“Γάμος” ΕΤΕ - Αλφα: εκτός ελέγχου

Μετά από 9 χρόνια η Εθνική Τράπεζα επανέλαβε την πρόταση Καρατζά για συγχώνευση με την Alpha Bank, την περασμένη Παρασκευή το μεσημέρι, για να εισπράξει το «όχι» (με αυτούς τους όρους) της δεύτερης μέσα σε τρεις ώρες, ενώ όπως αποκαλύπτουν και οι δυο πλευρές η νέα πρόταση έγινε μυστικά ακριβώς πριν από ένα μήνα.

Η «φιλική πρόταση εξαγοράς» διέρρευσε από την κυβέρνηση στα υψηλόβαθμα δημοσιογραφικά γραφεία 2-3 ώρες νωρίτερα από την ανακοίνωση προσφοράς της Εθνικής, με φανφάρες και τυμπανοκρουσίες.

Οι πρώτοι πανηγυρισμοί, όμως, τέλειωσαν γρήγορα όταν ο πρόεδρος του ΔΣ της Alpha Bank, Γ. Κωστόπουλος, είπε το επίσημο «όχι» τη Δευτέρα. Την ώρα που ο διοικητής της Εθνικής Απ. Ταμβακάκης «αγκαζέ» με τον γενικό διευθυντή Ανθ. Θωμόπουλο ενημέρωναν σε τηλεδιάσκεψη πάνω από 300 θεσμικούς επενδυτές του εξωτερικού (τράπεζες, hedge fund κι άλλους κερδοσκοπικούς οργανισμούς).

Το πιθανότερο είναι να υπάρξει νέα πρόταση, βελτιωμένη. Πιθανόν η ΕΤΕ να μην κινηθεί πλέον «φιλικά» (πρόταση στο ΔΣ), αλλά «εχθρικά» (πρόταση στους μετόχους) δημιουργώντας ρήγματα στους μεγαλο-μετόχους της Alpha Bank. Μπορεί βέβαια και να υπάρξει νέο «ναυάγιο».

Αλλά, όπως και να έρθουν τα πράγματα, το γεγονός δείχνει την αδυναμία του τραπεζικού συστήματος να καλύψει τις «μαύρες τρύπες» της κρίσης: Από τα ελληνικά ομόλογα που έχουν γίνει κουρελόχαρτα (στυλ subprime), μέχρι τα «κόκκινα δάνεια» που αυξάνονται και απειλούν να σκάσουν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ανατολική Ευρώπη.

Δείχνει επίσης τις λυκοφιλίες που αναπτύσσονται μέσα στην κρίση από τους ενδοτραπεζικούς ανταγωνισμούς. Με τη μια μεριά να προσπαθεί να ρίξει το βάρος στην άλλη ζητώντας σκληρά ανταλλάγματα. Αλλά όλοι μαζί οι τραπεζίτες να τάσσονται υπέρ της συγκέντρωσης του τραπεζικού συστήματος σε λίγα χέρια…με μπόλικη κρατική αρωγή. Με την ελπίδα να «περάσουν αγκαλιά την μπόρα» -την ώρα που σφίγγουν τη θηλιά στο λαιμό του απλού κόσμου.

Πριν από 9 χρόνια, η διαφωνία που προκάλεσε τότε το «ναυάγιο» της πρώτης επίσημης πρότασης συνένωσης ΕΤΕ-Alpha, ήταν πώς θα μοιραστούν τα «οφίτσια». Τώρα «το προτεινόμενο οργανόγραμμα» κρίθηκε ικανοποιητικό και η διαφωνία ήταν στη «σχέση ανταλλαγής» που πρότεινε η Εθνική, αλλά και στην «αβεβαιότητα της τρέχουσας συγκυρίας» δεδομένων των κινδύνων που ενέχει ακόμη για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, λένε πηγές κοντά στην Alpha.

Όπως αναφέρει το euro2day, «σύμφωνα με αναλυτές, οι οποίοι επιχειρούν να ερμηνεύσουν την αναφορά της Alpha στην «αβεβαιότητα της συγκυρίας», κατά πάσα πιθανότητα αυτή σχετίζεται με το γεγονός πως οι δύο τράπεζες έχουν μεγάλη διαφορά ως προς το ποσό ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που διαθέτουν στα χαρτοφυλάκιά τους (περίπου 5 δισ. η Alpha και 20 η ΕΤΕ), άρα η επίδραση ενός ενδεχόμενου "κουρέματος" στα ελληνικά ομόλογα θα ήταν εντελώς διαφορετική στις αποτιμήσεις τους… σχεδόν 10%».

«Χρυσή ταμπακέρα»

Όσο για τις «σχέσεις ανταλλαγής», την «χρυσή ταμπακέρα» δηλαδή, η πρόταση συγχώνευσης προέβλεπε υπεραξίες στο 23% (έναντι των χρηματιστηριακών τιμών της 18ης Ιανουαρίου που έγινε η πρόταση), αλλά η Alpha Βank απέρριψε την πρόταση επειδή κάποιοι κάνουν λόγο για διεκδίκηση συν 40%.

Τα πλακώματα δεν τελειώνουν εδώ. Οι τράπεζες έχουν ρουφήξει από το κράτος πάνω από 75 δισ. ευρώ, ξεκινώντας το μέτρημα από τα 28 δισ. του Καραμανλή και τώρα η κυβέρνηση με την τρόικα συμφώνησαν να ρίξουν στη «μαύρη τρύπα» άλλα 30 δισ. ευρώ για να αποφευχθούν ενδεχόμενα «κανόνια».

Η πρόταση της Εθνικής προσπαθεί να «χρυσώσει» το χάπι στην Alpha Bank η οποία «μπορεί να γλιτώνει την ανάγκη να προχωρήσει σε μια καινούργια αύξηση μετοχικού κεφαλαίου τουλάχιστον κατά 1 δις. ευρώ», αναφέρει το banknews.

Η αύξηση κεφαλαίου δεν θα ήταν μια εύκολη υπόθεση για την Alpha, καθώς η αγορά θα πίεζε για μεγάλη έκπτωση (discount) στην τιμή διάθεσης -όπως έγινε πρόσφατα και με την Πειραιώς.

«Από την άλλη, όμως, για τους μετόχους της Alpha είναι επώδυνο να «κλειδώσει» με τη συγχώνευση μια αποτίμηση των μετοχών τους, που αντιστοιχεί στο ήμισυ της λογιστικής τους αξίας και να βρεθούν μόνο με 30% συμμετοχή στη νέα τράπεζα», σημειώνεται στο ίδιο σχόλιο.

Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση στριμωγμένη προσπαθεί να δείξει στην τρόικα ότι δεν έχει χάσει εντελώς την μπάλα στη διαχείριση της κρίσης. Αλλά τα πλακώματα των από πάνω είναι το τελευταίο που πίστευε ότι μπορεί να της δημιουργήσει εμπόδια. Άλλωστε η τρόικα έχει ζητήσει να υπάρξουν συγχωνεύσεις στο τραπεζικό σύστημα για να περικοπούν κόστη και να συγκεντροποιηθεί ο κλάδος.

Ήδη μελέτες για τραπεζικές συγχωνεύσεις λένε ότι μπορεί να φέρουν απολύσεις 10.000 τραπεζοϋπαλλήλων. Αυτές είναι οι λεγόμενες «οικονομίες κλίμακας» που μας λένε. Συζητείται και το ενδεχόμενο να ξεφορτωθούν οι τράπεζες συμμετοχές που έχουν σε επιχειρήσεις και το ενδεχόμενο να πουληθούν θυγατρικές στην Αν. Ευρώπη που είναι τίγκα στα χρέη.

Τα ανοίγματα στην περιοχή συμμετέχουν περίπου στο 1/3 των συνολικών εσόδων των ελληνικών τραπεζών. Η Deutsche Bank ήδη σε πρόσφατη ανακοίνωση δεν αποκλείει το ενδεχόμενο εξαγορών στην Αν. Ευρώπη, όπου απασχολεί περίπου 4.000 εργαζόμενους και έχει τζίρο 1 δισ. ευρώ.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γ.Προβόπουλος, έχει χαρακτηρίσει ως «αναπόφευκτη» την αναδιάταξη του τραπεζικού συστήµατος στην έκθεση Νοµισµατικής Σταθερότητας που παρουσιάστηκε πριν μια εβδομάδα. Στην έκθεση υπογραµµίζεται ότι «το 2011 θα είναι έτος µεγάλων και σύνθετων προκλήσεων για τις εγχώριες τράπεζες, προειδοποιώντας ότι το τραπεζικό σύστηµα θα δεχθεί νέες ισχυρές πιέσεις».

Οι τραπεζικοί “Γάμοι” δεν λύνουν το πρόβλημα

Σημειώνεται ότι «θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις νέες συνθήκες ρευστότητας που θα προκύψουν από τη σταδιακή άρση των µη συµβατικών µέτρων στήριξης της ΕΚΤ, την επίπτωση στην αξία του διαθέσιµου ενεχύρου από τις επαπειλούµενες περαιτέρω υποβαθµίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας καθώς και τον αυξανόµενο ανταγωνισµό κυβερνήσεων, τραπεζών και επιχειρήσεων για άντληση κεφαλαίων».

Ωστόσο, οι συνενώσεις στον τραπεζικό τομέα δεν σημαίνει ότι λύνουν και τα αδιέξοδα της κρίσης, ομολογούν σε ξεχωριστές εκθέσεις τους (21/2) οι KBW και Goldman Sachs. Κυρίως δεν λύνουν δυο βασικά προβλήματα: Την υψηλή έκθεσή τους στα ελληνικά κρατικά ομόλογα που έχουν γίνει κουρελόχαρτα, αλλά και την εξάρτησή τους για ρευστότητα από την ΕΚΤ.

Το ίδιο και η UBS, πίσω από τα χειροκροτήματα, αναφέρει ότι «οι συγχωνεύσεις δεν είναι πανάκεια στις ανησυχίες για το κρατικό χρέος, για τη ρευστότητα, την ποιότητα του ενεργητικού».

Οι τράπεζες βρίσκονται σε κρίση, δεν την έχουν ξεπεράσει και είναι χλωμό να το πετύχουν με συγχωνεύσεις. Είναι σαν να πιστεύει κάποιος πως εάν ενωθούν δυο «άρρωστοι», θα προκύψει ένας μεγαλύτερος σε μέγεθος «υγιής». Μάλλον το ανάποδο προκύπτει: ένας μεγαλύτερος… «άρρωστος».

«Η κρίση του δημόσιου χρέους και η ύφεση απειλούν τώρα να προκαλέσουν και κρίση του ιδιωτικού χρέους», αναφέρει σχόλιο στην Ημερησία. «Το ιδιωτικό χρέος και κυρίως, αυτό των εταιρειών σαν ποσοστό του AEΠ είναι εξίσου μεγάλο με το δημόσιο χρέος και ίσο με το 117% του AEΠ. Aυτό περιλαμβάνει και το χρέος των νοικοκυριών που είναι ίσο με το 40% του AEΠ.

«Mέχρι τώρα, το ιδιωτικό χρέος δεν προβλημάτιζε επειδή ήταν μικρότερο σε σχέση με τον μέσο της Eυρωζώνης. Δεν υπήρξε, λοιπόν, προβληματισμός πάνω στη δυναμική σχέση ανάμεσα στα δύο χρέη σε συνθήκες ύφεσης. Oύτε στο ότι κάθε μεγάλο χρέος δεν είναι φούσκα, με την απόλυτη έννοια. Γίνεται φούσκα, όταν δεν υπάρχει αντίστοιχη δημιουργία εισοδήματος για να το αποπληρώσει».

Οι τραπεζικοί οργανισμοί το ρίχνουν ξανά στις φούσκες με τις πλάτες της κυβέρνησης, η οποία βάζει χέρι στον απλό κόσμο για να μπορεί να ξελασπώνει τους τραπεζίτες. Άλλο, όμως το θέλω κι άλλο το μπορώ…

Η αντικαπιταλιστική λύση της «διαγραφής του χρέους στους τραπεζίτες και η κρατικοποίηση των τραπεζών, χωρίς αποζημίωση των μετόχων, με εργατικό έλεγχο», είναι ένα ανοιχτό μέτωπο δράσης -πιο ρεαλιστικό από ποτέ- που μπορεί να «κόψει» το αδιέξοδο στη ρίζα του.

Η Εθνική Τράπεζα απασχολεί περίπου 36.500 εργαζόμενους και η Alpha περίπου 15.300. Οι περίφημες οικονομίες κλίμακος και συνεργειών στο σύνολο των 51.800 εργαζόμενων θα σήμαινε απολύσεις τουλάχιστον 5.000 εργαζομένων (περίπου 10%)