ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ - ΔΝΤ - ΕΕ: Μια κρίση εκτός ελέγχου

Την Δευτέρα τα επιτόκια των διετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου εκτοξεύθηκαν στο 12.7%: οι ´αγορές´ προβλέπουν στάση πληρωμών και επαναδιαπραγμάτευση του χρέους για την Ελλάδα -έτσι μόνο μπορεί να ερμηνευτεί το νέο αυτό διεθνές μας ρεκόρ.

Στις 19 Μάη λήγει ένα μεγάλο πακέτο παλιών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου αξίας περίπου 9 δισεκατομμυρίων Ευρώ. Αν δεν καταφέρει μέχρι τότε ο Παπακωνσταντίνου να εκταμιεύσει το ποσό αυτό από το πακέτο στήριξης η Ελλάδα θα αναγκαστεί, θέλει δεν θέλει, να κηρύξει ´στάση πληρωμών´.

Η εκταμίευση, όμως, δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε δεδομένη. Οι εφημερίδες κάνουν λόγο για ´αγώνα δρόμου´. Ο στόχος, έγραφαν το πρωί της Δευτέρας- Τα Νέα, είναι να «κλείσει η διαπραγμάτευση μέχρι την Κυριακή» -αυτή είναι η διωρία για να προλάβει να εισπράξει η κυβέρνηση τα δάνεια του ΔΝΤ και της ΕΕ πριν από το ορόσημο της 19ης Μάη.

Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι απλά και μόνο χρονικό. Η Ελλάδα δεν είναι κάποια μεμονωμένη περίπτωση: είναι η κορυφή του παγόβουνου, ο αδύναμος κρίκος μιας Ευρώπης έτοιμης να βυθιστεί στο οικονομικό χάος. Το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο που διχάζει τους ηγέτες και τις άρχουσες τάξεις της ΕΕ -από το Βερολίνο και το Λονδίνο μέχρι τη Ρώμη και τη Λισαβόνα. Στη Γερμανία η αίτηση της Ελλάδας προκάλεσε έναν άγριο καυγά μέσα στο κοινοβούλιο που ´έκλεισε´ με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, τον υπουργό Οικονομικών της Μέρκελ, να αρνείται ότι η Ελλάδα μπορεί να εκταμιεύσει οποιοδήποτε ποσό εάν η ελληνική κυβέρνηση δεν υποβάλει πρώτα ένα πρόγραμμα λιτότητας και για τις επόμενες χρονιές και δεν έχει την ομόφωνη έγκριση όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να εκταμιεύσει τίποτα. Πολλοί από τους «εταίρους» της ΕΕ υποστηρίζουν ότι η καλύτερη λύση είναι να αφεθεί η Ελλάδα πραγματικά να χρεοκοπήσει.

Διχασμένοι

Η ελληνική περίπτωση θυμίζει αυτές τις μέρες έντονα τις άγριες διαπραγματεύσεις που γίνονταν στα μέσα του Σεπτέμβρη του 2008 για την διάσωση της Lehman Brothers. Και τότε τα οικονομικά επιτελεία ήταν διχασμένα: την Παρασκευή 12 Σεπτέμβρη η αμερικανική κυβέρνηση και η αμερικανική κεντρική τράπεζα (FED) αρνήθηκαν τελικά να την σώσουν.

Ακολούθησε ένα Σαββατοκύριακο διαπραγματεύσεων με την Barclays, την Bank Of America και την κυβέρνηση της Βρετανίας που έληξε άδοξα -λόγω έλλειψης χρόνου, ανάμεσα στα άλλα: Η Barclays ζητούσε εγγυήσεις από την Βρετανική κυβέρνηση για τα χρέη της Lehman Brothers. Η Βρετανική κυβέρνηση ήταν πρόθυμη να τις δώσει, αλλά χρειαζόταν κοινοβουλευτική έγκριση. Αλλά η Βουλή δεν συνεδριάζει τις Κυριακές. Και οι κοινοβουλετικές διαδικασίες θέλουν ετσι και αλλιώς χρόνο. Και χρόνος δεν υπήρχε. Τη Δευτέρα η Lehman Brothers χρεοκόπησε.

Σήμερα πολλοί ρίχνουν τις ευθύνες για όλα όσα ακολούθησαν στην ´βλακεία´ του αμερικανικού οικονομικού επιτελείου που, ενώ είχε σώσει την Bear Stearns, μια άλλη μεγάλη αμερικανική τράπεζα λίγους μήνες πριν, δεν έκανε το ίδιο και για την Lehman Brothers. Στην πραγματικότητα, όμως, η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης και της FED μόνο αποτέλεσμα βλακείας δεν ήταν: απλά ήξεραν πολύ καλά ότι, όπως και η Ελλάδα σήμερα, η Lehman Brothers δεν ήταν μόνη.

Όπως φάνηκε στη συνέχεια θα χρειαζόταν μια τεράστια διεθνής συντονισμένη προσπάθεια που θα κόστιζε συνολικά σχεδόν 14 τρισεκατομμύρια δολάρια για να σταματήσουν -έστω προσωρινά- την χιονοστιβάδα που είχε μόλις ξεσπάσει. Μέσα στα αμερικανικά επιτελεία πολλοί ήταν πεισμένοι ότι το μόνο που θα κατάφερναν, αν προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα μόνοι τους, θα ήταν να ακολουθήσει το δολάριο και ολόκληρη η αμερικανική οικονομία την Lehman Brothers στο γκρεμό.

Οι ίδιοι -και ακόμα χειρότεροι- φόβοι βρίσκονται πίσω από τους δισταγμούς και τις αρνήσεις της Μέρκελ και των υπουργών της απέναντι στην Ελλάδα. Μετά την Ελλάδα έρχεται η Πορτογαλία, λένε. Έστω ότι μπορούμε να σώσουμε και αυτή. Ύστερα ακολουθεί η Ισπανία -μια μεγάλη χώρα που δεν αντιπροσωπεύει απλά και μόνο το 2.5% του ΑΕΠ της ΕΕ. Ούτε η Γερμανία, ούτε η Γαλλία, ούτε η Βρετανία είναι αρκετά μεγάλες για να σώσουν την Ισπανία αν φτάσει και αυτή στο χείλος του γκρεμού.

Πακέτο

Αλλά ούτε και να αφήσουν την Ελλάδα να χρεοκοπήσει: το ελληνικό δημόσιο χρωστάει στις ελληνικές και διεθνείς τράπεζες περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια.

Για να καταλάβει κανείς πόσο μεγάλο είναι αυτό το ποσό αρκεί να θυμηθεί ότι το πακέτο Πόλσον που ενέκρινε η κυβέρνηση των ΗΠΑ στα τέλη του 2008 για την διάσωση όλου του αμερικανικού τραπεζικού συστήματος ήταν 700 δισεκατομμύρια δολάρια.

Μια ελληνική χρεοκοπία θα είναι βόμβα μεγατόνων όχι μόνο για το Ευρωπαϊκό αλλά και για το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Τη Δευτέρα ο ίδιος ο Σόιμπλε -που δυο μέρες πριν έλεγε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να εκταμιεύσει ούτε σεντς- ζήτησε από το γερμανικό κοινοβούλιο να στηρίξει το πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα «γιατί οι συνέπειες μιας αποτυχίας να επιτευχθεί κάποια συμφωνία είναι αδύνατο να προβλεφθούν».

Κανένας δεν μπορεί να προβλέψει σήμερα που θα καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις. Είτε καταλήξουν σε κάποια συμφωνία, όμως, είτε όχι, είτε βοηθήσουν την ελληνική κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις άμεσες υποχρεώσεις της προς τους πιστωτές της είτε την αφήσουν τελικά να καταρρεύσει, η κρίση δεν πρόκειται να σταματήσει. Και μαζί της θα συνεχίζονται και οι πιέσεις πάνω στους εργάτες και τους φτωχούς για όλο και περισσότερες θυσίες στο όνομα της ´διάσωσης´ ενός συστήματος που δεν μοιάζει πια ικανό να διασωθεί, όση δυστυχία και βαρβαρότητα και να απλώσει γύρω του.

Οι εργάτες, οι απλοί άνθρωποι, οι φτωχοί δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από όλους αυτούς του «σωτήρες». Η μόνη ελπίδα βρίσκεται στην αντίσταση -στους αγώνες ενάντια σε όλα αυτά τα φοβερά μέτρα που προσπαθούν να μας επιβάλλουν. Και η γενίκευση αυτής της αντίστασης με στόχο την ανατροπή του χρεοκοπημένου καπιταλισμού.