Την περασμένη Παρασκευή, όταν ο Παπανδρέου έφτανε στο Βερολίνο για να αγκαλιαστεί με την Μέρκελ, στην αίθουσα της βουλής ο Χρήστος Παπουτσής, γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ, κατσάδιαζε τον υφυπουργό Οικονομικών Φίλιππο Σαχινίδη. Η ουσία του κατσαδιάσματος ήταν ότι ο φέρελπις υφυπουργός εκφράζει πολιτικές ξένες από του ΠΑΣΟΚ. Είχαν προηγηθεί ανάλογες «αιχμές» του Κώστα Σκανδαλίδη.
Αν το φαινόμενο περιοριζόταν σε στελέχη με την διαδρομή του Παπουτσή ή του Σκανδαλίδη, τα πράγματα δεν θα ήταν και τόσο δύσκολα για τον Παπανδρέου και την κυβέρνησή του. Διάφορα ρεπορτάζ στις εφημερίδες είναι γεμάτα ειρωνεία από αυτή την άποψη -στο στυλ «κοίτα ποιοι μιλάνε».
Όμως, το ζήτημα είναι ακριβώς ότι η αγανάκτηση της βάσης είναι τόσο έντονη που ακόμα και ο Παπουτσής κι ο Σκανδαλίδης αισθάνονται την ανάγκη να μιλήσουν. Από αυτή την άποψη, το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και το γνωρίζουν τα κυβερνητικά, κι όχι μόνο, επιτελεία. Καταρχήν, η δυσαρέσκεια κι η οργή εκδηλώνεται σε μια σειρά κομματικές διαδικασίες που διεξάγονται με διάφορες αφορμές τις τελευταίες μέρες. Η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, σε ένα άρθρο του τύπου που προαναφέραμε, αναγκάζεται να δώσει μια τέτοια εικόνα:
«Το ζητούμενο είναι πώς θα αντιδράσει η ´κομματική ψυχή´, όταν θα συναντηθεί με τη δυσφορία της κοινωνίας. Όπως διαπίστωσαν κορυφαία στελέχη που πήγαν στην περιφέρεια για να εξηγήσουν τις επιλογές της κυβέρνησης, το κλίμα είναι βαρύ μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Το μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου, και βουλευτής Ηλείας Γ. Κουτσούκος άκουσε από τον γραμματέα της νομαρχιακής Αιτωλοακαρνανίας ότι ´έτσι που πάτε, θα μας ψάχνετε και δεν θα μας βρίσκετε´». Παρόμοια περιστατικά έχουν λάβει χώρα και σε διάφορα άλλα σημεία στην Αθήνα.
Ο Παπανδρέου έδωσε το σήμα στο υπουργικό συμβούλιο πριν την ανακοίνωση των μέτρων για το ποιο επιχείρημα θα επιστρατευθεί απέναντι σε αυτή την δυσαρέσκεια: «Τα μέτρα είναι εκτός ιδεολογικού πλαισίου του ΠΑΣΟΚ» παραδέχτηκε, αλλά «είναι αναγκαία» δεν υπήρχε άλλη λύση. Το πρώτο σκέλος, το γνωρίζει πολύ καλά ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ. Όσο για το δεύτερο, δεν πείθεται καθόλου από την κυβερνητική προπαγάνδα.
Ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ εκφράζει την οργή του -κι όχι μόνο όταν του δίνεται η ευκαιρία να συμμετέχει σε κομματικές διαδικασίες -μια ευκαιρία που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει όλο και πιο σπάνια. Η συμμετοχή στις απεργιακές κινητοποιήσεις είναι ένας πιο άμεσος και αποτελεσματικός τρόπος. Ιδιαίτερα στην πανεργατική απεργία της 11 Μάρτη αυτή η συμμετοχή «έβγαζε μάτια». Και είμαστε ακόμα στην αρχή...
Το ζήτημα είναι πώς αυτή η σύγκρουση θα πάρει πιο αιχμηρή, πιο ανοιχτή και πιο οργανωμένη μορφή. Αυτό σημαίνει πολιτική μορφή. Η ανταρσία μπορεί και πρέπει να γίνει πολιτική: αν η κυβέρνηση δεν πάρει πίσω τα μέτρα τα οποία βρίσκονται «εκτός ιδεολογικού πλαισίου» του κόσμου του ΠΑΣΟΚ, τότε να φύγει η κυβέρνηση. Οι βουλευτές που υποτίθεται ότι εκφράζουν τη λαϊκή βούληση, θα πρέπει να συνταχθούν με αυτόν τον κόσμο αντί να μουρμουρίζουν.
Σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί όλος αυτός ο κόσμος, κι οι εμπειρίες του παρελθόντος δεν πρέπει να λειτουργήσουν ανασχετικά. Πράγματι σε στιγμές σύγκρουσης της βάσης του ΠΑΣΟΚ με τα ξεπουλήματα της «δικής της» κυβέρνησης έχουν σημειωθεί ανάλογες ρήξεις. Του Αρσένη το 1987 ήταν μια τέτοια -που εκτυλίχτηκε παράλληλα με την οργανωτική ρήξη στην ΠΑΣΚΕ- και του Τσοβόλα το 1995-96 ήταν η δεύτερη.
Η κατάληξη και των δυο αυτών αποπειρών είναι γνωστή -και καθόλου ευχάριστη για τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ που είχε στηρίξει ελπίδες σε αυτές. Όμως, το πρόβλημα δεν είναι του κόσμου που έκανε αυτές τις ανταρσίες, ήταν των ηγεσιών που τις διαχειρίστηκαν και τις οδήγησαν σε αδιέξοδο.
Δεν είναι όμως καθόλου μοιραίο ότι τέτοιες προσπάθειες θα έχουν την ίδια κατάληξη. Αν μη τι άλλο, το παράδειγμα της ρήξης του Λαφοντέν με το SPD στην Γερμανία το επιβεβαιώνει.