Oι γυναίκες του λεωφορείου 678 του Μοχάμεντ Ντιαμπ

Σε έχουν ενοχλήσει σεξουαλικά; Πόσες φορές; Πώς αντέδρασες; Η Σίμπα δίνει το ερωτηματολόγιο σε όλες τις γυναίκες που παρακολουθούν τα μαθήματα αυτοάμυνας που παραδίδει στο κέντρο του Καϊρου. Όμως ποτέ καμιά τους δεν απαντάει στις ερωτήσεις. Γιατί τότε παρακολουθούν τις συνεδρίες της; Εκατομμύρια γυναίκες παρενοχλούνται καθημερινά και δεν τολμούν να φωνάξουν, να καταγγείλουν το περιστατικό γιατί πολύ απλά θα στιγματιστούν οι ίδιες ότι «προκάλεσαν».

Η Σίμπα είναι προνομιούχα Αιγύπτια. Από καλή οικογένεια, με δικό της μαγαζί όπου πουλάει τα χειροτεχνήματα που φτιάχνει, παντρεμένη με ευκατάστατο νέο γιατρό, κυκλοφορεί με ακριβό αυτοκίνητο όταν δεν κάνει τζόγκινγκ σε κάποιο πάρκο της πόλης. Η Σίμπα θα πέσει θύμα ομαδικής κακοποίησης έξω από το γήπεδο όπου είχε παρακολουθήσει με τον άντρα της τον θρίαμβο της εθνικής ομάδας της Αιγύπτου. Και σαν να μην έφτανε η δική της συντριβή, ο ίδιος μέσα στο σοκ και την προκατάληψή του αποδεικνύεται παντελώς ανίκανος να της συμπαρασταθεί. Η Σίμπα είχε τα κότσια αλλά και το οκονομικό υπόβαθρο να τον χωρίσει, όμως δεν μπορεί να απαλλαγεί από τον εφιάλτη της παρενόχλησης.

Στην άλλη άκρη της πόλης, η Φαϊζα ζει καθημερινά το δικό της Γολγοθά. Θρησκευόμενη και μαντηλοφορεμένη, χαμηλόμισθη εργαζόμενη στο Δήμο και μητέρα δυο μικρών παιδιών, η Φαϊζα τρέμει καθημερινά τη διαδρομή από το σπίτι στη δουλειά με το λεωφορείο 678, όπου ο απίστευτος συνωστισμός δίνει ιδανική ευκαιρία στους αρσενικούς επιβάτες να πραγματοποιούν τις πιο ευτελείς τους φαντασιώσεις, όπως το να χουφτώσουν ένα γυναικείο σώμα. Η πρακτική είναι τόσο διαδεδομένη, που έχουν αναπτυχθεί και τεχνικές συγκάλυψης, όπως το «κόλπο με το λεμόνι» στην τσέπη του παντελονιού: Στην απίθανη περίπτωση που το θύμα διαμαρτυρηθεί, πρόκειται μόνο για μια άδικη παρεξήγηση! Η Φαϊζα είναι χαμηλόμισθη, δεν της περισσεύουν τα 10 χιλιάρικα του ταξί για τη δουλειά, αν πάει όμως με τα πόδια, καθυστερεί και της κόβουν από τον (έτσι κι αλλιώς ευτελή) μισθό της.

Τα παραπάνω συμβαίνουν στην πολύ καλή ταινία του Μοχάμεντ Ντίαμπ «Οι γυναίκες του λεωφορείου 678». Γυρισμένη το 2010, στη σκιά της επερχόμενης εξέγερσης, τολμά να παρουσιάσει ένα ζήτημα –ταμπου και ταυτόχρονα δίνει μια από τα μέσα, ρεαλιστική εικόνα της Αιγυπτιακής κοινωνίας και των αντιθέσεών της. Σεξουαλική παρενόχληση επίσημα δεν υπάρχει, όμως δίνει και παίρνει στην καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων που στριμώχνονται στις μεγαλουπόλεις κυριολεκτικά για ένα κομμάτι ψωμί και παντρεύονται κατά μέσο όρο στα 35 μια και είναι απίθανο να αποκτήσουν νεότεροι τις οικονομικές και κοινωνικές προϋποθέσεις για το γάμο.

Η πρώτη μήνυση για σεξουαλική παρενόχληση στην Αίγυπτο κατατέθηκε το 2008 από τη Νέλι, μια μορφωμένη και μοντέρνα νέα, η οποία φυσικά τράβηξε σαν μαγνήτης όλα τα φώτα της αρνητικής δημοσιότητας. Η Νέλι της ταινίας δουλεύει τηλεφωνήτρια σε διαφημιστική εταιρία και καθημερινά υπομένει τη λεκτική βία και κάθε είδους σεξισμό όταν προσπαθεί να κλείσει συναλλαγές από το τηλέφωνο. Τα βράδυα μαζί με τον αρραβωνιαστικό της δίνουν παραστάσεις stand-up comedy, που είναι το αληθινό μεράκι τους, όμως χρειάζεται να έχουν «ευπρεπή» επαγγέλματα για να επιβιώνουν και να κρατούν τις ισορροπίες με τις μικροαστικές τους οικογένειες. Οι τελευταίες πιέζουν ασφυκτικά για απόσυρση της μήνυσης και του επερχόμενου διασυρμού.

Οι ζωές των γυναικών διασταυρώνονται και παρόλο που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και κόσμους αλληλοεπηρεάζονται και ωθούνται σε δράση.

Η Φαϊζα παρακολουθεί τις συνεδρίες αυτοάμυνας. Δεν τολμά να μιλήσει ανοιχτά. Θα βρει όμως το θάρρος να απονείμει τη δικιά της δικαιοσύνη: Ένα μικροσκοπικό μαχαιράκι για κάθε επίδοξο παρενοχλούντα απελευθερώνει όλη την οργή της. Έτσι η δημοσιότητα θα στραφεί στην μυστηριώδη επιβάτη με το μαχαίρι και ο αστυνομικός επιθεωρητής Εσάμ αναλαμβάνει να βγάλει άκρη σε ένα κουβάρι δύσκολο και ενοχλητικό για όλους.

Παρά την αποφασιστικότητά τους, μόνες δε μπορούν να λύσουν το πρόβλημα, αντίθετα, οι διαφορετικές ταξικές καταβολές εντείνουν τα αδιέξοδα. Κάποια στιγμή η Φαϊζα κατηγορεί τη Σίμπα ότι γυναίκες σαν αυτή προκαλούν τη σεξουαλική παρενόχληση που υφίσταται η ίδια. Ξέρει πολύ καλά ότι δεν είναι έτσι και αργότερα θα συμπαρασταθούν μαζί στον δικαστικό αγώνα της Νέλι. Η υπόθεση της Νέλι δικαιώθηκε στα δικαστήρια. Όμως για τα εκατομμύρια γυναικών που αντιμετωπίζουν το σεξισμό και τις παρενοχλήσεις οι μάχες είναι μπροστά. Οι αραβικές επαναστάσεις ήταν μια μόνο γεύση από τα πράγματα που χρειάζεται ν’αλλάξουν.