Κρίση - Αντίσταση – Επανάσταση (εισήγηση της Μαρίας Στύλλου)

Όλοι ανησυχούν ότι αυτό που κρίνεται δεν είναι η κατάρρευση κάποιων ελληνικών τραπεζών, ούτε καν η κατάρρευση της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά η κατάρρευση του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος.

Αυτό το λέω για να έχουμε την εικόνα απέναντι στις ιδέες που λένε ότι η Ελλάδα είναι μια «ψωροκώσταινα», μια εξαρτημένη χώρα, που θα είναι κάτω από εποπτεία. Αυτά θα συμβούνε. Αλλά το πρόβλημα της δεν είναι ότι είναι εξαρτημένη, αλλά ότι είναι ένας κρίκος σε μια αλυσίδα καπιταλιστική που αυτή τη στιγμή συνολικά έχει μπει σε κρίση.

Αυτό που τους ανησυχεί είναι ο τρόπος που θα κινηθεί το εργατικό κίνημα. Δεν θα είναι μια περίοδος ήρεμη, αλλά μια περίοδος με απεργίες, με καταλήψεις, με διαδηλώσεις.

Έχουμε μια εικόνα αυτές τις μέρες που δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα. Την προηγούμενη Τετάρτη υπέγραψαν τη Συμφωνία για το «κούρεμα» και ταυτόχρονα για την ενίσχυση των τραπεζών με νέα δάνεια και με νέα κεφάλαια. Αυτό θα διευκόλυνε υποτίθεται να μην καταρρεύσουν οι διεθνείς τράπεζες. Όλοι θεωρούσαν ότι αυτή η Συμφωνία θα έφερνε ένα χρονικό διάστημα όπου οι κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη και την Ελλάδα και το κονκλάβιο της ΕΕ θα μπορούσαν να κινηθούν και να ξαναποκτήσουν τον έλεγχο των πραγμάτων.

Μέσα σε μία εβδομάδα, αυτό τον έλεγχο τον έχουν χάσει. Αυτό που μεσολάβησε ήταν οι παρελάσεις. Για πρώτη φορά έφτασε ο κόσμος που πήγε για τις παρελάσεις οργανωμένος να πάρει τον έλεγχο. Να σταματήσει τις στρατιωτικές παρελάσεις, να μετατρέψει τις μαθητικές παρελάσεις σε παρελάσεις των καταλημένων σχολείων και των καθηγητών που διαδηλώνουν, να έχουμε αυτήν την εικόνα που έχει και πρωτοσέλιδο η Εργατική Αλληλεγγύη, στη Λάρισα. Ενός παιδιού που περνάει από τους επίσημους και τους μουντζώνει.

Στα Χανιά ακόμα περισσότερο. Όχι μόνο προχώρησε σε όλα αυτά, αλλά τσακίσανε τους φασίστες που πήγανε να εμφανιστούν στη διαδήλωση και να φωνάζουνε εθνικιστικά και φασιστικά συνθήματα προσπαθώντας να χρησιμοποιήσουν αυτή τη διαδήλωση. Εκεί έχουν φτάσει τα πράγματα.

Αυτή η εικόνα συμπυκνώνει σε ποια περίοδο ζούμε. Συμπυκνώνει γιατί λέμε ότι η περίοδος έχει χαρακτηριστικά επαναστατικής περιόδου. Δεν σημαίνει ότι η επανάσταση θα είναι αύριο ή πίσω από την πόρτα, αλλά όπως εξηγούσε ο Λένιν έχει δυο μεγάλα χαρακτηριστικά που πρέπει να αντιμετωπίσουμε.

Το πρώτο είναι ότι οι από πάνω δεν ελέγχουν όπως έλεγχαν παλιά. Ούτε την οικονομία, ούτε την πολιτική, ούτε τις ιδέες του κόσμου. Και το δεύτερο είναι ότι οι από κάτω θέλουν όλο περισσότερο να ελέγχουν τη ζωή τους, τους χώρους δουλειάς τους, τους δρόμους τους, τον τρόπο που κινούνται, τον τρόπο που οργανώνονται.

Ο καπιταλισμός συνεχίζει να είναι ένα σύστημα που έχει τον έλεγχο των μέσων παραγωγής. Δεν τον έχουν χάσει. Αλλά έχουν χάσει τον έλεγχο των εξελίξεων μέσα στην οικονομία. Αυτό είναι μια μεγάλη αλλαγή. Η ύφεση που έχει ξεκινήσει τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει φτάσει σε σημείο που να μην μπορούν να αποφασίσουν οι καπιταλιστές με ποιον τρόπο θα ελέγξουν την οικονομία τους. Όταν ξεκίνησε αυτή η κρίση έμοιαζε ότι θα μπορούσαν να ξαναγυρίσουν πίσω με ένα τρόπο. Ενισχύοντας τις τράπεζες από όπου ξεκίνησε η κρίση. Να ρίξουν πολλά λεφτά στις τράπεζες που είχαν χάσει μέσα από τα παιχνίδια του Χρηματιστηρίου και από την κερδοσκοπία, να βρεθούν ξανά στην πρώτη γραμμή και έτσι να ανακάμψει η οικονομία.

Επί τέσσερα χρόνια προσπαθούν να το πετύχουν, αλλά οι τράπεζες δεν έχουν ανακάμψει. Παρόλο που κερδίζουν, ό,τι μαζεύουν τα κρατάνε. Δεν δανείζουν, δεν λαδώνουν την οικονομία, δεν δανείζουν τους μικρομεσαίους.

Πίστευαν ότι ένα κομμάτι της κρίσης είναι το θέμα του χρέους. Ότι τα κράτη είχαν φορτωθεί χρέη και ελλείμματα και άρα ένας τρόπος να μπορέσει να λειτουργήσει η οικονομία είναι να πετάξουν τα χρέη και τα ελλείμματα, να μπορέσουν να λειτουργήσουν ξανά κανονικά.

Χρεοκοπία

Το προσπάθησαν και αυτό και το προσπαθούν ακόμα. Όμως, όλο και περισσότερα κράτη έχουν χρέη και ελλείμματα. Όλο και περισσότερα κράτη είναι στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Εάν στην Ελλάδα ξεκίνησε αυτή η ιστορία, δεν είναι όμως μόνο ο Νότος, είναι ο Βορράς, είναι η Ιταλία, είναι η Γαλλία, είναι μια σειρά από χώρες που δεν είναι μόνο οι χώρες του ευρώ. Αυτό είναι το δεύτερο σημείο.

Το τρίτο σημείο είναι ότι ο καπιταλισμός δεν έχει μπει σε κρίση τραπεζών, σε κρίση χρέους, αλλά έχει μπει σε κρίση του ίδιου του συστήματος. Αυτό που περιέγραφε ο Μαρξ ότι ο καπιταλισμός φτάνει σε περιόδους που σκοτώνει τη χήνα που γεννάει τα χρυσά αυγά, την εργατική τάξη. Η δυνατότητα να υπάρχει ο καπιταλισμός είναι γιατί εκμεταλλεύεται την εργατική τάξη.

Φτάνει όμως σε ένα σημείο που ουσιαστικά την εργατική τάξη την απομυζά με αποτέλεσμα να μπαίνει σε κρίση. Είναι σε σημείο που ενώ σε άλλες μεγάλες περιόδους είχε τρόπους να προχωρήσει στην διέξοδο μέσα από καταστροφές, αυτή τη στιγμή έχει δυσκολίες. Γιατί μιλάμε για μια περίοδο παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, μια περίοδο αλληλοσύνδεσης που δεν υπάρχει ένα κομμάτι του κεφαλαίου που μπορεί να καταστραφεί για να διασωθούν άλλα. Οποιοδήποτε κομμάτι πάει να καταστραφεί, μαζί του καταστρέφονται τεράστιες τράπεζες, τεράστια οικονομικά μεγέθη, καταρρέουν κράτη.

Η κατάσταση είναι πραγματικά σε ένα σημείο όπου στην Ελλάδα δηλώνει ο Γιωργάκης ότι θα πάμε για δημοψήφισμα και τα Χρηματιστήρια από την Κίνα μέχρι το Λονδίνο, από τη Γουόλ Στριτ μέχρι τη Ρωσία καταρρέουν.

Μαζί με όλα αυτά ισχύει ότι δεν έχουν τον πολιτικό έλεγχο. Έχουνε το κράτος, έχουνε το στρατό, έχουν τα κόμματα, έχουν τους θεσμούς και τα ΜΜΕ. Δεν μπορούν όλα αυτά να τα βάλουν μπροστά και να δουλέψουν.

Τι συμβαίνει, για παράδειγμα, με τα δύο κόμματα. Τα γκάλοπ τους δίνουν μαζί 35%. Τα κόμματα αυτά είναι οι πιο οργανωμένοι πολιτικοί θεσμοί της κυρίαρχης τάξης. Δεν μπορούν όμως αυτή τη στιγμή να λειτουργήσουν. Δεν μπορούν να ελέγξουν, δεν μπορούν να αποφασίσουν για το τι κάνουν.

Αυτό έχει και τις συνέπειές του στις ιδέες του κόσμου. Έχουν τα ΜΜΕ και τους βγάζουν όλους να μιλάνε κάθε βράδυ, αλλά ανακαλύπτουν ότι δεν ελέγχουν κανενός το μυαλό. Δεν ελέγχουν των μαθητών που κάνουν καταλήψεις παρόλο που είναι «απαγορευμένες», δεν ελέγχουν των φοιτητών που προχωράνε σε καταλήψεις για να μην περάσει το νομοσχέδιο, δεν ελέγχουν των εργατών που καταλαμβάνουν τους χώρους δουλειάς, δεν ελέγχουν τα μυαλά του κόσμου που παλιά έλεγε ότι η παρέλαση είναι «ιερό πράγμα».

Όλα αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν γιατί αντικειμενικά ο καπιταλισμός πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Συμβαίνουν γιατί από την άλλη μεριά υπάρχει μια τεράστια αντίσταση, η οποία δεν έχει όρια. Χρειάζεται να μιλήσουμε για την αντίσταση χωρίς όρια. Αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει στην ίδια την Αμερική. Άρχισε με πεντακόσια-χίλια άτομα να κάνουν την «κατάληψη της Γουόλ Στρητ» και αυτή τη στιγμή στο Όκλαντ στην Καλιφόρνια βάζουν πρόταση για γενική απεργία.

Η αντίσταση χωρίς όρια είναι αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα και έχει επηρεάσει τις εξελίξεις. Όταν στις 5 Μάη του 2010 μετά τη Μαρφίν όλοι έλεγαν ότι το κίνημα τελείωσε. Το κίνημα όμως προχώρησε. 29 και 30 Ιούνη του 2011 ήταν το πιο μεγάλο σημείο μέσα από ένα φοβερό μήνα και υπήρχαν ξανά κάποιοι που έλεγαν ότι «εδώ πέρασε ο νόμος, τι άλλο μπορούμε να κάνουμε;». Ήρθε όμως ο Οκτώβρης που μόλις τελείωσε. Δεν είχε μόνο μεγάλες Πανεργατικές και απεργίες διαρκείας, είχε και καταλήψεις Υπουργείων, είχε οργάνωση από τα κάτω μέσα σε όλους τους χώρους, για πρώτη φορά εμφανίζονται απεργιακές επιτροπές βάσης σε μια σειρά από χώρους.

Εργατικός έλεγχος

Μέσα σε αυτές τις εξελίξεις, υπήρχαν κομμάτια που άρχισαν να βάζουν ψήγματα εργατικού ελέγχου. Αυτό σημαίνει το “δεν θα δώσω στοιχεία για την εφεδρεία στην κυβέρνηση”. Δεν μπορεί έτσι να εφαρμοστεί μια από τις επιθέσεις που ετοιμάζουν. Εργατικός έλεγχος δεν είναι ότι παλεύω μόνο εγώ, αλλά ότι δεν θα αφήσω την κυβέρνηση να χτυπήσει κανένα συνάδελφο μου. Για παράδειγμα η απόφαση που πήρε η κατάληψη του Υπουργείου Εσωτερικών ότι δεν θα αφήσει κανένα να βάλει χέρι στους εργαζόμενους στην ΠΟΕ-ΟΤΑ, ότι στηρίζει αυτή την απεργία.

Ο εργατικός έλεγχος δεν είναι απλώς ότι ελέγχω την απεργία μου, αλλά αποφασίζω ότι είμαι ο κύριος του χώρου μου σε όλες του τις λειτουργίες. Εμείς και όχι αυτοί.

Αυτά είναι καινούργια πράγματα. Μας φέρνουν σε στιγμές του εργατικού κινήματος όπως η Κομμούνα του Παρισιού, στο τι συνέβαινε στη Γερμανία από το 1918 μέχρι το 1923 με τις εργατικές επιτροπές και τις καταλήψεις, τι σήμαιναν τα εργατικά συμβούλια στη Ρωσία πριν από την επανάσταση για να ελέγξουν το θέμα των μισθών, της πείνας, των απολύσεων, του πολέμου.

Μορφές οργάνωσης που ξεκινάνε με την οργάνωση στη βάση και στη συνέχεια ξεπερνάνε τα οικονομικά αιτήματα, πάνε σε οργάνωση για το ποιος ελέγχει αυτό το χώρο και πάνε στο ποιος ελέγχει συνολικά αυτή την κοινωνία.

Χρειάζεται η αριστερά να είναι πολύ καθαρή μέσα σε τι περίοδο βρισκόμαστε από την άποψη πως θα λειτουργήσει παραπέρα. Και στα άμεσα και στην προοπτική.

Η αριστερά αυτό που έχει να προτείνει μέσα σε αυτή την περίοδο είναι δύο βασικά πράγματα. Το ένα είναι οι απεργίες διαρκείας και η κατάληψη των χώρων δουλειάς και το δεύτερο οργάνωση από τα κάτω και εργατικός έλεγχος.

Ζητήματα που έχουν ανοίξει στη σύγκρουση με την κυβέρνηση. Εργατικός έλεγχος για το χρέος, εργατικός έλεγχος για τις απολύσεις και τις εφεδρείες, εργατικός έλεγχος μέσα στα νοσοκομεία, εργατικός έλεγχος μέσα στα σχολεία.

Και ταυτόχρονα να βάλει και το ζήτημα για τον εργατικό έλεγχο σε όλη την κοινωνία. Χρειάζεται να οργανωθεί όλη η κοινωνία κάτω από τον έλεγχο των εργατών. Η αριστερά δεν πρέπει να ξεχνάει το τρίτο σκέλος του τρίπτυχου της αποψινής συζήτησης: Κρίση - Αντίσταση - Επανάσταση. Χωρίς αυτό το σκέλος, στενεύουν οι ορίζοντες και η αριστερά εγκλωβίζεται σε διλήμματα και ψεύτικους ρεαλισμούς. Χρειάζεται να εξηγήσουμε όσο πιο πλατιά γίνεται προς τα

πού σπρώχνουν οι επαναστάτες και οι αντικαπιταλιστές.

Όταν λέμε για επανάσταση, δεν περιμένουμε το ντου στη Βουλή, δεν περιμένουμε να γεμίσουν οι δρόμοι και τελείωσε σε μια νύχτα. Παλεύουμε για να γίνει η εργατική τάξη κυρίαρχη μέσα στην κοινωνία. Αυτό καθορίζει με ποιον τρόπο οργανώνουμε τις μάχες χωρίς καμιά αναμονή σε περίοδο εκλογών.

Κυκλοφόρησε η Λιμπερασιόν με ένα μεγάλο τίτλο που τον έδειξαν οι εφημερίδες και τα κανάλια: «Χάος». Απέναντι στο χάος των καπιταλιστών και των κυβερνήσεων τους, υπάρχει μια τάξη που μπορεί να βάλει την κοινωνία να κινηθεί με βάση την ισότητα, την δικαιοσύνη, την απελευθέρωση, με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας.

Κάποτε αυτή τη συζήτηση την έκαναν οι επαναστάτες μεταξύ τους, αυτή τη στιγμή την κάνει όλος ο κόσμος στους χώρους δουλειάς, στις πλατείες, στα σχολεία, στις σχολές.

Οι επαναστάτες χρειάζεται να μπουν σε αυτή και να εξηγήσουν ότι για να προχωρήσει χρειαζόμαστε δυνατή επαναστατική και αντικαπιταλιστική αριστερά.

Διαβάστε επίσης

Ανοιχτές εκδηλώσεις του ΣΕΚ