Δύο γραμμές στην Αριστερά

Εκείνη την Αριστερά που πρώτη σήκωσε τα λάβαρα του αντικαπιταλισμού και που επιμένει ότι αυτήν την πορεία θα την φτάσει μέχρι το τέλος. Ως την επαναστατική ανατροπή, την αντικατάσταση του κέρδους από το συλλογικό και δημοκρατικό έλεγχο των εργατών. Γι’ αυτό τα συνθήματά μας στη Γένοβα λένε ‘έξω οι G8’, ‘Οι άνθρωποι από τα κέρδη’, ‘Μια μόνο λύση επανάσταση’. Βαδίστε μαζί μας όχι μόνο στη Γένοβα, αλλά σε όλη τη νέα εξόρμηση του αντικαπιταλιστικού κινήματος».

Με αυτά τα λόγια έκλεινε το κύριο άρθρο της Εργατικής Αλληλεγγύης με την οποία πήγαμε στη Γένοβα τον Ιούλιο του 2001. Όμως, το κίνημα που έκανε αισθητή την ύπαρξή του στο Σιατλ το 1999 και γιγαντώθηκε στη Γένοβα, αντιμετωπίστηκε από την πλειοψηφία της Αριστεράς στην Ελλάδα αρχικά με έκπληξη αλλά και αρκετή δυσπιστία. 

Στις προσυνεδριακές του Θέσεις το ΚΚΕ το 2001, πριν τη Γένοβα, καθορίζει από την αρχή τη στάση του: «Εκδηλώσεις διαμαρτυρίας όπως στο Σιατλ και την Ουάσιγκτον είναι μια τάση που συμβάλλει έστω με θολό περιεχόμενο στην καταδίκη του ρόλου των ηγετικών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και ιδιαίτερα των διεθνών μονοπωλίων… Ομως έχουν αποσπασματικό και ευκαιριακό χαρακτήρα, δεν αποκτούν συνέχεια με αποτέλεσμα να μην έχουν σταθερό χαρακτήρα και προοπτική μετεξέλιξης σε ένα ισχυρό αντιμπεριαλιστικό κίνημα».

Από την άλλη, ο ευρωπαϊζων «ΣΥΝασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου» στράφηκε προς το νέο κίνημα, βλέποντας τα σαν «φλέβα ανανέωσης» (όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο τότε πρόεδρος του ΣΥΝ, Κωσταντόπουλος), θέτοντας από την αρχή τα όρια του: Στη δράση - «είναι ρεαλιστικό να φτάσουμε σε αποκλεισμό της Συνόδου στην Πράγα;». Aλλά και στην πολιτική - «μήπως αντί να λέμε αντικαπιταλιστικό, καλύτερα να λέμε κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση;»

Κομμάτια της αυτονομίας και του αντιεξουσιαστικού χώρου, καθώς και της αντικαπιταλιστικής αριστεράς μπήκαν ορμητικά στο νέο κίνημα. Αλλοι πάλι, αντιμετώπισαν το σύνθημα του Σιατλ, «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» ως «απολίτικο» και δεν έλειψαν οι λοιδορίες για «περιφερόμενο θίασο», «επαναστατικό τουρισμό» και άλλα τέτοια.

Για το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα, η στάση απέναντι στο νέο κίνημα ήταν στρατηγικής σημασίας. Οπως γράφαμε τότε στην απόφαση της Συνδιάσκεψης του Φλεβάρη του 2001, «η διαμόρφωση, η εμφάνιση, η δράση και η πίεση μιας αντικαπιταλιστικής μειοψηφίας μέσα σε συνθήκες χάσματος των ταξικών ανισοτήτων και αστάθειας του συστήματος έχει πολιτικές και ιδεολογικές επιπτώσεις». Πάνω ακριβώς σε αυτή την εκτίμηση, το ΣΕΚ πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Πρωτοβουλίας για την Πράγα και έβαλε μπροστά σε συνεργασία με πολλούς άλλους αγωνιστές, ανένταχτους αλλά και οργανωμένους σε κόμματα της αριστεράς, την καμπάνια της Πρωτοβουλίας Γένοβα 2001. Αυτές οι επιλογές συνοδεύτηκαν και από την αποχώρηση ενός τμήματος που διαφωνούσε, από το ΣΕΚ, στη Συνδιάσκεψη το Φλεβάρη του 2001.

Δυναμική

Όμως, η έμπνευση και δυναμική της καμπάνιας για τη Γένοβα, ενισχυμένη βέβαια από το διεθνές ρεύμα που δυνάμωνε μέρα τη μέρα, μέσα στον κόσμο της αριστεράς και των κινημάτων ήταν τέτοια που συμπαρέσυρε και τα περισσότερα κόμματά και οργανώσεις της ρεφορμιστικής και επαναστατικής αριστεράς.

Σήμανε αριστερή στροφή στο ΣΥΝ, που βλέποντας τη δυναμική του νέου κινήματος μπήκε πιο δυνατά - «με την κουτάλα» να το πούμε λαϊκά - για να αποτελέσει ο ίδιος, το κέντρο του νέου κινήματος - θέτοντας όμως ξανά τα πολιτικά του όρια. Ετσι, η δημιουργία της «Ελληνικής Επιτροπής για τη Γένοβα» σε αντιπαράθεση με την Πρωτοβουλία Γένοβα 2001 και άλλες αντικαπιταλιστικές πρωτοβουλίες, κατάφερε να συγκολλήσει γύρω από το ΣΥΝ σε μια «αντι-νεοφιλελεύθερη βάση» κομμάτια της αυτονομίας και μια σειρά οργανώσεις που αυτοποροσδιορίζονταν σαν «επαναστατικές» (ανάμεσα τους και τη ΔΕΑ, που λίγες βδομάδες πιο πριν είχε αποχωρήσει από το ΣΕΚ ενάντια στην επιλογή της Γένοβα…).

Όμως στη Γένοβα, αυτό που θα κυριαρχήσει είναι το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι του κινήματος. Μπορεί ακόμα και - ο πλέον ευρωπαϊστής - τότε πρόεδρος του ΣΥΝ, Κωσταντόπουλος να διαδήλωσε στη Γένοβα (προτείνοντας μάλιστα την ίδρυση κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς), αλλά το κλίμα καθορίζεται από τα κάτω. Οπως έλεγε και ο μακαρίτης Μ. Παπαγιαννάκης: «Πολύ φοβάμαι ότι θα μείνει η γενική εντύπωση ότι στη Γένοβα διαδήλωσαν κάποιες ακροαριστερές οργανώσεις που δέχτηκαν να φιλοξενήσουν και κάποιους άλλους, πχ τον ΣΥΝ και άλλους σκόρπιους συνοδοιπόρους».

Η Γένοβα απελευθέρωσε τη δυναμική της, δυναμώνοντας όλες τις τάσεις που μπήκαν ζεστά σε αυτή τη μάχη: «Μπλακ μπλοκ», αντικαπιταλιστές και τη συμμαχία γύρω από τον ΣΥΝ. Όμως μέσα στο νέο δυνατό κίνημα διαμορφώθηκαν από την αρχή δύο πολιτικές γραμμές που έπαιξαν ρόλο σε όλες τις κρίσιμες μάχες που ακολούθησαν, ρεφορμιστές και επαναστάτες συγκρούστηκαν ξανά και ξανά πάνω στην προοπτική του αγώνα:

Αμέσως μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους και τον επικείμενο πόλεμο στο Αφγανιστάν το φθινόπωρο του 2001, όπου ο ΣΥΝ καλούσε σε συγκέντρωση στο Σύνταγμα «ενάντια στον πόλεμο και την τρομοκρατία» (και ακόμα και το ΚΚΕ «έχασε» το δρόμο για την αμερικάνικη πρεσβεία) χιλιάδες διαδήλωναν μαζί με τους ακτιβιστές της Πρωτοβουλία Γένοβα, που λίγο αργότερα θα πρωτοστατούσαν στην ίδρυση της Συμμαχίας Σταματήστε τον Πόλεμο,  βάδισαν προς την αμερικάνικη πρεσβεία.

Στη Φλωρεντία το Νοέμβρη του 2002, το «Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ» (όπως μετονομάστηκε η Ελληνική Επιτροπή για τη Γένοβα) θα σταθεί επίμονα και κάθετα ενάντια στην πραγματοποίηση μεγάλων αντιπολεμικών συλλαλητηρίων στις 15 Φλεβάρη του 2003 – θεωρώντας το αντιπολεμικό «δευτερεύον ζήτημα» και προτείνοντας «μικρές αποκεντρωμένες δράσεις».

Στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ της Αθήνας το 2006, η αντίθεση θα κορυφωθεί πάνω στο ζήτημα του αντι –νεοφιλελεύθερου και του αντικαπιταλιστικού προσανατολισμού - φτάνοντας μάλιστα και σε προσπάθεια επιβολής δια της βίας της κυριαρχίας του (πρώτου πάνω στο δεύτερο μπλοκ) στην μεγάλη πορεία του ΕΚΦ στο κέντρο της Αθήνας. Λίγους μήνες αργότερα οι οργανώσεις του «Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ» θα φτιάξουν τον ΣΥΡΙΖΑ που την άνοιξη του 2008, πάνω σε αυτήν τη δυναμική φτάνει να χτυπάει στα γκάλοπ το πρωτοφανές 18% πανελλαδικά.

Με την ίδια αριστερή φρασεολογία που ο Μπερτινότι εγκλώβισε το κίνημα της Γένοβας στις ρεφορμιστικές αυταπάτες και χαράμισε τη δύναμη της Επανίδρυσης, ο Α. Αλαβάνος και ο Α. Τσίπρας στη συνέχεια, μαζί με την υπόλοιπη ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, χαράμισαν την αντίστοιχη δυναμική σε όλες τις κρίσιμες στιγμές που ακολούθησαν, ξεκινώντας από το Δεκέμβρη του 2008 και τα «καλέσματα αυτοσυγκράτησης» και καταλήγοντας στη ρεφορμιστική ατολμία του σήμερα να αρθρώσει μια καθαρή κουβέντα, για το χρέος, την ΕΕ.

Ευτυχώς στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν «κατάπιε» όλη την αντικαπιταλιστική αριστερά, όπως έκανε η Κομμουνιστική Επανίδρυση στην Ιταλία με ολέθρια αποτελέσματα για το εργατικό κίνημα. Η Αντικαπιταλιστική Αριστερή Συνεργασία για την Ανατροπή, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ χρωστάει πολλά στο κίνημα της Γένοβα που ή μη τι άλλο έβαλε ξανά τον αντικαπιταλισμό, τη ρήξη, την ανατροπή στο προσκήνιο της ιστορίας.