Στη μεγάλη τους πλειοψηφία τα πρωτοσέλιδα στην Ελλάδα, παρακολουθώντας τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, εστίασαν στο πώς αυτή επηρεάζει τα ελληνοτουρκικά θέματα. Αλλά η σύνοδος, που εξελίχθηκε εν μέσω σκληρης καταστολής ενάντια στις προσπάθειες της Αριστεράς και του αντιπολεμικού κινήματος να διαδηλώσει στην Άγκυρα, σημαδεύτηκε από άλλες πολύ σημαντικές και ουσιώδεις εξελίξεις.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, την χαρακτήρισε μια «φοβέρα επιτυχημένη» σύνοδο: «Ήταν καταπληκτικό, για να πω την αλήθεια. Η ενότητα που επικρατούσε σε εκείνο το δωμάτιο ήταν απίστευτη, πραγματικά μια αίσθηση αγάπης, ήταν αρκετά τρελό».
Και η αλήθεια είναι ότι την είχε πολλή ανάγκη αυτήν την αίσθηση αγάπης. Εδώ και πάρα πολλούς μήνες -και ιδιαίτερα μετά την άρνηση όλων των χωρών της συμμαχίας να εμπλακούν άμεσα στον πόλεμο στο Ιραν- με επανειλημμένες δηλώσεις, ο Τραμπ υποβάθμιζε τον ρόλο της, χαρακτηρίζοντάς την «άχρηστη» και φτάνοντας στο σημείο να απειλεί με «αποχώρηση» των ΗΠΑ. Ανακοίνωσε τη συμμετοχή του στη σύνοδο, την τελευταία στιγμή, υποστηρίζοντας ότι θα πάει στην Άγκυρα, μόνο γιατί τον «παρακάλεσε» ο ίδιος ο Ερντογάν και ότι δεν θα πήγαινε αν η σύνοδος γινόταν κάπου αλλού εκτός από την Τουρκία.
Πρόκειται για παραμύθια της Χαλιμάς. Για τον Τραμπ, η σύνοδος της Άγκυρας, ήταν μια ευκαιρία για «επανεκκίνηση», μετά την απόλυτη και κοινώς παραδεκτή σε όλο τον πλανήτη αποτυχία των ΗΠΑ στο Ιράν: Οι ΗΠΑ βρέθηκαν να διεξάγουν στη Μέση Ανατολή, με μοναδικό τους σύμμαχο το Ισραήλ, έναν πόλεμο που δεν μπόρεσαν να κερδίσουν στρατιωτικά. Φτάνοντας στο τέλος, στριμωγμένες μαζί με την παγκόσμια οικονομία στα Στενά του Ορμούζ, να συρθούν σε μια συμφωνία χωρίς να έχουν εξασφαλίσει το παραμικρό, ταπεινωμένες ανάμεσα σε εχθρούς και συμμάχους.
Αυτή η αποτυχία βάθυνε την κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας και έκανε καθαρό, ακόμη και στον συνήθως υπερφίαλο Τραμπ, ότι δεν μπορεί να κάνει βήμα, χωρίς τα δεκανίκια του. Η σύνοδος της Άγκυρας ήταν κρίσιμη για τον Τραμπ και τις ΗΠΑ προκειμένου να μαζέψει επειγόντως «όλα τα γίδια στο μαντρί» και να δείξει ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τον έλεγχο.
Η σημασία αυτής της κίνησης δεν είναι απλά συμβολική προκειμένου να κουκουλώσει στα γρήγορα τα λάθη του.΄Όχι μόνο ο Τραμπ, αλλά σύσσωμο το πολιτικό κατεστημένο και η άρχουσα τάξη της μεγαλύτερης υπερδύναμης του πλανήτη, δεν μπορούν να καταπιούν την ήττα τους στο Ιράν, να προχωρήσουν απλά στην υλοποίηση του Μνημονίου Κατανόησης (ΜΟU) και να συνεχίσουν σαν να μη συνέβη τίποτα. Η αδυναμία του βασικού τους σύμμαχου του Ισραήλ να τσακίσει την Αντίσταση στην Παλαιστίνη και στον Λίβανο αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα πίεσης.
Στο μέτωπο της Ευρώπης στην Ουκρανία, από τη μια έχουμε αδυναμία του ΝΑΤΟ εδώ και τέσσερα χρόνια να κερδίσει τον πόλεμο που διεξάγει εναντίον του Πούτιν αλλά οι πρόσφατες επιτυχείς επιθέσεις του Ζελένσκι σε ρωσικό έδαφος, ανοίγουν την όρεξη για συνέχιση και σε αυτό το μέτωπο. Όλοι αυτοί οι παράγοντες, σε συνδυασμό με το ότι ο βασικός ανταγωνιστής των ΗΠΑ, η Κίνα, παραμένει προς το παρόν αλώβητος από τις πιέσεις, διογκώνει ακόμη περισσότερο την αίσθηση του «κατεπείγοντος» για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό.
Γεράκια
Στο εσωτερικό της αμερικανικής άρχουσας τάξης, η δυσαρέσκεια για το Ιράν είναι απλωμένη όχι μόνο σε εκείνο το κομμάτι της που προειδοποιούσε τον Τραμπ ότι ο πόλεμος ήταν λάθος κίνηση αλλά και στα «γεράκια». Παρά την επικείμενη σύγκρουση Δημοκρατικών-Ρεπουμπλικανών στις «ενδιάμεσες» εκλογές το φθινόπωρο στις ΗΠΑ, το συμπέρασμα είναι «ό,τι έγινε, έγινε και τώρα το ζήτημα είναι να βγάλουμε όλοι μαζί τα κάστανα από τη φωτιά». Ένας από τους «κορυφαίους» γερουσιαστές των Δημοκρατικών, ο Ντικ Ντάρμπιν από το Ιλινόις επαίνεσε τον Τραμπ που έθεσε “σοφά” το κρίσιμο αίτημα προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Πάνω απ’ όλα ο Τραμπ γνωρίζει ότι, παρά τα λάθη του, έχει τη στήριξη ενός μεγάλου κομματιού της αμερικανικής ελίτ που ποντάρει στην φούσκα της ΑΙ και των νέων τεχνολογιών.
Έτσι από την Άγκυρα -σε αντίθεση με τα όσα «φιλειρηνικά» προανήγγειλε πριν αναλάβει πρόεδρος στη δεύτερη θητεία του- ο Τραμπ έχοντας δίπλα του αυτή τη φορά και τους «συμμάχους» του, προχωράει σε μονιμοποίηση της πολεμικής κατάστασης σε όλα τα μέτωπα, με άμεσες και μακροπρόθεσμες κινήσεις:
Τις μέρες που στην Άγκυρα γινόταν η σύνοδος του ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ξανά πάνω από 100 σημεία στο Ιράν ενώ αυτό χτυπούσε εμπορικά πλοία που προσπαθούσαν να περάσουν από τα στενά του Ορμούζ χωρίς συνεννόηση με το ιρανικό κράτος. Ο Τραμπ, που τις τελευταίες εβδομάδες χαρακτήριζε τους ηγέτες του Ιράν «λογικούς», επέστρεψε στην πρότερη εκτίμησή του ότι είναι «τρελοί» και «παράφρονες» καθησυχάζοντας ότι «ο πόλεμος με το Ιράν θα ολοκληρωθεί γρήγορα» αλλά και προσθέτοντας ταυτόχρονα ότι «δεν είμαι σίγουρος αν θέλω να συνάψω συμφωνία μαζί τους, απλώς θέλω να ολοκληρώσω τη δουλειά».
Η τιμή του πετρελαίου ξανανέβηκε, οι «αγορές» συνεχίζουν να ανησυχούν, αλλά ο Τραμπ δεν φαίνεται διατεθειμένος να εγκαταλείψει εύκολα τη Μέση Ανατολή χωρίς να εξασφαλίσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή. Είτε βαλτώσει είτε τελικά υπογραφεί το ΜΟU, η «ειρήνη» που υπόσχεται ο Τραμπ θα είναι γεμάτη μικρότερες ή μεγαλύτερες πολεμικές εντάσεις. Η τακτική του, να επιβάλει στην κυβέρνηση του Λιβάνου τον εμφύλιο πόλεμο με την Χεζμπολάχ προκειμένου να ξελασπώσει το Ισραήλ, είναι ένας άλλος παράγοντας που σπρώχνει σε αυτήν την κατεύθυνση. Όπως και ότι προσπαθεί να εμπλέξει σε αυτά τα σχέδια το καθεστώς του Αλ Σάραα στη Συρία –με τον οποίο συναντήθηκε στην Άγκυρα.
Ο Τραμπ έχει ανάγκη τον Αλ Σάραα όπως έχει ανάγκη και τον Ζελένσκι, που αυτή τη φορά αντί για «καρπαζιές» κέρδισε τις φιλοφρονήσεις του προέδρου των ΗΠΑ για τις επιτυχίες του στον πόλεμο με τη Ρωσία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να παραχωρήσει στο Κίεβο «το δικαίωμα να κατασκευάζει Patriot» -καθώς τα αμερικανικά αποθέματα των ζωτικής σημασίας αμερικανικών αντιβαλλιστικών πυραύλων μειώνονται με γρήγορους ρυθμούς. Φυσικά, δήλωσε ταυτόχρονα «αισιόδοξος» ότι θα επιτευχθεί ειρήνη με τη Ρωσία και τον Πούτιν και σε αυτο βοηθάνε οι επιθέσεις του Ζελενσκι.
Το πόσο αξία έχουν οι «φιλειρηνικές» υποσχέσεις του Τραμπ φαίνεται από τον εξοπλιστικό πυρετό που συνόδευσε τη Σύνοδο. Ο στόχος του 3,5% του ΑΕΠ για εξοπλισμούς από τις χώρες του ΝΑΤΟ ανέβηκε στο 5%. Όλες οι χώρες δεσμεύτηκαν να προχωρήσουν σε άμεση αύξηση των πολεμικών δαπανών τους από τους κρατικούς προϋπολογισμούς που μετρώνται συνολικά σε 1,8 τρις δολάρια τo 2026. Από αυτά το ένα τρις αφορά τις ΗΠΑ. Με τον Τραμπ να γκρινιάζει ότι οι δαπάνες των εκτός των ΗΠΑ χωρών του ΝΑΤΟ ανήλθαν σε «μόλις» 150 δισ. δολάρια το 2025, η Γερμανία ανακοίνωσε ότι το 2026 θα δώσει για εξοπλισμούς 147 δισ. το Ηνωμένο Βασίλειο 110 δισ., η Γαλλία 80 δισ., η Ιταλία 57 δισ., η Πολωνία 53 δισ., ο Καναδάς 52 δισ., η Τουρκία 48 δισ., ενώ η Ελλάδα βάζει στόχο να υπερβεί το 3,5% του ΑΕΠ της (περίπου 8,69 δισεκατομμύρια ευρώ). Ο εξοπλιστικός πυρετός περιλαμβάνει την προσαρμογή του ΝΑΤΟ στο νέο ασύμμετρο πόλεμο που διεξάγεται με τα ντρόουνς από τον Λίβανο και το Ιράν μέχρι την Ουκρανία. Ο Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε την ετοιμότητα του ΝΑΤΟ να επενδύσει περισσότερα από 40 δισ. δολάρια, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, σε συστήματα αντιμετώπισης drones.
Στην Άγκυρα, επίσης, οι αρχηγοί των κρατών επιβεβαίωσαν την αρχή του ΝΑΤΟ ότι «μια επίθεση σε έναν από εμάς είναι επίθεση εναντίον όλων». Ενώ οι ηγέτες της ΕΕ άφησαν στην άκρη τις επικρίσεις προς τον πρόεδρο Τραμπ και δεσμεύτηκαν να εμπλακούν ακόμη περισσότερο στην Ουκρανία κρατώντας με τις δικές τους δυνάμεις το μέτωπο της Ευρώπης. Αυτό φάνηκε και στα κονδύλια που ανακοινώθηκαν απο την κάθε χώρα ξεχωριστά αλλά και όσον αφορά στο νέο προϋπολογισμό των κονδυλίων της ΕΕ:
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει για την περίοδο 2028-2034 και το «RearmEU 2030» πολεμικές δαπάνες 131 δισ. ευρώ, πέντε φορές μεγαλύτερες από την εξαετία 2021-2027 όπου ήταν 26 δισ. ευρώ. Η νέα στρατιωτικοποιημενη «ΕΕ-Φρούριο» πάει πλέον πακέτο με τη ρατσιστική, καθώς άλλα 34 δισ. ευρώ υπολογίζονται για την υλοποίηση του νέου ευρωπαϊκού ρατσιστικού «Συμφώνου για τη Μετανάστευση». Την ώρα που οι πολεμικές δαπάνες πενταπλασιάζονται, οι υπόλοιπες, π.χ. για τη γεωργία μειώνονται πάνω από 20% με τη νέα ΚΑΠ να κατρακυλάει από τα 386,6 δισ. στα 300 δισ. μετά το 2027.
Το πόσο πετυχημένη θα αποδειχθεί στην πράξη η προσπάθεια του Τραμπ να ξαναμαζέψει τους συμμάχους μετά τη Σύνοδο της Άγκυρας μένει να φανεί. Το μόνο σίγουρο είναι ότι δίπλα στην επαπειλούμενη οικονομικη κρίση εξαιτίας της συνέχισης των πολέμων, στην ημερήσια διάταξη μπαίνουν πλέον η στρατιωτικοποίηση και ο εξοπλιστικός πυρετός απειλώντας την εργατική τάξη σε όλο τον πλανήτη.
Από την Τουρκία και την Ελλάδα όπου αυτές τις μέρες διοργανώθηκαν κινητοποιήσεις ενάντια στο ΝΑΤΟ, μέχρι την Ιταλία όπου τα συνδικάτα απεργούν ενάντια στο Rearm Europe καιι τη Γερμανία όπου οι μαθητές διαδηλώνουν ενάντια στην επαναφορά της υποχρεωτικής στράτευσης, είναι επιτακτική ανάγκη να κλιμακώσουμε και να συντονίσουμε ένα αντιπολεμικό κίνημα που θα βάλει φρένο σε όλα αυτά τα σχέδια.