Η παραίτηση του Πάνου Καμένου και οι συνεχιζόμενες φωνές της Νέας Δημοκρατίας ενάντια στο “ξεπούλημα του ονόματος της Μακεδονίας” δεν μπορούν να κρύψουν την πραγματικότητα: η Συμφωνία των Πρεσπών, που επικυρώθηκε την περασμένη εβδομάδα από τη Βουλή “των Σκοπίων”, είναι για τον ελληνικό καπιταλισμό μια επιθετική συμφωνία. Αποτελεί το επιστέγασμα της πολιτικής της έντασης, των εκβιασμών, των εμπάργκο και των απειλών που έχουν εφαρμόσει όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από το 1991 μέχρι σήμερα και όχι την ανατροπή της.
Η ελληνική διπλωματία πήρε με τη συμφωνία όλα όσα διεκδικούσε: όνομα με “σύνθετο γεωγραφικό προσδιορισμό”, αλλαγές του Συντάγματος, αποκήρυξη του αλυτρωτισμού, σεβασμό στην “ιστορικότητα” της Μακεδονίας. Όχι ότι είχαν ποτέ κάποια ιδιαίτερη σημασία όλα αυτά: τα σημαντικά ήταν αυτά που κρύβονταν από πίσω τους. Στην ουσία η Ελλάδα διεκδικούσε από την αρχή να έχει τον “πρώτο λόγο” για όλα όσα αφορούσαν στην “Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας”.
Επικυριαρχία
Ο ελληνικός καπιταλισμός κέρδισε πολλά από αυτή την πολιτική της έντασης και του εκβιασμού: το ελληνικό κεφάλαιο “κατέκτησε” τις αγορές “των Σκοπίων”. Η “διεθνής κοινότητα”, παρόλο που ονόμαζε “τα Σκόπια” Δημοκρατία της Μακεδονίας σεβόταν την ελληνική επικυριαρχία. Το ΝΑΤΟ, για να φέρουμε ένα παράδειγμα, είχε εγκρίνει από το 2008 (σύνοδος του Βουκουρεστίου) την ένταξη της “ΠΓΔΜ” -με την προϋπόθεση, όμως, ότι θα είχε λυθεί το ονοματολογικό πρώτα. Δηλαδή, θα είχε πάρει το πράσινο φως από την Αθήνα.
Η Συμφωνία των Πρεσπών αποτελεί ένα σημείο καμπής στην μακρόχρονη αυτή ιστορία των πιέσεων και των απειλών. Η Δύση έχει αρχίσει μια νέα επιχείρηση “κατάκτησης” των εδαφών της Πρώην Γιουγκοσλαβίας. Παράλληλα με την ένταξη “των Σκοπίων” στο ΝΑΤΟ έχουν αρχίσει και οι διαβουλεύσεις για τη διευθέτηση των συνόρων ανάμεσα στη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο που θα ανοίξει τον δρόμο για την ένταξη και της ίδιας της Σερβίας. Με τη Συμφωνία των Πρεσπών η Ελλάδα δίνει την έγκρισή της σε αυτά τα σχέδια, με αντάλλαγμα μεγαλύτερο λόγο για ό,τι θα γίνεται στα “Ευρωατλαντικά” πλέον Βαλκάνια.
Αλλά δεν είναι μόνο οι εξελίξεις στο βόρειο μέτωπο που κάνουν τη στιγμή κατάλληλη για τον ελληνικό καπιταλισμό: ακόμα πιο σημαντικές είναι οι εξελίξεις στα ανατολικά σύνορα. Η Τουρκία είναι αυτή την περίοδο στριμωγμένη στη γωνία. Η οικονομία της έχει κάνει βουτιά, ο πόλεμος στη Συρία έχει αναζωπυρώσει το Κουρδικό μέσα και έξω από τη χώρα, οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ βρίσκονται στο ναδίρ. Για τον ελληνικό καπιταλισμό αυτή είναι μια ευκαιρία να κατακτήσει πόντους στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή σε βάρος του ιστορικού του ανταγωνιστή. Για να τους κερδίσει, όμως, χρειάζεται συγκέντρωση δυνάμεων. "Ασφαλώς η συμφωνία είναι ένας επώδυνος συμβιβασμός”, έγραφε στην Καθημερινή (12.1.2019) ο Νίκος Μέρτζος, τέως πρόεδρος της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών. “Έθιξε βαθιά το αίσθημα των Ελλήνων, αλλά δεν αφήνει ανοικτές πληγές... Αντίθετα κλείνει πολλές, εξοικονομεί πολύτιμο διπλωματικό κεφάλαιο για άλλα πολύ σοβαρότερα μέτωπα, διασφαλίζει τη ρευστή βαλκανική ενδοχώρα μας, ανοίγει ευρύ πεδίο σε ήδη προγραμματισμένα διεθνή δίκτυα ενέργειας και μεταφορών... και αναβαθμίζει κατακόρυφα τη γεωπολιτική αξία της Ελλάδος”.
Ο ελληνικός καπιταλισμός βγαίνει κερδισμένος από τη Συμφωνία των Πρεσπών. Αυτό φυσικά δεν αφήνει κανένα περιθώριο για αυταπάτες: το κεφάλαιο δεν πρόκειται να μοιραστεί με τους φτωχούς και τους εργάτες τα κέρδη ούτε από τους υδρογονάνθρακες των “Κυπριακών οικοπέδων”, ούτε από την επέκταση των εμπορικών δικτύων, ούτε από την αναβάθμιση της “γεωπολιτικής σημασίας” της χώρας. Ίσα-ίσα οι εργάτες και οι φτωχοί είναι αυτοί που θα κληθούν να πληρώσουν -με ιδρώτα και αίμα- τις νέες αυτές εξορμήσεις της άρχουσας τάξης. Για εμάς -τους απλούς ανθρώπους στο τρίγωνο Αθήνα-Σκόπια-Άγκυρα η συμφωνία των Πρεσπών είναι μια άθλια συμφωνία. Όχι γιατί προδίδει τα εθνικά συμφέροντα αλλά γιατί τα προάγει με τον πιο επιθετικό και επικίνδυνο τρόπο.
Ο Τσίπρας βρήκε το Ναύαρχό του
Ο Πάνος Καμένος και οι ΑΝΕΛ δεν αποτελούσαν απλά και μόνο ένα κοινοβουλευτικό “αναγκαίο κακό” για την κυβέρνηση του Τσίπρα: ήταν ταυτόχρονα και ο σύνδεσμος ανάμεσα στο “βαθύ κράτος” των ενόπλων δυνάμεων και την “κυβέρνηση της αριστεράς”. Με την τοποθέτηση του Καμένου στο τιμόνι του Υπουργείου Άμυνας ο Τσίπρας έστειλε από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου τη διαβεβαίωση ότι ο στρατός θα συνεχίσει την “εθνική του αποστολή” κάτω από την ηγεσία ενός δικού του ανθρώπου -ενός ξετσίπωτου δεξιού που έχει βγει από τα σπλάχνα της Νέας Δημοκρατίας. Με την υπουργοποίηση του ναυάρχου Ευάγγελου Αποστολάκη, η σχέση αυτή ανάμεσα στον Τσίπρα και τη “συνέχεια του κράτους” επιβεβαιώνεται.
Ο Αποστολάκης δεν είναι απλά και μόνο “σύνδεσμος”: είναι, όπως λέει και ο ίδιος, έτοιμος για τα πάντα. “Αν οι Τούρκοι ανέβουν σε βραχονησίδα”, δήλωνε πριν από μερικές εβδομάδες, “θα την ισοπεδώσουμε. Και αυτό είναι μια κόκκινη γραμμή...”. Ένας αξιωματικός καριέρας που ανέβηκε σιγά σιγά όλα τα στάδια της ιεραρχίας. Ο Αποστολάκης έχει πράγματι ένα μεγάλο βιογραφικό με σπουδές και αρμοδιότητες. Κάποια στοιχεία, όμως, λείπουν. Για παράδειγμα δεν φαίνεται πουθενά ότι ήταν υπασπιστής του Γιάννου Παπαντωνίου -του προφυλακισμένου σήμερα υπουργού Άμυνας της κυβέρνησης του Σημίτη. Με άλλα λόγια ο Ναύαρχος είναι καλά εκπαιδευμένος για να συνεχίσει την προμήθεια φρεγατών.
Στενοί δεσμοί
Το “βαθύ κράτος” της στρατιωτικής ιεραρχίας είχε πάντα πολύ στενούς δεσμούς και με την ίδια την άρχουσα τάξη και με τους πολιτικούς της εκπροσώπους. Ο Μιχάλης Κωσταράκος, που έχει περάσει όχι μόνο από την αρχηγία ΓΕΕΘΑ αλλά και της Στρατιωτικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης επέκρινε “αυστηρά” τον διορισμό του Αποστολάκη στη θέση του υπουργού Άμυνας. “Κύριοι μην εμπλέκετε στα πολιτικά σας παιχνίδια την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Βλάπτετε την ασφάλεια των Ελλήνων και τη δημοκρατία”. Ο ίδιος ο Κωσταράκος, όμως, είναι χωμένος μέχρι το λαιμό στα “πολιτικά παιχνίδια”. Τον περασμένο Δεκέμβρη κατακεραύνωνε την “αντεθνική” συμφωνία των Πρεσπών από το βήμα του συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης εκτιμούν ότι θα είναι στα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας στις επόμενες εκλογές.
Ο Φραγκούλης Φράγκος, ένας ακόμα πρώην αρχηγός στρατεύματος (ΓΕΣ) και πρώην υπουργός Άμυνας (στην κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου) είναι σήμερα ένα από τα ηγετικά στελέχη του “κινήματος” των Μακεδονομάχων. Αν βρεθεί το κατάλληλο ακροδεξιό ψηφοδέλτιο (μια “σοβαρή” Χρυσή Αυγή) ο στρατηγός Φράγκος θα είναι και αυτός υποψήφιος στις επόμενες εκλογές.
Με τις πλάτες της Γερμανίας
Η Συμφωνία των Πρεσπών ήταν δίχως αμφιβολία το κέντρο της επίσκεψης της Άνγκελα Μέρκελ στην Ελλάδα. Η Γερμανία έχει παίξει από την αρχή της δεκαετίας του 1990 καταλυτικό ρόλο στην διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τη σταδιακή προσχώρηση των πρώην γιουγκοσλαβικών δημοκρατιών στο ΝΑΤΟ. Και μαζί άνοιξε δρόμους και για τον ελληνικό καπιταλισμό.
Η συμφωνία της Γιάλτας, με την οποία οι νικητές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου είχαν μοιράσει μεταξύ τους τον μεταπολεμικό κόσμο, προέβλεπε έλεγχο 50%-50% ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση πάνω στη Γιουγκοσλαβία. Με την ήττα της Ρωσίας στον Ψυχρό Πόλεμο και τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας (του αντίστοιχου του ΝΑΤΟ) άρχισε και η λεηλασία των “σφαιρών επιρροής” της από τη Δύση. Ο “εμφύλιος πόλεμος” στη Γιουγκοσλαβία ήταν ένα από τα πρώτα επεισόδια αυτής της αλλαγής των συσχετισμών ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις. Σιγά-σιγά όλες σχεδόν οι παλιές ευρωπαϊκές (και όχι μόνο) κτήσεις της Ρωσίας πέρασαν στο ΝΑΤΟ και (πολλές από αυτές) στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κερδισμένοι
Η Γερμανία ήταν ένας από τους μεγάλους κερδισμένους αυτής της λεηλασίας: η Ανατολική Γερμανία ενώθηκε με τη Δυτική. Η Πολωνία και η Τσεχία -δυο χώρες που συνορεύουν με τη Γερμανία- αλώθηκαν από το γερμανικό κεφάλαιο. Η Γερμανία ήταν μια από τις πρώτες χώρες που έσπευσαν να αναγνωρίσουν τη Σλοβενία το 1991, μόλις αυτή αποσχίστηκε από την πρώην Γιουγκοσλαβία.
Αλλά και η Ελλάδα ήταν ένας από τους μεγάλους κερδισμένους της διάλυσης του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ό,τι έκανε η Γερμανία στην κεντρική Ευρώπη έκανε και η Ελλάδα στα Βαλκάνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η Κροατία έγινε ανεξάρτητη λέγοντας “Ευχαριστούμε Γερμανία'. Τώρα ο Ζάεφ λέει ότι η Ελλάδα είναι “ηγετική δύναμη” στα Βαλκάνια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας επιθετικός ιμπεριαλιστικός οργανισμός. Η Γερμανία -όπως και ολόκληρη η Δύση- έχει “επενδύσει” στην επέκταση της επιρροής τους στα Βαλκάνια. Και ο ελληνικός καπιταλισμός έχει επενδύσει πολύ-πολύ περισσότερα.