Μέχρι τις 28 Απρίλη συνεχίζεται στο κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη (Κουμπάρη 1) η έκθεση φωτογραφίας της Πέπης Λουλακάκη “Θράκη, τόσο κοντά τόσο μακριά”. Οι φωτογραφίες είναι προϊόν επισκέψεων στην περιοχή από το 2008 ως το 2010 και αποτυπώνουν στιγμές της καθημερινότητας στη δουλειά, το σπίτι, το σχολείο, την πλατεία και τη διασκέδαση.
Η Λουλακάκη εστιάζει σε πλευρές γνωστές, άγνωστες, αντιφατικές και σε πλευρές που συγκρούονται με τα στερεότυπα. Στη φτώχεια στους καταυλισμούς των Ρομά στο Δροσερό και την Τενεκεδούπολη, τα χωράφια με τα καπνά, τη συμβίωση χριστιανών και μουσουλμάνων. Κάνουν την εμφάνισή τους οι πλέον άγνωστοι “Σουδανοί” της Θράκης, με την παρουσία τους στην περιοχή να έχει τις ρίζες της σε κάποια από τις πολλές μεταφορές πληθυσμών μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Στις γιορτές, γυναίκες με μαντίλα δίπλα δίπλα με γυναίκες χωρίς μαντίλα, χωρίς το διαφορετικό ένδυμα να συμβολίζει κάποιον βαθύτερο διαχωρισμό. Είναι σκόπιμη η καταγραφή τυχαίων στιγμών με γυναίκες με μαντίλα που πίνουν αλκοόλ, καπνίζουν, οδηγούν μηχανάκι, αλλά και κάνουν πιο σημαντικά πράγματα, δημιουργούν, μορφώνονται και μορφώνουν.
Η μειονότητα της Θράκης ήταν πάντα ένα από τα πιο καυτά θέματα για τον ελληνικό εθνικισμό. Ο ντόπιος μουσουλμανικός πληθυσμός της Θράκης μετά το πέρασμα της περιοχής στο ελληνικό κράτος (συνθήκες Νειγί, Σεβρών και Λωζάνης) έγινε ένας πληθυσμός παγιδευμένος σε ένα κράτος που τον θεωρούσε “εσωτερικό εχθρό”. Η κληρονομιά της συνθήκης της Λωζάνης σήμαινε πως η μειονότητα δεν είχε καν το δικαίωμα να αποκαλεί τον εαυτό της “τουρκική”. Από τη Χούντα και μετά, δεν μπορεί να εκλέγει τον μουφτή της. Χωριά έμειναν μέχρι τη δεκαετία του '90 να φυλασσονται με εσωτερικά σύνορα, ενώ οι φασίστες πάντα θεωρούσαν την περιοχή προνομιακό τους πεδίο. Το 3% για την είσοδο στη Βουλή που υπάρχει μέχρι σήμερα στον εκλογικό νόμο είχε σαν αρχικό στόχο να πετάξει έξω τα κόμματα της μειονότητας.
Επί Μητσοτάκη, ο Στόχος και οι Χρυσαυγίτες έκαναν εκεί ένα από τα πρώτα τους πειραματικά “πογκρόμ”. Ο αντι-ισλαμικός κυρίαρχος λόγος της τελευταίας δεκαετίας ήρθε να ενισχύσει ιδεολογικά την πιο παλιά ελληνική εκδοχή ρατσισμού. Η έκθεση της Λουλακάκη αναδεικνύει την πραγματική ζωή των κατοίκων απέναντι και στην πρακτορολογία και την ισλαμοφοβία.
Ωστόσο, τα στερεότυπα είναι τόσο ισχυρά ώστε επιμένουν ακόμη και όταν γίνεται προσπάθεια να σπάσουν. Η επιμονή της έκθεσης στις “μειονότητες” (Πομάκοι, Ρομά, τουρκόφωνοι, Σουδανοί) αντί στην μειονότητα δεν είναι εκλεπτυσμένη περιγραφή, αλλά υπόκλιση στην επιλογή του ελληνικού κράτους να σπάσει τη μειονότητα σε κομματάκια. Οι σχέσεις παραγόντων της περιοχής με το τουρκικό προξενείο αναφέρονται σε κάποιες από τις λεζάντες της έκθεσης, αλλά πουθενά δεν φαίνεται η επιθετικότητα του ελληνικού κράτους και των φασιστών. Η συμβίωση καταγράφεται στις πλατείες και τις γιορτές, αλλά λείπουν οι στιγμές έκφρασης της κοινής οργής. Ο πρόσφατος αντιφασιστικός ξεσηκωμός στην Ξάνθη είναι το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα.