Το αλφαβητάρι του Μαρξισμού: Ξ όπως Ξένιος Δίας

Σχεδόν εννιά χιλιάδες μετανάστες έχουν επιστρέψει, βίαια, στις χώρες προέλευσής τους μέσα στους έξι μήνες της επιχείρησης "Ξένιος Δίας". Χιλιάδες άλλοι βρίσκονται φυλακισμένοι, σε άθλιες συνθήκες, σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και αστυνομικά τμήματα. Ο αριθμός των προσαχθέντων είναι τουλάχιστον δεκαπλάσιος. Εκατοντάδες άνθρωποι υφίστανται καθημερινά τον τρόμο του αστυνομικού ελέγχου -συχνά κολλημένοι με τα χέρια ψηλά σε κάποιο τοίχο μέχρι τα «όργανα της τάξης» να ολοκληρώσουν τον έλεγχο των χαρτιών. Για την πλειοψηφία των ανθρώπων με «λάθος» εμφάνιση ή χρώμα, ο εξευτελισμός αυτός έχει γίνει, πλέον, κομμάτι της καθημερινής τους ζωής.

Η ρατσιστική αυτή πρακτική δεν είναι εφεύρεση του Δένδια. "Οι φυλακές μεταναστών", γράφει για τις ΗΠΑ ο Γκαρσία Χερναντέζ, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Οχάιο, "από υποσημείωση της ιστορίας, έχουν γίνει σήμερα κεντρικό συστατικό στοιχείο της φρενίτιδας των φυλακίσεων της χώρας... Ο αριθμός των ατόμων που έχουν φυλακιστεί με βάση τις διατάξεις για την μετανάστευση, έχει μέσα σε μια επταετία υπερτριπλασιαστεί, από 122.783 φυλακισμένους το 2003 σε 383.524 το 2009... Για να "φιλοξενήσει" σχεδόν 400.000 ανθρώπους, η Γραμματεία Εθνικής Ασφαλείας, στηρίζεται σε ένα εθνικό δίκτυο περίπου 300 φυλακών... Η δίψα για φυλακίσεις, όμως, δεν μοιάζει να έχει κορεστεί, όσα ανθρώπινα σώματα και να ριχτούν στις φυλακές».

Δεν είναι μόνο οι πρακτικές ίδιες. Ίδιες είναι και οι δικαιολογίες. Οι μετανάστες, γράφουν τα μέσα μαζικής ενημέρωση στις ΗΠΑ, ρέπουν προς την παραβατικότητα. Η σύλληψη, η προσαγωγή, ο εγκλεισμός και η απέλαση έχουν σαν στόχο να απαλλάξουν την κοινωνία από τα εγκληματικά στοιχεία.

Πρόκειται για μύθο. Η Μανωλάδα έδειξε πολύ καθαρά, ποιοί είναι οι θύτες και ποιά τα θύματα. Ο Βαγγελάτος, ο μαφιόζος φραουλοπαραγωγός και οι σεκουριτάδες του, ήταν γνωστοί και στη δικαιοσύνη και στην αστυνομία: πριν από μερικούς μήνες ένας από αυτούς είχε σύρει, με το κεφάλι σφηνωμένο στην πόρτα του αυτοκίνητου του, έναν Αιγύπτιο μετανάστη μέσα από τους δρόμους της Μανωλάδας. Αυτό φυσικά δεν τον εμπόδισε ούτε να κυκλοφορεί ελεύθερος, ούτε να οπλοφορεί. Όσο για το θύμα, μόλις βγήκε από το νοσοκομείο απελάθηκε, γιατί «στερείτο ταξιδιωτικών εγγράφων».

Η εικόνα είναι η ίδια και στις ΗΠΑ. Τα στοιχεία», γράφει ο Χερναντέζ, «δείχνουν ότι οι μετανάστες είναι λιγότερο επιρρεπείς στην παραβατική συμπεριφορά από ότι οι ντόπιοι». Η αστυνομία, όμως, δεν διώκει το έγκλημα: διώκει το «λάθος» χρώμα και την «λάθος» τάξη.

Η μετανάστευση έχει συνοδεύσει τον καπιταλισμό από τα πρώτα του κιόλας βήματα. Σε αντίθεση με τα παλαιότερα ταξικά συστήματα στον καπιταλισμό η εκμετάλλευση δεν στηρίζεται στην βία. Οι δούλοι στα ορυχεία αργύρου του Λαυρίου της Αρχαίας Ελλάδας ήταν αλυσοδεμένοι -για να μην το σκάσουν. Οι εργάτες, αντίθετα, είναι κατά κανόνα ελεύθεροι. Αλλά αυτή η ελευθερία είναι μόνο τυπική, έλεγε ο Μαρξ: τον ρόλο της αλυσίδας τον παίζει στον καπιταλισμό η ανέχεια. Οι εργάτες είναι αναγκασμένοι να δουλέψουν για κάποιο από τα αφεντικά αν δεν θέλουν να πεινάσουν. Και για αυτό είναι αναγκασμένοι να ακολουθούν το κεφάλαιο στις δικές του μεταναστεύσεις -είτε το θέλουν, είτε όχι.

Γκάσταρμπάιτερ

Στο μεγαλύτερο κομμάτι της ιστορίας του ο καπιταλισμός ενθάρρυνε αυτή την μετανάστευση. Το «γερμανικό οικονομικό θαύμα» δεν θα μπορούσε ποτέ να πραγματοποιηθεί χωρίς τους γκάσταρμπαϊτερ από την Ιταλία, την Ελλάδα ή την Τουρκία. Και ο Βαγγελάτος δεν θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τους φραουλοπαραγωγούς της Τουρκίας χωρίς τους «παράνομους» αγρεργάτες της Μανωλάδας.

Οι διώξεις σε βάρος των μεταναστών εργατών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και οι επιχειρήσεις σαν τον «Ξένιο Δία» δεν έχουν πραγματικά σαν στόχο να διώξουν τους μετανάστες: ο στόχος τους είναι η καλλιέργεια του μίσους ανάμεσα στους «ντόπιους» και τους «ξένους» εργάτες -και η εκμετάλλευση αυτού του μίσους για την όξυνση της εκμετάλλευσης τόσο των ξένων, όσο και των ντόπιων.

Η απάντηση της αριστεράς σε αυτές τις μηχανορραφίες δεν μπορεί να είναι η ταύτιση με τον ρατσισμό της αστυνομίας. Την δεκαετία του 1860 η Α’ Διεθνής, η οργάνωση του Μαρξ και του Έγκελς αντιμετώπισε μια χυδαία προσπάθεια των βιομηχάνων της Βρετανίας να σπάσουν την συνδικαλιστική οργάνωση των κλωστοϋφαντουργών με την εισαγωγή ασυνδικάλιστων εργατών από την ηπειρωτική Ευρώπη, με μια «προειδοποίηση», που δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες της Γερμανίας. Η «προειδοποίηση» περιέγραφε τις μηχανορραφίες των αφεντικών και εξηγούσε ότι «αυτοί που θα υποφέρουν περισσότερο θα είναι οι ίδιοι οι Γερμανοί εργάτες... (που) όντας τελείως αβοήθητοι σε μια ξένη χώρα, θα βυθιστούν σύντομα στο επίπεδο ενός παρία». Πολλοί υποστηρίζουν ότι η προειδοποίηση αυτή αποδεικνύει ότι ο Μαρξ ήταν αντίθετος με την πολιτική των «ανοιχτών συνόρων». Πρόκειται για παραχάραξη: ο Μαρξ απευθύνθηκε στους Γερμανούς εργάτες ζητώντας τους να μην γίνουν απεργοσπάστες και όχι στην αστυνομία της Βρετανίας, απαιτώντας να τους απαγορεύσουν την είσοδο στην χώρα.

Τα αφεντικά προσπαθούν να σπάσουν την δύναμη των εργατών, οξύνοντας με κάθε μέσο τον ανταγωνισμό μεταξύ τους. Η απάντηση στις προσπάθειές τους να δημιουργήσουν έναν «εφεδρικό στρατό εργασίας» με την μετανάστευση δεν είναι οι συμμαχίες με τα ίδια τα αφεντικά και το κράτος τους για το σφράγισμα των συνόρων, αλλά τα συνδικάτα και η αλληλεγγύη ανάμεσα στους εργάτες -ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματός τους, την θρησκεία τους ή την χώρα από την οποία έχουν έρθει.