνται. Σε κάθε χώρο και σε κάθε κλάδο, σε κάθε νοσοκομείο και κάθε τράπεζα, σε κάθε γειτονιά και κάθε σχολείο και σχολή, οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες που μπαίνουν μπροστά για να οργανώσουν τις απεργίες και τις διαδηλώσεις μπορούν και πρέπει να ενωθούν πάνω στην προοπτική της ανατροπής. Πάνω στην προοπτική ότι θα επιβάλλουμε με τις δικές μας δυνάμεις τη δικαίωση των αιτημάτων της εργατικής τάξης, από την υπεράσπιση της υγείας, της παιδείας, των μισθών και των συντάξεων σήμερα μέχρι τον έλεγχο όλου του πλούτου που παράγουμε αύριο. 

Το πέτυχαν οι επαναστάτες πριν εκατό χρόνια στη Ρωσία, μπορούμε να το πετύχουμε με μια πιο δυνατή εργατική τάξη σήμερα. Η διαδρομή του ΣΕΚ τα τελευταία πενήντα χρόνια είναι πάλη για να το κάνουμε πράξη. Δεν γιορτάζουμε απλά μια επέτειο, αγωνιζόμαστε για να ενωθούμε όλο και πιο πολλοί και πολλές σε αυτόν το δρόμο.


 

Τα πρωτοσέλιδα του Σαββάτου 29 Απρίλη 1967 στις αγγλικές εφημερίδες προβάλλουν την κατάληψη της Πρεσβείας

 

Μερικοί από τους καταληψίες έξω από το Δικαστήριο του Old Bailey. Στην πρώτη σειρά δεύτερη από δεξιά η Μαρία Στύλλου.

 

Μια διαδρομή με βαθιές ρίζες

Το κείμενο που ακολουθεί βασίζεται σε συνέντευξη που έδωσε η Μαρία Στύλλου, ηγετικό μέλος του ΣΕΚ, στο βρετανικό περιοδικό Socialist Review το Δεκέμβρη του 1997.

Μπήκα στο Πανεπιστήμιο το 1956. Η πρώτες μου πολιτικές εμπειρίες ξεκίνησαν από το σχολείο όπου οργανώναμε συλλαλητήρια ενάντια στο βρετανικό ιμπεριαλισμό στην Κύπρο. Ήμουν ενάντια στον ιμπεριαλισμό με αρκετά μπερδεμένο τρόπο. Πέρασα στο Πανεπιστήμιο την εποχή που ξεκινούσε η μαζικοποίηση του φοιτητικού κόσμου. Οι πρώτες διαδηλώσεις που συμμετείχα ήταν για τη δωρεάν Παιδεία. Μέχρι τότε υπήρχαν δίδακτρα. Αλλά καθώς οι πόρτες άνοιγαν για φτωχότερα παιδιά από την επαρχία και παιδιά εργατικών οικογενειών από τις πόλεις, το ζήτημα του ποιος μπορεί να πληρώνει αναδείχτηκε σε κεντρικό.

Ήταν χρόνια σκληρά με πολύ αντιδραστικές δεξιές κυβερνήσεις. Είχαμε να αντιμετωπίσουμε την καταστολή και την αστυνομία. Παντού οι διαδηλωτές είχαν τον κίνδυνο να καταλήξουν κρατούμενοι. Έτσι άρχισα να στρέφομαι προς τα αριστερά. Το 1957 οργανώθηκα στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Ήταν παράνομο και λειτουργούσε μέσα από το μέτωπο της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς-ΕΔΑ. Τα ίδια αρχικά σήμαιναν επίσης Ειρήνη, Δημοκρατία, Ανεξαρτησία. Η ΕΔΑ ξεκίνησε σαν κόμμα με κάποιους βουλευτές και λίγους βετεράνους κομμουνιστές, μια προσπάθεια από τα πάνω. Αλλά βάλαμε μπροστά και οργανώσαμε τη νεολαία. Μετατράπηκε σε μαζικό κόμμα, ανοιχτό στους εργάτες και τις εργάτριες.

Ήταν προσπάθεια για μένα προσωπικά να ενταχθώ στο ΚΚΕ, καθώς μεγάλωσα στα χρόνια του εμφύλιου. Η οικογένειά μου ήταν δεξιά, άρα χρειάστηκε να το ξεπεράσω. Είχα μνήμες από το 1945. Ήμουν σχεδόν πέντε χρονών τότε και το σπίτι μας βρισκόταν ακριβώς πάνω στη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον Εγγλέζικο στρατό και τους αντάρτες. Στα Δεκεμβριανά του ‘44, οι Εγγλέζοι από τη μια μεριά του σπιτιού χτυπούσαν την Αντίσταση βομβαρδίζοντας τις θέσεις των ανταρτών που βρίσκονταν στην άλλη μεριά του σπιτιού. Θυμάμαι να ξυπνάω στις πέντε το πρωί με σπασμένα γυαλιά από το τζάμι πάνω στο κεφάλι μου, καθώς ολόκληρο το σπίτι ταρακουνιόταν.

Άνοιγα τα παράθυρα και έβλεπα τις μάχες μπροστά μου. Θυμάμαι να θάβουν τους σκοτωμένους αντάρτες εκεί δίπλα στην εκκλησία του Αγ. Νικολάου στην Ασκληπιού. Σκληρές εικόνες για την τύχη των επαναστατών στα μάτια ενός μικρού παιδιού. Ο σύντροφος που με στρατολόγησε μου είπε ότι αν θέλω να αλλάξω τον κόσμο, μπορώ να το κάνω σαν άτομο μόνο αν δράσω οργανωμένα μαζί με άλλους. Ήταν το επιχείρημα που με έπεισε.

Τα πράγματα άλλαξαν καθώς άρχισε να ξαναζωντανεύει το κίνημα και στους εργατικούς χώρους και στους φοιτητές. Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1960 είχαμε τους πρώτους εργατικούς αγώνες που άρχισαν να χτίζουν ξανά τα συνδικάτα από τα κάτω. Το 1958 η ΕΔΑ έγινε δεύτερο κόμμα μετά τις εκλογές. Αλλά άρχισαν να φαίνονται τα όρια του ρεφορμισμού. Βλέπαμε μια Αριστερά με 80 βουλευτές σε συνθήκες όπου οι εργατικοί χώροι ξεσηκώνονταν και οι φοιτητές αποκτούσαν δύναμη μέσα στις σχολές. Είμασταν πολύ δυνατοί. Αλλά αντί να αξιοποιεί αυτές τις δυνατότητες, η ΕΔΑ άρχισε τους συμβιβασμούς.

Το 1965 είχαμε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις ενάντια στο Παλάτι που είχε απολύσει την κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου. Τεράστια πλήθη στους δρόμους. Αλλά αντί για κλιμάκωση ενάντια στο σύστημα, η ηγεσία ζητούσε να σταματήσουν οι απεργίες και οι διαδηλώσεις και αναζητούσε συμβιβαστικές φόρμουλες με το Παλάτι και τις κυβερνήσεις του. Καθώς το κίνημα οπισθοχωρούσε, οι ετοιμασίες για πραξικόπημα προχωρούσαν. Μέσα σε δυο χρόνια οι πραξικοπηματίες ήταν έτοιμοι να επιβάλουν δικτατορία. Ήταν μια ήττα που άνοιξε μεγάλη κρίση για τη ρεφορμιστική αριστερά.

Στροφή

Αυτή η εμπειρία σήμανε για μένα, όπως και πολλούς άλλους αγωνιστές, μια στροφή προς την επαναστατική πολιτική. Το 1966 βρέθηκα στο Λονδίνο, φοιτήτρια στο London School of Economics. Εκεί συνάντησα για πρώτη φορά συντρόφους από την οργάνωση International Socialists, απ' όπου προέρχεται το σημερινό SWP της Βρετανίας. Ήταν η πρώτη γνωριμία με τις ιδέες του Τρότσκι. Θυμάμαι μια εκδήλωση με ομιλητή τον Ισαάκ Ντόιτσερ για τη ζωή του Τρότσκι, όπου σύντροφοι του IS παρέμβηκαν για να μιλήσουν για τον κρατικό καπιταλισμό στη Ρωσία του Στάλιν. Δεν ήταν μια ομαλή προσγείωση για μένα.

Υπήρχαν πολλές συζητήσεις στο LSE εκείνα τα χρόνια, για το Βιετνάμ, το απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, για όλα τα κινήματα. Ο Τόνι Κλιφ σηκωνόταν στο τέλος των συζητήσεων και ανακοίνωνε ότι «Αύριο πάμε στο τάδε εργοστάσιο ή σε κάποια οικοδομή να διακινήσουμε την εφημερίδα μας» και ρωτούσε ποιοι θέλουν να πάνε μαζί. 

Το 1967 είχαμε κατάληψη στο LSE και εγώ συμμετείχα. Όταν έγινε το πραξικόπημα στην Ελλάδα, κάναμε κατάληψη στην ελληνική πρεσβεία του Λονδίνου. Ήταν εμπειρίες που μαζί με την έκρηξη του Μάη του 1968 με οδήγησαν σε οριστική ρήξη με τον ρεφορμισμό. Αρχίσαμε μαζί με άλλους συντρόφους να  φτιάχνουμε ξεχωριστή οργάνωση και να βγάζουμε μια εφημερίδα, τη Μαμή, ένα όνομα παρμένο από τον Μαρξ και την θέση του ότι «η βία είναι η Μαμή της επανάστασης».

Η Οργάνωση Σοσιαλιστική Επανάσταση συμμετείχε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και το 1974 με τη Μεταπολίτευση γυρίσαμε στην Ελλάδα και οι σύντροφοι του εξωτερικού. Μεγαλώσαμε εκείνη την περίοδο αλλά η πιο μεγάλη ανάπτυξη ήρθε μετά το 1989. Όταν το ΠΑΣΟΚ σχημάτισε κυβέρνηση το 1981 για πρώτη φορά, υπήρχαν τεράστιες αυταπάτες, αλλά εμείς είχαμε καλή εκτίμηση για τις αντιφάσεις της σοσιαλδημοκρατίας. Στα τέλη εκείνης της δεκαετίας το ΠΑΣΟΚ βυθίστηκε στα σκάνδαλα και ο Συνασπισμός των δυο πτερύγων του ΚΚΕ διάλεξε να σχηματίσει κυβέρνηση μαζί με τη Νέα Δημοκρατία αρχικά και κοινή κυβέρνηση όλων των κομμάτων στη συνέχεια. Η δική μας εφημερίδα, η Εργατική Αλληλεγγύη υποστήριζε ότι η εναλλακτική λύση απέναντι στα σκάνδαλα δεν ήταν η «ομαλοποίηση» της πολιτικής κατάστασης αλλά η ανατροπή του συστήματος. Έγινε δεκαπενθήμερη από μηνιάτικη αρχικά, και από το 1993 βδομαδιάτικη. Ήταν χρόνια αριθμητικής και πολιτικής ανάπτυξης της ΟΣΕ που οδήγησαν στη δημιουργία του ΣΕΚ το 1997.