Διεθνή
Ισπανικό κράτος: Βαθιά πολιτική κρίση

Βαρκελώνη 16/2, το πανό γράφει “Η αυτοδιάθεση δεν είναι αδίκημα”

Δεν έχει τέλος η πολιτική αστάθεια στο ισπανικό κράτος. Ούτε εννιά μήνες μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πέδρο Σάντσεθ, το κοινοβούλιο διαλύεται και προκηρύσσονται εκλογές για τις 28 Απρίλη. Η παραίτηση της κυβέρνησης Σάντσεθ έρχεται μετά την πτώση της κυβέρνησης Ραχόι πέρσι την Άνοιξη, που με τη σειρά της είχε χρειαστεί διπλές εκλογές μέσα σε διάστημα έξι μηνών και άλλους τρεις μήνες διαπραγματεύσεων για να στηθεί.

Ο Σάντσεθ δεν κατάφερε να περάσει τον προϋπολογισμό του 2019 από το κοινοβούλιο. Η κυβέρνησή του στηριζόταν σε μια εξαιρετικά μικρή μειοψηφία (84 από τους 350 βουλευτές). Μετά την κατάρρευση Ραχόι είχε αναλάβει την πρωθυπουργία χάρη στις ψήφους της Αριστεράς αλλά και των κομμάτων που στηρίζουν την αυτοδιάθεση της Καταλωνίας. Η Αριστερά (Ποδέμος και Ενωμένη Αριστερά) έδωσαν την ψήφο τους και αυτή τη φορά υπέρ του προϋπολογισμού. Όμως αυτή τη φορά ο Σάντσεθ δεν κατάφερε να κερδίσει τις καταλανικές ψήφους.

Καταλωνία

Η κατάσταση στην Καταλωνία συνεχίζει να αποτελεί κορυφαίο αποσταθεροποιητικό παράγοντα για το ισπανικό σύστημα. Έχει ήδη ξεκινήσει μια τεράστια δίκη - παρωδία ενάντια στα στελέχη της καταλανικής κυβέρνησης του 2017 που οργάνωσαν το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Πάνω από 1000 αγωνιστές συνολικά βρίσκονται αντιμέτωποι με αντιδημοκρατικές διώξεις επειδή οργάνωσαν μια δημοκρατική διαδικασία. Η ηγεσία του κινήματος συνεχίζει να βρίσκεται φυλακισμένη ή αναγκάστηκε να φύγει εκτός χώρας. Οι εισαγγελείς και οι δικαστές δικάζουν εν ονόματι της “ισπανικής συνταγματικής τάξης”. Κάποια από τα μυστικά (και όχι τόσο μυστικά) τους δίκτυα χρησιμοποιούσαν σαν κωδική ονομασία το “Πάνω τους!”. “Πάνω τους!” ήταν το σύνθημα που φώναζαν οι φασίστες για να “εμψυχώσουν” τις κλούβες της χωροφυλακής όταν έφευγαν για να πάνε να δείρουν και να συλλάβουν όσους ήθελαν να ψηφίσουν υπέρ της ανεξαρτησίας. Ο εισαγγελέας ξεκίνησε την αγόρευσή του μιλώντας για το έγκλημα των “ανθρώπινων ασπίδων” που έπεφταν πάνω στους αθώους αστυνομικούς. Οι δικηγόροι της πολιτικής αγωγής είναι στελέχη του ακροδεξιού Vox. Τα πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι που κατάφεραν παρά τον αστυνομικό κλοιό να φτάσουν να ψηφίσουν την 1η Οκτώβρη του 2017 αντιμετωπίζονται σαν εσωτερικός εχθρός.

Η κυβέρνηση του Σάντσεθ βρέθηκε να ξεκινάει διεθνή καμπάνια δυσφήμισης των κατηγορούμενων και υπεράσπισης της δικαστικής δίωξης την ώρα που προσπαθούσε να κάτσει στο ίδιο τραπέζι με τα καταλανικά κόμματα για να παζαρέψει την ψήφο τους υπέρ του προϋπολογισμού. Το ακροβατικό αποδείχθηκε αδύνατο. Οι πιέσεις δεν περιορίζονταν στους διαδρόμους των πολιτικών γραφείων, αλλά επεκτάθηκαν στους δρόμους. Μεγαλύτερη διάσταση στα ΜΜΕ πήρε η συγκέντρωση της δεξιάς στη Μαδρίτη (γράφαμε γι’αυτήν την περασμένη βδομάδα στην Εργατική Αλληλεγγύη). Τα τρία κόμματα της δεξιάς πολυκατοικίας, Λαϊκό Κόμμα, Θιουδαδάνος και Vox κάλεσαν συγκέντρωση ενάντια στον “καταληψία” Πέδρο Σάντσεθ, κατηγορώντας τον για προδοσία της πατρίδας επειδή συνομιλούσε με τους καταλανούς αυτονομιστές. Δεν μάζεψαν ούτε 50 χιλιάδες κόσμο από όλη τη χώρα παρά τα δωρεάν πούλμαν και την κινητοποίηση όλων των ενοριών της εκκλησίας. Μια βδομάδα αργότερα, το Σάββατο 16 Φλεβάρη, σχεδόν μισό εκατομμύριο κόσμος συγκεντρώθηκε στη Βαρκελώνη για να στηρίξει τους κατηγορούμενους ενάντια στο κράτος και τους δικαστές.

Η κρίση στην Καταλωνία βάζει ένα μεγάλο ερωτηματικό στο τι θα ακολουθήσει μετά τις εκλογές. Το σχέδιο που προβάλλει η Δεξιά είναι η επανάληψη του σενάριου της Ανδαλουσίας. Μετά τις εκλογές στις 2 του Δεκέμβρη, στην Ανδαλουσία έστησαν κυβέρνηση των δύο μεγάλων κομμάτων της Δεξιάς με κοινοβουλευτική στήριξη της ακροδεξιάς. Πάνε λοιπόν αγκαλιά στις εκλογές, αλλά ανταγωνίζονται μεταξύ τους για το ποιος είναι πιο σκληρός απέναντι στους Καταλανούς. Με αυτόν τον τρόπο προεξοφλούν ότι θα επιβάλουν ξανά το άρθρο 155 του Συντάγματος στην Καταλωνία, ότι δηλαδή θα ρίξουν πραξικοπηματικά την κυβέρνηση και θα καταργήσουν την Αυτονομία. Φτάνουν να καταγγέλλουν τον Ραχόι ότι δεν κατέστειλε αρκετά το 2017. Μέχρι στιγμής, η ιδέα ότι μπορούν να κυβερνήσουν την πιο σημαντική οικονομικά, αλλά και πιο πολιτικά δραστήρια περιφέρεια του ισπανικού κράτους μέσω χωροφυλάκων και δικαστών δεν τους έχει φέρει σοβαρά αποτελέσματα. Σε εκλογικό επίπεδο τους απομόνωσε. Ενώ η επιλογή του βασιλιά Φίλιππου να δώσει την ευλογία του στα δακρυγόνα και το ξύλο, τον έχει κάνει ανεπιθύμητο στην Καταλωνία. Στα Πανεπιστήμια διοργανώνονται ανεπίσημα δημοψηφίσματα για την αβασίλευτη δημοκρατία και κινητοποιούν την πλειοψηφία. Η ισπανική “δικαιοσύνη” γίνεται ο επιπλέον θεσμός που χάνει την οποιαδήποτε νομιμοποίηση στα μάτια του κόσμου που έζησε από πρώτο χέρι το Δημοψήφισμα. Πρόκειται για μια κρίση ολόκληρου του ισπανικού καθεστώτος που κληρονόμησε τον Φράνκο. Αυτό το ίδιο καθεστώς τώρα πιστεύει ότι βγάζοντας τον Φράνκο από το ψυγείο θα μπορέσει να ελέγξει την κατάσταση.

Γυναίκες

Όμως το Καταλανικό είναι μόνο ένας παράγοντας, η αστάθεια είναι πολύ ευρύτερη. Ο Σάντσεθ πάει στις εκλογές προβάλλοντας τον εαυτό του ως τη μόνη εγγύηση να μην γυρίσει η χώρα 45 χρόνια πίσω. Η Ισπανία είναι η χώρα με το μεγαλύτερο κίνημα γυναικών σε όλη την Ευρώπη. Η περσινή απεργία της 8 Μάρτη είχε καθοριστικό ρόλο στην πτώση του Ραχόι. Η φετινή 8 Μάρτη θα είναι επίσης τεράστια. Το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας, UGT, παρά τους δισταγμούς αναγκάστηκε να κηρύξει 24ωρη απεργία, αν και συμβουλεύει τα μέλη του να κάνουν μόνο δίωρη στάση και να μην παρασυρθούν από τα πιο ριζοσπαστικά συνδικάτα. Στο δεύτερο μεγαλύτερο συνδικάτο, CCOO, που επίσης προσπαθεί να περιορίσει τη δράση σε δίωρη στάση, το τμήμα των εκπαιδευτικών διαχωρίστηκε και καλεί σε 24ωρη. 

Μέσα σε τέτοιες συνθήκες, ο αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος, Κασάδο, δεσμεύεται ότι θα φέρει γρήγορα νόμο κατά των εκτρώσεων αν αναλάβει πρωθυπουργός. Η συγκρότηση της τριπλής συμμαχίας της Δεξιάς έχει ως σημαντικό συγκολλητικό στοιχείο το μίσος κατά των γυναικών. Στοχεύοντας τις γυναίκες εκφράζουν το μίσος της άρχουσας τάξης ενάντια σε όλα τα κινήματα και τις “μειοψηφίες που δεν σταματάνε να διαδηλώνουν”. Στην πραγματικότητα θέλουν να συγκρουστούν με την πλειοψηφία. Η πλειοψηφία στηρίζει το γυναικείο κίνημα, όπως και το 80% στην Καταλωνία υποστηρίζει το δημοψήφισμα, όπως και η καταγραμμένη πλειοψηφία σε όλη τη χώρα στηρίζει το διάλογο για το καταλανικό ζήτημα. Οι εντάσεις που προκαλούνται είναι χωρίς προηγούμενο. Στη δεξιά συγκέντρωση της Μαδρίτης, ο “φιλελεύθερος” Ριβέρα των Θιουδαδάνος αναγκάστηκε να βάλει τέσσερα στελέχη του να του στήσουν ένα πρόχειρο παραπέτασμα με σημαίες ΛΟΑΤΚΙ, για να μην κυκλοφορήσουν στην Ευρώπη φωτογραφίες του με φόντο τον αετό του Φράνκο και φασιστικές σημαίες.

Δυστυχώς, το πράσινο φως στο Σάντσεθ για να πάει σε εκλογές ως ηγέτης του “προοδευτικού μπλοκ” του το έδωσε κυρίως το Ποδέμος και η Ενωμένη Αριστερά. Τον στήριξαν χωρίς όρους στο κοινοβούλιο και ψήφισαν τον προϋπολογισμό του δίνοντάς του τον τίτλο του “πιο κοινωνικού προϋπολογισμού”. Η ίδια αριστερά που επιδεικτικά αγνοεί τα αιτήματα των Καταλανών και δεν βγάζει άχνα για την εκδικητική μανία του ισπανικού κράτους, κατήγγειλε τα καταλανικά κόμματα για “εθνικισμό” και ανευθυνότητα επειδή δεν στήριξαν τον Σάντσεθ. 

Προϋπολογισμός

Στην πραγματικότητα ο προϋπολογισμός του Σάντσεθ είχε δεχθεί ένα μεγάλο ΟΚ από τους καπιταλιστές. Η κίνηση του να αυξήσει με διάταγμα τον κατώτατο μισθό (κατά 22% στα 900 ευρώ) προκάλεσε ένα μικρό σοκ, όχι τόσο για το μικροποσό που θα χρειαστεί να βγάλουν απ’ τά σεντούκια τους μερικοί εργοδότες, αλλά γιατί ένα κομμάτι της άρχουσας τάξης φοβάται πως τέτοιες μικρές παραχωρήσεις μπορούν να ανοίξουν κι άλλο την όρεξη στο εργατικό κίνημα να διεκδικήσει. Ο προϋπολογισμός ερχόταν να κλείσει αυτή τη συζήτηση, δείχνοντας πως πρώτο και κύριο καθήκον είναι η αξιοπιστία των ισπανικών τραπεζών. Το Ποδέμος, αντί να δώσει έμφαση στις δυνατότητες να βγει το κίνημα προς τα έξω απέναντι σε μια κυβέρνηση αδύναμη στις πιέσεις, έκανε το παν για να δείξει ότι είναι ο πιο υπεύθυνος σύμμαχος του PSOE. Στις εκλογές της Ανδαλουσίας έχασαν σχεδόν 300 χιλιάδες ψήφους, κατά κύριο λόγο προς την αποχή, και το ίδιο σενάριο προδιαγράφουν προς το παρόν οι δημοσκοπήσεις. Η ηγεσία του σχεδόν κατηγορεί τον κόσμο που δεν συγκινείται από την προοπτική να ψηφίσει Ποδέμος για να βγάλει PSOE, ότι η αποχή του είναι η αιτία της ανόδου των φασιστών. Μέσα σε όλα αυτά, η ηγεσία πέρασε και μια διάσπαση, με το νο2 του κόμματος, Ίνιγκο Ερεχόν, να διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο προς τα δεξιά.

Στο μεταξύ σε κανένα σημείο οι αγώνες δεν περίμεναν την ενθάρρυνση του Ποδέμος για να συνεχίσουν. Την ίδια ώρα της δεξιάς συγκέντρωσης στη Μαδρίτη, στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωναν για τη χρηματοδότηση της δημόσιας Υγείας. Το κίνημα των συνταξιούχων, των εκπαιδευτικών και της δημόσιας Υγείας δίνουν πάντα μαζικά ραντεβού. Στις 21/2 η Καταλωνία πάει για γενική απεργία σε αλληλεγγύη με τους διωκόμενους. Στις 28 του μήνα η ετήσια διαδήλωση στην Ανδαλουσία θα είναι η πρώτη μαζική απάντηση στην τριπλή συμμαχία. Στις 8/3 έρχεται ο γυναικείος σεισμός και 16-23/3 οι αντιρατσιστικές και αντιφασιστικές κινητοποιήσεις. Αυτή είναι η πραγματική δύναμη που δεν θα αφήσει τη χώρα να γυρίσει 45 χρόνια πίσω.