Το SPD, Τα ΕΥΡΩΟΜΟΛΟΓΑ και το “ΚΟΥΡΕΜΑ”. Σοσιαλδημοκρατικό νυστέρι από τη Γερμανία

"Πίσω στο 2008", γράφουν, "στο ζενιθ της πιστωτικής κρίσης, το θάρρος των πολιτικών εμπόδισε την ολοκληρωτική κατάρρευση των διεθνών αγορών... Σήμερα η έλλειψη πολιτικού θάρους βάζει σε κίνδυνο το Ευρώ. Η Γερμανία δεν είναι αθώα επ' αυτού. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η απομόνωση της Γερμανίας έχει γίνει ένα πραγματικό ζήτημα. Χρειαζόμαστε τώρα ένα σημάδι που να δείχνει ότι η Γερμανία θέλει μια πιο Ευρωπαϊκή Γερμανία και όχι μια πιο Γερμανική Ευρώπη".

Κριτική

Δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική της Γερμανίας βρίσκεται αντιμέτωπη με τα πυρά της κριτικής για την στάση της απέναντι στο πρόβλημα του χρέους. Μια μόνο ημέρα πριν την επιστολή των στελεχών του SPD δυο σημαντικοί διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κατηγόρησαν την Μέρκελ ότι με την πολιτική της και τις προτάσεις που προωθεί για τον μηχανισμό ελεγχόμενης χρεωκοπίας οξύνει την κρίση.

Μια βδομάδα προτύτερα είχε ξεσπάσει ο δημόσιος καυγάς ανάμεσά στην Μέρκελ και τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, τον πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου που "τόλμησε" να επαναφέρει την πρόταση για την έκδοση Ευρωομολόγων.

Μέσα στα δυόμισι, σχεδόν, χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την χρεωκοπία της Λήμαν Μπράδερς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σχεδόν ούτε μια σύνοδος κορυφής όπου η Μέρκελ να μην έχει προκαλέσει, με τον "συντηριτισμό" της, την οργή κάποιων από τους ηγέτες του πλανήτη.

Αυτή τη φορά, όμως, τα πυρά δεν έρχονται ούτε από κάποιον διεθνή οργανισμό, ούτε από κάποιον οργισμένο ηγέτη κάποιας άλλης χώρας: οι συντάκτες του άρθρου στην Finacial Times ήταν ο Πιρ Στάινμπρουκ και ο Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαγιερ. Ο Στάινμπρουκ και ο Σταινμαγιερ δεν είναι απλά και μόνο ηγετικά στελέχη του SPD. Ηταν και οι δυο υπουργοί στην προηγούμενη κυβέρνηση του Μεγάλου Συνασπισμού της Μέρκελ. Και βασικοί συνεργάτες τα προηγούμενα χρόνια του Γκέρχαρντ Σρέντερ, του καγκελάριου που έβαλε με την διαβόητη "Αντζέντα 2010" και τον εξίσου διαβόητο νόμο "Χαρτς IV" τις βάσεις για το σημερινό γερμανικό "θαύμα". Ο πυρήνας των μεταρρυθμίσεων του Σρέντερ ήταν οι άγριες περικοπές στους μισθούς, τις κοινωνικές παροχές, τα επιδόματα και τις συντάξεις. Ενα από τα βασικά θύματα του "Χαρτς IV" ήταν, για παράδειγμα, οι μακροχρόνια άνεργοι που είδαν τα επιδόματά τους σχεδόν να εκμηδενίζονται. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις εξασφάλισαν στον γερμανικό καπιταλισμό το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που εξαργυρώνει σήμερα η Μέρκελ. Για αυτό, παρόλο που το SPD βρίσκεται στην αντιπολίτευση, η κριτική του Στάινμπρουκ και του Στάινμαγιερ έσκασε σαν "βόμβα" στη Γερμανία.

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται, γράφουν στο άρθρο τους στην Finacial Times, είναι ένα "κούρεμα"  του χρέους των υπερχρεωμένων χωρών του Ευρωπαϊκού "νότου" -της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλλίας. "Οι επώδυνες περικοπές δαπανών και οι δομικές μεταρρυθμίσεις από μόνες τους -σε ένα επίπεδο ανήκουστο μέχρι τώρα στη σύγχρονη οικονομική ιστορία- δεν θα τους επιτρέψουν να ξεφύγουν από την παγίδα του χρέους. Για το συμφέρον της Ευρώπης, χρειάζεται να αναδιαρθρώσουμε τα χρέη τους".

Η ανδιάρθρωση αυτή, συνεχίζουν, θα πρέπει να συνοδευτεί από μέτρα που θα εμποδίζουν την εξάπλωση της κρίσης σε άλλες χώρες, διαβεβαιώνοντας τις αγορές ότι η "Ευρωζώνη είναι πράγματι το κοινό μας μέλλον". "Εχει έρθει η ώρα να κλείσουμε το χάσμα ανάμεσα στην οικονομική και την πολιτική ολοκλήρωση... Εδώ η Γερμανία θα πρέπει να γίνει η κινητήρια δύναμη για περισσότερη και όχι για λιγότερη Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση". Κομμάτι των διαβεβαιώσεων που περιμένουν οι αγορές είναι και η έκδοση Ευρωομολόγων, που θα καλύπτουν όμως μόνο ένα περιορισμένο μέρος του δημόσιου χρέους.

Επίκεντρο

Αυτό που έσπρωξε τον Στάινμπρουκ και τον Στάινμαγιερ σε αυτή την επίθεση ήταν η αναγκαστική προσφυγή της Ιρλανδίας στους μηχανισμούς στήριξης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σήμερα το επίκεντρο της κρίσης έχει μεταφερθεί από τις ΗΠΑ στην Ευρωζώνη. Αν το 2008 ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπιζόταν στο τραπεζικό σύστημα και τα τοξικά στεγαστικά δάνεια σήμερα βρίσκεται στα εξίσου τοξικά χρέη των οικονομιών της Ευρωπαϊκής περιφέρειας.

Η “πτώση” της Ιρλανδίας έδειξε ανάγλυφα ότι τα μέτρα που έχει πάρει η Ευρωπαϊκή Ενωση μέχρι τώρα δεν είναι σε θέση να σταματήσουν την εξάπλωση της κρίσης. Οι μηχανισμοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΔΝΤ είναι ίσως σε θέση να σώσουν και την Πορτογαλία, αν αυτή χρειαστεί βοήθεια. Την Ισπανία, την τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης μετά την Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, όχι.

Κανένας φυσικά δεν θα πρέπει να έχει την παραμικρή αυταπάτη για την ουσία των μέτρων που προτείνουν οι πρώην αρχιτέκτονες της γερμανικής λιτότητας. Δεν υπάρχει ούτε ένα ψείγμα προοδευτικότητας στις προτάσεις τους για αναδιάρθρωση του χρέους της περιφέρειεας, τα Ευρωομόλογα και την μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Το όραμά τους δεν είναι μια Ευρώπη όπου οι εργάτες και οι φτωχοί θα έχουν απαλλαγεί από -ένα μέρος τουλάχιστον- του δημόσιου χρέους αλλά μια Ευρώπη όπου νόμοι αλλά  “Χαρτς IV” θα εφαρμόζονται ομοιόμορφα παντού.

Αλλά ούτε και για την αποτελεσματικότητα των μέτρων που προτείνουν θα πρέπει να έχει κανείς την παραμικρή αυταπάτη. Η σημερινή κρίση έχει πολύ βαθειές ρίζες. Το πρόβλημα δεν είναι απλά και μόνο τα χρέη της περιφέρειας ούτε η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής οικονομίας. Το ίδιο το σύστημα είναι βαθειά άρρωστο. Ο Στάινμπρουκ και ο Στάινμαγιερ κατηγορούν την Μέρκελ ότι τα μέτρα της δεν είναι παρά ασπιρίνες. “Σταδιακές προσεγγίσεις και λογικές βλέπουμε-και-κάνουμε”, γράφουν δεν αρκούν πια.  “Σήμερα χρειαζόμαστε μια πιο ριζοσπαστική, εστιασμένη προσπάθεια”.

Σωστά. Αυτό που χρειάζεται το σύστημα είναι πραγματικά νυστέρι. Οχι όμως για να πετσοκόψει και άλλο, στο όνομα της ανταγωνιστικότητας, τα εργατικά δικαιώματα. Αλλά για να απαλλάξει την κοινωνία από τα παράσιτα που την απομιζούν -τους τραπεζίτες, τους χρηματιστές, τους εφοπλιστές, τους βιομήχανους.