“Πύραυλο χειρουργικής ακρίβειας” ισχυρίζεται ότι έριξε η κυβέρνηση του Ραχόι εφαρμόζοντας το άρθρο 155 στην Καταλωνία, για να βάλει φρένο στην ανεξαρτησία. Κατάργησαν την αυτοκυβέρνηση της Καταλωνίας, απέλυσαν το υπουργικό συμβούλιο και έκλεισαν το κοινοβούλιο, προκηρύσσοντας εκλογές για τις 21 Δεκέμβρη. Μέχρι τότε, η Καταλωνία, για πρώτη φορά μετά τα χρόνια του Φρανκισμού περνάει στον έλεγχο της Μαδρίτης, με την αντιπρόεδρο του Ραχόι, Σοράγια Σάενθ ντε Σανταμαρία να αναλαμβάνει τις εξουσίες που είχε ως τώρα ο Πουτζντεμόν.
Η πραγματικότητα είναι ότι τρέμουν μπροστά στο τι μπορεί να προκαλέσει αυτή η πρόκληση. Η βιασύνη τους να κάνουν εκλογές στις 21 Δεκέμβρη είναι χαρακτηριστική. Θέλουν να αξιοποιήσουν το αποτέλεσμα του σοκ και να ξεφορτωθούν την καυτή πατάτα. Όμως, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, απειλούν με νέο 155 αν από τις κάλπες δεν βγει το αποτέλεσμα που ζητάνε. Προχωράνε ως τώρα “χειρουργικά”, γιατί δεν τολμάνε να αγγίξουν τομείς που θα προκαλούσαν αμέσως συγκρούσεις στο δρόμο: τη στιγμή που γράφουμε αυτό το άρθρο δεν έχουν ακουμπήσει τα Πανεπιστήμια, ούτε τη δημόσια τηλεόραση και ραδιόφωνο για να επιβάλουν διοικήσεις ενάντια στην ανεξαρτησία. Η μάχη θα κριθεί από τον τρόπο που θα ξεδιπλωθεί το κίνημα από τη μια μεριά και η εφαρμογή του 155 από την άλλη.
Το 155 ήρθε σαν απάντηση στην “μονομερή ανεξαρτησία” που διακήρυξε το καταλανικό κοινοβούλιο. Όμως και το καταλανικό κοινοβούλιο αποφάσισε την ανεξαρτησία κάτω από την απειλή της ψήφισης του 155 από την ισπανική Γερουσία. Αυτό είναι το κλειδί για να καταλάβουμε τι εξελίσσεται πλέον στην Καταλωνία.
Βαριά καρδιά
Η ψήφιση της ανεξαρτησίας από την πλειονότητα των βουλευτών του Junts Pel Si (της εκλογικής συμμαχίας του Πουτζντεμόν), έγινε με βαριά καρδιά. Ο κόσμος στους δρόμους πανηγυριζε κι αυτοί ήταν έτοιμοι να κλάψουνε. Δεν ήθελαν, ούτε ήταν έτοιμοι για αυτή τη σύγκρουση. Μόλις λίγο νωρίτερα ο Πουτζντεμόν είχε προσφερθεί να προχωρήσει σε εκλογές (σαν κι αυτές που τώρα θέλει να οργανώσει ο Ραχόι) αν δεν εφαρμοζόταν το 155. Όμως το ισπανικό κράτος φοβόταν να αφήσει τα πράγματα ανεξέλεγκτα στην Καταλωνία. Πιο καθαρά το διατύπωσε ο Αλμπιόλ, ο επικεφαλής του καταλανικού τμήματος του Λαϊκού Κόμματος, λέγοντας πως ο τρόπος εφαρμογής του 155 θα κριθεί από το αν τα ανεξαρτησιακά κόμματα θα αποδείξουν ότι είναι ικανά να επιβάλουν τον έλεγχό τους στο “πεζοδρόμιο”.
Το “πεζοδρόμιο”, η ανυπακοή στο δημοψήφισμα της 1ης Οκτώβρη, η μαζική απεργία στις 3 του Οκτώβρη ήταν οι δυνάμεις που έσυραν τον Πουτζντεμόν, τους υπουργούς και τους βουλευτές του να ψηφίσουν την ανεξαρτησία. Ο Πουτζντεμόν αποδείχθηκε ανίκανος να βάλει τάξη και το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να φύγει για το Βέλγιο.
Η διακήρυξη της “ανεξαρτησίας” ήταν εντελώς συμβολική. Στην πραγματικότητα δεν κηρύχθηκε καν η ανεξαρτησία. Το κοινοβούλιο έβαλε σε εφαρμογή το νόμο της μετάβασης (που θα έβαζε μπρος για δημιουργία καταλανικών δικαστηρίων, εφορίας και άλλων κρατικών μηχανισμών), αλλά ήξερε ότι με το 155 δεν θα υπήρχε κανείς να τον εφαρμόσει. Ούτε τυπικό ξήλωμα της ισπανικής σημαίας από τα δημόσια κτίρια δεν έγινε.
Αντίθετα, από την άλλη μεριά, το άρθρο 155 εφαρμόζεται κάθε άλλο παρά συμβολικά. Πρώτη κίνηση ήταν η αλλαγή της ηγεσίας των Μόσος (της καταλανικής αστυνομίας) που είχε μπει στο μάτι του κεντρικού κράτους γιατί αρνήθηκαν να καταστείλουν το δημοψήφισμα. Οι υπουργοί του Πουτζντεμόν δεν αντιστάθηκαν ούτε στην κατάληψη των γραφείων τους. Οι περισσότεροι δεν παρουσιάστηκαν καν μετά την ψήφιση του 155.
Οι εξελίξεις τούς έπιασαν όλους στον ύπνο. Ακόμη και την ηγεσία των δύο μεγάλων οργανώσεων υπέρ της Ανεξαρτησίας, της Εθνοσυνέλευσης και του Όμνιουμ. Η απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες του κόσμου στους δρόμους και τη στρατηγική των ηγεσιών έγινε ακόμη μεγαλύτερη. Καθώς εφαρμοζόταν το 155 και ο κόσμος έψαχνε απαντήσεις για το πώς θα υπερασπιστεί την Ρεπούμπλικα (αβασίλευτη δημοκρατία) και την νόμιμη κυβέρνηση, το Όμνιουμ έστελνε μηνύματα ότι η καλύτερη υπεράσπιση είναι να πάει ο κόσμος εκδρομές στα χωριά για να γιορτάσει, να ξοδέψει και να ενισχύσει την καταλανική οικονομία. Η Ιντερσιντικάλ (το μαχητικό συνδικάτο που εκφράζει το χώρο υπέρ της Ανεξαρτησίας) απειλούσε ήδη να κηρύξει δεκαήμερη απεργία σε υπεράσπιση της ανεξαρτησίας. Οι δυο προτάσεις δεν πηγαίνουν στην ίδια κατεύθυνση.
Την Παρασκευή 3 Νοέμβρη η “Καταλανική Εθνοσυνέλευση” καλεί σύνοδο για να οργανώσει τη συμμετοχή των ανεξαρτησιακών δυνάμεων στις εκλογές του Ραχόι στις 21 Δεκέμβρη. Οι δυνάμεις του Junts Pel Si (το PdeCat του Πουτζντεμόν και η Ρεπουμπλικανική Αριστερά) έχουν ήδη δηλώσει ότι θα πάρουν μέρος. Προσπαθούν να σύρουν και τις δυνάμεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, το CUP, σε αυτή την κατεύθυνση.
Συνελεύσεις εργαζομένων
Όμως όλα αυτά δεν εξελίσσονται σε κενό αέρος. Η βδομάδα ξεκίνησε με τους εργαζόμενους στα Δημαρχεία να κάνουν συνελεύσεις και να περικυκλώνουν τα κτίρια δηλώνοντας ότι δεν θα περάσει καμιά εφαρμογή του 155. Το ίδιο έκαναν και οι εργαζόμενοι στα δημόσια ΜΜΕ. Οι τοπικές συνελεύσεις των Επιτροπών Υπεράσπισης της Ρεπούμπλικα (CDR) συνέχισαν τις συνεδριάσεις τους και πολλές μετατράπηκαν στον χώρο όπου εξελίσσεται η πολιτική συζήτηση για το ποια είναι τα επόμενα βήματα που πρέπει να κάνει το κίνημα. Οι μετριοπαθείς οργανώσεις θέλουν να μετατρέψουν τις CDR σε μηχανισμούς προεκλογικής καμπάνιας ως τις 21 Δεκέμβρη.
Όμως, το ισπανικό κράτος δεν έχει καμιά πρόθεση να πάει σε ήπιες και δημοκρατικές εκλογές. Η ηγεσία των ανεξαρτησιακών οργανώσεων (οι δύο Τζόρδιδες) συνεχίζουν να βρίσκονται στη φυλακή. Η Χωροφυλακή έχει εισβάλει στα κτίρια των Μόσος, ξεψαχνίζοντας τα βίντεο και τις συνομιλίες για να προχωρήσει σε κύμα διώξεων και κατά απλώς ανθρώπων και κατά αξιωματούχων. Και οι εισαγγελείς ετοιμάζουν τις χοντρές διώξεις κατά της κυβέρνησης και του προεδρείου του Κοινοβουλίου για κήρυξη εξέγερσης κατά του κράτους. Θα πάμε προς τις 21 Δεκέμβρη μέσα σε μια ροή φυλακίσεων και δικαστηρίων. Ο Ραχόι θέλει να τσακίσει το ηθικό, αλλά η αντίσταση στην κρατική βία θα γίνει πολύ γρήγορα η αφορμή για να ξαναβγεί το κίνημα στο δρόμο και να δώσει τη σύγκρουση που ο Πουτζντεμόν απέφυγε.
Το ξεθάρρεμα των φασιστικών συμμοριών είναι ο άλλος παράγοντας που δεν άφησε τα πράγματα να ομαλοποιηθούν. Την Κυριακή οργάνωσαν άλλη μια δεξιά διαδήλωση κατά της ανεξαρτησίας. Οι φαλαγγίτες και οι νοσταλγοί του Φράνκο επιτέθηκαν σε μετανάστες, σε σπίτια που είχαν καταλανική σημαία, στους Μόσος και στα φιλοανεξαρτησιακά ΜΜΕ. Τη Δευτέρα η απάντηση παντού ήταν συγκεντρώσεις αντιφασιστικής άμυνας απέναντι στις προκλήσεις. Στη Βαλένσια (που επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στην Καταλωνία, μιας και μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού είναι καταλανόφωνο) το Σάββατο εξελίχθηκε η πιο μεγάλη αντιφασιστική διαδήλωση των τελευταίων χρόνων.
Η πολιτική ολόκληρου του ισπανικού κράτους βρίσκεται σε αναβρασμό. Το Λαϊκό Κόμμα βρίσκεται σε ανταγωνισμό με τους Θιουδαδάνος για το ποιος είναι πιο αντικαταλανός. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα έγινε επίσημα ουρά του Ραχόι, ψηφίζοντας το 155, αλλά δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε καν στο καταλανικό του τμήμα. Και η ισπανική ρεφορμιστική Αριστερά έχει δεθεί κουβάρι, επιμένοντας στην πολιτική του “ούτε 155, ούτε ανεξαρτησία” που στην πράξη πλέον έχει μετατραπεί σε καταγγελία της Ανεξαρτησίας. Ο Πάμπλο Ιγκλέσιας καθαίρεσε την ηγεσία του καταλανικού Ποδέμος λέγοντάς τους να πάνε “στην καταλανική Αριστερά ή στο CUP με τις θέσεις που έχουν”.
Ο κόσμος στην Καταλωνία ψάχνει το βηματισμό του για να συνεχίσει τη μάχη του απέναντι στους εχθρούς αλλά και στους υποτιθέμενους φίλους. Απέναντι στο μπλοκ της αντίδρασης που ξεκινάει από τη Μαδρίτη, το παλάτι, το προεδρικό μέγαρο, τις φασιστικές συμμορίες και φτάνει ως την ηγεσία της ΕΕ, χρειάζεται περισσότερο από ποτέ την αλληλεγγύη μας χωρίς όρους και προϋποθέσεις.