ΤΟ ΤΡΕΛΟΚΟΜΕΙΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ. «Η Ιρλανδία δείχνει το μέλλον»;

Την περασμένη βδομάδα η κυβέρνηση της Ιρλανδίας παραδέχτηκε ότι το κόστος για την διάσωση της Anglo Irish Bank, της διαβόητης, πλέον, «τράπεζας των κατασκευαστών» ενδέχεται να φτάσει στα 34.3 δισεκατομμύρια Ευρώ. Το ποσό αυτό βρίσκεται πολύ κοντά στα 35 δις που είχε προβλέψει πριν από μερικές βδομάδες ο οίκος αξιολόγησης Standart & Poor -μια πρόβλεψη που έτρεξε τότε η ιρλανδική κυβέρνηση να διαψεύσει. Οπως διαψεύδει τώρα και τις προβλέψεις που λένε ότι αργά ή γρήγορα η Ιρλανδία θα αναγκαστεί να καταφύγει στην Ευρωπαϊκή Ενωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο -όπως και η Ελλάδα τον περασμένο Μάη.

Οι «αγορές», φυσικά, δεν δίνουν δεκάρα για αυτές τις διαψεύσεις. Τα επιτόκια δανεισμού της Ιρλανδίας ανεβαίνουν και ανεβαίνουν, καθώς οι «επενδυτές» απαιτούν ολοένα και μεγαλύτερες αποδόσεις για να αγοράσουν τα Ιρλανδικά ομόλογα. Στις 24 Σεπτέμβρη, στην τελευταία δημοπρασία για την διάθεση 10 ετών ομολόγων τα επιτόκια «χτύπησαν» ρεκόρ: 6.72%! Και αυτό παρά την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που έτρεξε να αγοράσει μαζικά κρατικά ομόλογα για να σταθεροποιήσει τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα. «Τα επιτόκια των 10ετών Ιρλανδικών Ομολόγων», σχολίαζε η εφημερίδα Financial Times, «έφτασαν σε παρόμοια επίπεδα με αυτά της Ελλάδας στις αρχές του Απρίλη -ένα μήνα μόνο πριν η Αθήνα αναγκαστεί να προσφύγει στη διεθνή κοινότητα για δάνεια».

Η Anglo Irish Bank είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Το τραπεζικό σύστημα της Ιρλανδίας έχει μετατραπεί σε μια μαύρη τρύπα χωρίς πάτο που δεν εννοεί να κλείσει όσα δισεκατομμύρια και να ρίξει η κυβέρνηση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Standart & Poor οι Ιρλανδικές τράπεζες χρειάζονται τουλάχιστον 50 δισεκατομμύρια Ευρώ ακόμα για να ξεπληρώσουν τα χρέη τους. Την περασμένη Πέμπτη ο Μπράιαν Λένιχαν, ο υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης του Δουβλίνου, παραδέχτηκε ότι το κόστος της διάσωσης των τραπεζών θα ανεβάσει φέτος το δημόσιο έλλειμμα στο εφιαλτικό 32% του ΑΕΠ.

Από τα ταμεία!

Μετά την αποτυχημένη δημοπρασία των τίτλων του Δημοσίου της 24 Σεπτέμβρη ο Λένιχαν ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να καταφύγει ξανά στις «αγορές» για δανεικά μέσα στους επόμενους μήνες. Η Ιρλανδία, είπε, έχει αρκετά χρήματα για να χρηματοδοτήσει και τα τρέχοντα ελλείμματα -που πρόβλέπεται ότι θα φτάσουν φέτος στο 11.9%- και για να καλύψει τις μαύρες τρύπες του τραπεζικού συστήματος. Από που θα βρεθούν αυτά τα λεφτά: από τα συνταξιοδοτικά ταμεία! «Οι επίσημοι», γράφει η Financial Times, «τονίζουν ότι το συνταξιοδοτικό ταμείο της χώρας έχει 24 δισεκατομμύρια Ευρώ περιουσία, τα περισσότερα από τα οποία είναι είτε ρευστά περιουσιακά στοιχεία είτε μετρητά και τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθηθούν οι τράπεζες».

Τα τεράστια χρέη που έχουν συσσωρεύσει οι Ιρλανδικές τράπέζες έχουν μια και μοναδική πηγή: την κερδοσκοπία, κύρια στην φούσκα των ακινήτων. Τον Σεπτέμβρη του 2008, λίγες μέρες μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers η κυβέρνηση της Ιρλανδίας έτρεξε να εγγυηθεί τις καταθέσεις και το μεγαλύτερο μέρος των χρεών των έξι μεγαλύτερων πιστωτικών ιδρυμάτων της χώρας. Και για να πείσει τις αγορές ότι θα ήταν πραγματικά σε θέση να «τιμήσει» τις εγγυήσεις της αυτές επέβαλλε ένα άγριο πρόγραμμα περικοπών των δημοσίων δαπανών που περιλάμβανε ανάμεσα στα άλλα δραστικές μειώσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων (15%), στα επιδόματα ανεργίας και τις κοινωνικές δαπάνες με άμεσο στόχο των περιορισμό του ελλείμματος, που έκλεισε το 2008 στο 14%, στο μισό. 

Οπως ήταν αναμενόμενο ο συνδυασμός της πιστωτικής κρίσης και του πακέτου λιτότητας γονάτισε την οικονομία. Σήμερα, δυο σχεδόν χρόνια αργότερα, η ανεργία στην Ιρλανδία επίσημα βρίσκεται στο 14% ενώ η παραγωγή έχει κάνει ήδη μια μεγάλη βουτιά 17% και η φτώχεια κάνει κυριολεκτικά θραύση. 

Αντί να κερδίσει την εμπιστοσύνη των «αγορών» η λιτότητα έφερε την κατάρρευση της οικονομίας που με τη σειρά της επιτάχυνε το ξεφούσκωμα της κερδοσκοπίας της γης και μαζί της, όπως ήταν αναμενόμενο, επιτάχυνε και την κρίση του τραπεζικού συστήματος. Τον Δεκέμβρη του 2008 η κυβέρνηση της Ιρλανδίας κρατικοποίησε την Anglo Irish Bank -που ήταν έτοιμη να χρεοκοπήσει- εξαγοράζοντας το 75% των μετοχών της. Το κόστος: 1.5 δισεκατομμύρια Ευρώ. Και οι ενισχύσεις συνεχίστηκαν όλους τους επόμενους μήνες: τον Αύγουστο ο λογαριασμός για την διάσωση μόνο της Anglo Irish Bank είχε φτάσει στα 24 δισεκατομμύρια. Και η Anglo Irish Bank είναι μια μόνο από τις τέσσερεις μεγάλες τράπεζες που έχουν κρατικοποιηθεί και «διασωθεί».

Τώρα η Ιρλανδία βρίσκεται κυριολεκτικά στο στόμα του λύκου: το μόνο που θα καταφέρει η καταλήστευση των συντάξεων θα είναι να παρατείνει την στιγμή που η Ιρλανδία θα αναγκαστεί να καταφύγει στο «Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας». Και φυσικά να διαιωνίσει τις θυσίες: για να καλύψει τα πρόσθετα ελλείμματα η συντηρητική κυβέρνηση του Μπράιαν Κόουεν και ο Μπράιαν Λένιχαν ανακοίνωσαν την περασμένη βδομάδα ένα ακόμα πακέτο περικοπών. Ακριβώς όπως και ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου.