Δέκα χρόνια από την απεργία διαρκείας των δασκάλων το 2006. Πώς έγινε αυτός ο αγώνας ορόσημο για το κίνημα μέσα κι έξω από τα σχολεία; 

 

Χριστίνα: Η απόφαση για την απεργία πάρθηκε στην 75η Γενική Συνέλευση της ΔΟΕ τον Ιούνιο του 2006. Ξεκινούσε με 5νθήμερη απεργία στο άνοιγμα των σχολείων, στο τέλος της οποίας θα γίνονταν γενικές συνελεύσεις των συλλόγων για να αποφασιστεί η συνέχεια. Ανάμεσα στα βασικά αιτήματα ήταν ο κατώτατος μισθός για τον πρωτοδιόριστο να ανέβει στα 1400 ευρώ το μήνα και να υπάρξει δραστική αύξηση των δαπανών για την Παιδεία. 

 

Σεραφείμ: Στις τάξεις των δημοτικών, από τις αρχές της δεκαετίας, υπήρξε μια νέα γενιά δασκάλων, γεμάτη αυτοπεποίθηση γιατί είχε κατορθώσει να κερδίσει, έπειτα από σκληρούς αγώνες χρόνων, το διορισμό της, κατά χιλιάδες, στο δημόσιο σχολείο. Αυτή η νίκη σε συνδυασμό με τη ριζοσπαστικοποίηση και τους αγώνες των κινημάτων δημιουργούσαν ένα εκρηκτικό μείγμα στο οποίο άμεση έμπνευση έδωσε το φοιτητικό κίνημα καταλήψεων του Μάη και του Ιούνη. Μέσα σε αυτό το κλίμα αναδείχτηκε το επιθετικό αίτημα για αυξήσεις στα 1400€ευρώ, αύξηση δηλαδή της τάξης του 40%! 

 

Όμως η εξέλιξη της απεργίας δεν ήταν δεδομένη. Αυτό που τη μετέτρεψε σε αυτό που έμεινε ως μια από τις σκληρότερες μάχες του εργατικού κινήματος ήταν η «εισβολή» στο προσκήνιο της βάσης. Ο χώρος που κάνουμε τις συνελεύσεις στο σύλλογό μου χωράει 250 περίπου άτομα. Στην πορεία της απεργίας οι συνάδελφοι παρακολουθούσαν τις εβδομαδιαίες συνελεύσεις καθισμένοι στο πάτωμα ή έξω από τα παράθυρα! Η Κρήτη αποτέλεσε έναν από τους πιο σκληρούς πυρήνες της απεργίας. 

 

Χριστίνα: Στην ηγεσία της ΔΟΕ και όχι μόνο, ελάχιστοι πίστευαν ότι αυτή η απεργία θα κρατούσε παραπάνω από μια βδομάδα. Αλλά τα γεγονότα τους διέψευσαν. Η απεργία ξεκίνησε ορμητικά, κράτησε συνολικά 6 ολόκληρες βδομάδες και τις πρώτες τέσσερις βδομάδες τα ποσοστά συμμετοχής και στην Αττική αλλά και στην επαρχία ήταν 80%-90%. Στην Αθήνα, κάθε βδομάδα γίνονταν δύο συλλαλητήρια με πρωτόγνωρες συμμετοχές, 60.000-70.000 κόσμος διαδήλωνε, μαζί δάσκαλοι και συμπαραστάτες. Οι γενικές συνελεύσεις του Αριστοτέλη, του συλλόγου που ανήκα τότε, γίνονταν σε σινεμά, προκειμένου να χωρέσουν όλοι. Σε αρκετούς συλλόγους λειτουργούσαν μαζικές απεργιακές επιτροπές που συνεδρίαζαν και οργάνωναν τις κινητοποιήσεις, τις απεργιακές φρουρές. Στο δικό μου σύλλογο έβγαιναν τέσσερα μεγάλα κλιμάκια που πήγαιναν στα σχολεία. 

 

Σεραφείμ: Οι προσπάθειες της κυβέρνησης αρχικά να απομονώσει τους απεργούς και να στείλει τα ΜΑΤ είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα. Ακόμη και τα επίσημα γκάλοπ έδειχναν ποσοστά υποστήριξης πάνω από 70%. Η αλλαγή στάσης της κυβέρνησης που πλέον είχε αρχίσει να τάζει επιδόματα δεν ήταν αρκετή για να σταματήσει η απεργία που χτύπαγε στην καρδιά της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής στην εκπαίδευση.

 

Χριστίνα: Η συμπαράσταση ήταν ταξική. Το αίτημα για 1400 ευρώ ήταν αίτημα όλης της εργατικής τάξης. Η συμμετοχή στα συλλαλητήρια περιλάμβανε χιλιάδες συμπαραστάτες, καταρχήν όλη την εκπαιδευτική κοινότητα: Οι φοιτητές, οι καθηγητές της ΠΟΣΔΕΠ, οι μαθητές της δευτεροβάθμιας που ξεκίνησαν καταλήψεις, οι καθηγητές -παρά την κακή στάση της ηγεσίας της ΟΛΜΕ που κάλεσε με το ζόρι δύο βδομάδες απεργία και αυτή αργοπορημένα- ήταν μαζί μας. Μεγάλος υποστηρικτής της απεργίας ήταν οι γονείς. Οργανώναμε τη συμμετοχή στις πορείες από κοινού με τους συλλόγους γονέων που κατέβαιναν με τους μαθητές. Φτιάχτηκαν και τοπικές επιτροπές με τη συμμετοχή σωματείων από άλλους χώρους.

 

Ένας από τους βασικούς λόγους που ξεδιπλώθηκε αυτή η δυναμική ήταν η απόφαση για απεργία διαρκείας. Όλοι οι συνάδελφοι κατάλαβαν ότι εδώ πρόκειται για κάτι σοβαρό, έναν πραγματικό αγώνα που αξίζει κανείς να τον στηρίξει. Οι δάσκαλοι θεώρησαν δικό τους αυτόν τον αγώνα και τον πήραν πάνω τους, ασχέτως με τις διαθέσεις τις ηγεσίας που δεν ήθελε κλιμάκωση. 

 

 

Σεραφείμ: Το μεγαλύτερο επίτευγμα της απεργίας ήταν ότι αποτέλεσε το συνδετικό ιστό ανάμεσα στο φοιτητικό και το εργατικό κίνημα που υπεράσπισε με το πιο αποφασιστικό τρόπο αυτό που λέμε δημόσια εκπαίδευση. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να σπάσει αργότερα το μπλοκ των καθεστωτικών δυνάμεων ΠΑΣΟΚ – ΝΔ για τη συνταγματική αναθεώρηση, μετά την υπαναχώρηση του ΓΑΠ, και να παραμείνει σε ισχύ το άρθρο 16.

 

Αν έχουμε ακόμη τη δυνατότητα να πάμε τα παιδιά μας σε δημόσιο, δωρεάν σχολείο, έστω και αν αυτή η έννοια έχει περιοριστεί, σε μεγάλο βαθμό οφείλεται σε αυτή την απεργία. Η αστική τάξη στην Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να εφαρμόσει τον πυρήνα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της, να λειτουργήσει δηλαδή τα σχολεία με όρους ελεύθερης αγοράς. Έχει επιφέρει πλήγματα στη δημόσια εκπαίδευση (περικοπές, διάλυση δομών κλπ) όμως όταν ο Μητσοτάκης μιλάει για μαθητές – πελάτες εκφράζει την επιθυμία των αστών να καταφέρουν κάτι που οι αγγλοσαξωνικές χώρες, για παράδειγμα, έχουν καταφέρει εδώ και δεκαετίες.

 

Χριστίνα: Στο τέλος της απεργίας κερδήθηκε τελικά ένα επίδομα των 105 ευρώ. Πετύχαμε επίσης ο αριθμός των παιδιών σε κάθε τάξη να περιοριστεί στα 25, κάτι που σήμερα απειλείται ξανά. Η απεργία βοήθησε να οδηγηθεί σε ναυάγιο το σχέδιο αναθεώρησης του άρθρου 16 και προκάλεσε την πρώτη μεγάλη πολιτική κρίση της «κεντροδεξιάς» κυβέρνησης Καραμανλή που σε αυτήν την απεργία αποκάλυψε το πραγματικό της πρόσωπο, της λιτότητας, του αυταρχισμού και της καταστολής. Έδωσε έμπνευση σε άλλους χώρους να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.

 

Τελικά, η συνδικαλιστική γραφειοκρατία κατάφερε να σταματήσει την απεργία την 6η βδομάδα: Σε επίπεδο ηγεσίας ομοσπονδιών εμπόδισαν την απεργία να απλωθεί σε άλλους χώρους. Αλλά και μέσα στη ΔΟΕ, η ηγεσία δεν στήριξε τους απεργούς οικονομικά παρά το γεγονός ότι είχε συγκεντρώσει χρήματα από σωματεία και ομοσπονδίες. Η στήριξη των συναδέλφων περιορίστηκε στα λίγα χρήματα που μαζεύονταν ανά σύλλογο. Οι αποφάσεις συνέχισαν να παίρνονται από τα πάνω στη ΔΟΕ και όχι από την κεντρική απεργιακή επιτροπή που έκφραζε από τα κάτω τις συνελεύσεις.

 

Σεραφείμ: Η απεργία θα μπορούσε να είχε ανατρέψει πολλά περισσότερα. Πέρα από τις ευθύνες της τότε πλειοψηφίας, η εκπαιδευτική αριστερά αιφνιδιάστηκε και αυτή από την ορμητικότητα και το πείσμα της βάσης. Πίστεψε ότι η γραφειοκρατία είχε τον απόλυτο έλεγχο και θα κατόρθωνε να κλείσει τον αγώνα σύντομα εξασφαλίζοντας κάποια μικρά ανταλλάγματα. Έτσι ενώ υπήρξαν βήματα από τα κάτω όπως ο συντονισμός σε μια πανελλαδική επιτροπή αγώνα, αυτά δεν προχώρησαν ως το τέλος. Ενώ οργάνωνε τη βάση, η επιτροπή αγώνα δεν διεκδίκησε γι’ αυτή τον κυρίαρχο ρόλο που θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη νίκη.

 

 

Χριστίνα: Και βέβαια. Δέκα χρόνια μετά, το αίτημα για δραστικές αυξήσεις στους μισθούς και λεφτά για την Παιδεία είναι ακόμα πιο επίκαιρο λόγω των τεράστιων περικοπών που έχουν επιβληθεί τα τελευταία χρόνια. Σήμερα 1400 ευρώ παίρνουν μόνο διευθυντές και υψηλόβαθμα στελέχη. Οι δαπάνες για την Παιδεία έχουν πάει από το 5% περίπου στο 3%. Η σταθερότητα στην εργασία απειλείται με τα κενά να καλύπτονται κάθε χρόνο εκ των ενόντων από τους αδιόριστους.

 

Οι απεργοί του 2006 εξακολουθούν να βρίσκονται σήμερα στα σχολεία με τις εμπειρίες τους και τα προχωρήματά τους. Τα τελευταία χρόνια σε διδασκαλικούς συλλόγους που ελέγχονταν επί δεκαετίες από την ΠΑΣΚΕ-ΔΑΚΕ την πλειοψηφία παίρνει η αριστερά, ακόμη και η αντικαπιταλιστική αριστερά. Αυτή η αλλαγή συσχετισμών στη βάση έχει φτάσει να εκφράζεται και μέσα στην ηγεσία της ΔΟΕ.

Η συνδικαλιστική γραφειοκρατία σήμερα είναι πιο αδύνατη απ’ ότι πριν από δέκα χρόνια και οι συνάδελφοι πιο έμπειροι και δυνατοί. 

 

Τα προχωρήματα αυτά δεν είναι αφηρημένα πολιτικά. Μεταφράστηκαν σε συγκεκριμένες μάχες, όχι μόνο στις πανεργατικές και τις υπόλοιπες μεγάλες στιγμές του αντιμνημονιακού αγώνα, αλλά και στις πιο πρόσφατες μάχες όπως αυτήν ενάντια στην «αξιολόγηση» που την έδωσαν οι εκπαιδευτικοί στα σχολεία, σχολείο το σχολείο ή την ολόπλευρη στήριξη στο κίνημα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες. 

 

Σεραφείμ: Οι διάφοροι υποστηριχτές της αξιολόγησης συχνά παραπονιούνται ότι στο ελληνικό σχολείο δεν υπάρχει «κουλτούρα αξιολόγησης». 

 

Αντίθετα, υπάρχει ολοζώντανη η κουλτούρα αντίστασης. Η απεργία του ‘06 ήταν καθοριστική στη δημιουργία της. Αυτή καθόρισε και την έκβαση των επόμενων μαχών όπως αυτή κατά της αξιολόγησης του ‘13 – ’14 αλλά και η απεργία των καθηγητών ενάντια στις διαθεσιμότητες και την αύξηση του ωραρίου το Σεπτέμβρη του ‘13. Βασισμένοι στην εμπειρία του ‘06 μπορούμε σήμερα να δώσουμε νέους νικηφόρους αγώνες ενάντια στη λιτότητα και να υπερασπίσουμε τη δημόσια δωρεάν εκπαίδευση.