Βιβλία για τις γιορτές. Ιστορία, θεωρία, επαναστατική δράση

Η Εργατική Αλληλεγύη παρουσιάζει κάποια από αυτά τα βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει τη χρονιά που πέρασε (ή στο τέλος της προηγούμενης...) και μπορούν να μας προσφέρουν γνώση και προβληματισμό και για το σήμερα, τους αγώνες, την οικονομική κρίση και την προοπτική της Αριστεράς.

Η συζήτηση για την κρίση προφανώς κυριαρχεί. Στις 15 Δεκέμβρη ζήσαμε ένα νέο πανεργατικό ξεσηκωμό ενάντια στη λεηλασία που επιβάλλουν οι τραπεζίτες και όλη η άρχουσα τάξη με σημαία το Μνημόνιο. Τα αιτήματα για διαγραφή του χρέους, κρατικοποίηση των τραπεζών, απαγόρευση των απολύσεων γίνονται υπόθεση μεγάλων τμημάτων της τάξης μας. Είναι η ώρα να οξύνουμε τους αγώνες και να βαθύνουμε την αναζήτηση για τις αιτίες της κρίσης και άρα της απάντησης σε αυτήν. Η συλλογή άρθρων «Ο Ελληνικός καπιταλισμός, η Παγκόσμια Οικονομία και η Κρίση» που κυκλοφορεί από το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο –και έχει γίνει ήδη το μπέστ-σέλερ του- μας δίνει αυτή την δυνατότητα. Τα πρώτα άρθρα της συλλογής δημοσιεύτηκαν το 1984 και τα τελευταία μετά την αποκορύφωση της κρίσης το 2009. Μαζί με το βιβλίο και την μπροσούρα του Κρις Χάρμαν «Η Οικονομία του Τρελοκομείου» και «Η νέα κρίση του καπιταλισμού», μας δίνουν μια καλή πυξίδα για να προσανατολιστούμε. Σ’ αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει και το βιβλίο «Οτι είναι καλό για την Goldman Sachs είναι καλό για τις ΗΠΑ» από τον αμερικάνο μαρξιστή Πολ Μπρένερ. Επίσης, το «2010 η Κρίση της Ευρωζώνης» με άρθρα του Κ. Λαπαβίτσα και των συνεργατών του αποτελεί μια καλή εισαγωγή στη συγκεκριμένη πτυχή της καπιταλιστικής κρίσης που γίνεται πιο θεαματική κάθε μήνα που περνάει.

Και γιατί όχι τα βιβλία των κλασσικών, και πρώτα και κύρια του Μαρξ; Φέτος κυκλοφόρησαν δυο καλές επανεκδόσεις του κλασσικού έργου του «Εισαγωγή στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας» -μια πρώτη εκδοχή του Πρώτου Τόμου του Κεφάλαιου. Το βιβλίο «Μαρξ-Τρόπος Χρήσης» του Ντανιέλ Μπενσαϊντ (ενός ακόμα επαναστάτη μαρξιστή που χάθηκε πρόωρα) είναι μια πολύ ζωντανή και πρωτότυπη εισαγωγή στις ιδέες και τη μέθοδο του Μαρξ. Το βιβλίο του βρετανού μαρξιστή Αλεξ Καλλίνικος –που φέτος είχαμε την τύχη να τον ακούσουμε δυο φορές στην Αθήνα «Οι επαναστατικές ιδέες του Μαρξ» παραμένει βασική βοήθεια για όποιον/α θέλει να ξεκινήσει αυτή τη μελέτη.

Αν μιλάμε για ιστορικά κείμενα του κομμουνιστικού κινήματος, το έργο των Ν. Μπουχάριν-Ε. Πρεομπραζένσκι «Το Αλφαβητάρι του Κομμουνισμού» κατέχει μια σημαντική θέση. Τη χρονιά που μας πέρασε κυκλοφόρησε η πρώτη πλήρης έκδοσή του στα ελληνικά. Διαβάστε το για να εξετάσετε πως αντιμετώπιζαν την επανάσταση και το χτίσιμο της νέας κοινωνίας οι μπολσεβίκοι.

Η ιστορία της Αντίστασης και του εργατικού κινήματος συνολικά δεν παύει να προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον. Η «Προαγγελία Θυελλωδών Ανέμων – Ο Πόλεμος στην Αλβανία και η πρώτη περίοδος της Κατοχής» του Γιώργου Μαργαρίτη είναι μια συμβολή σ’ αυτές τις αναζητήσεις –ιδιαίτερα για την πολύ διαφορετική από την επικρατούσα εικόνα που αναδεικνύει για τον πόλεμο στην Αλβανία. Το μυθιστόρημα της Μάρως Δούκα «Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ» πλήττει έναν ακόμα μύθο: της εθνικής ενότητας στα Χανιά της Κατοχής και της Αντίστασης –με όλη τη «καλή κοινωνία» της πόλης να προτιμάει τους ναζί από τους «ξυπόλυτους» αντάρτες του ΕΛΑΣ. Το μικρό βιβλίο του Λέανδρου Μπόλαρη «Εμφύλιος 1946-1949. Από την Επανάσταση στην Αντεπανάσταση» παρουσιάζει τις φάσεις που πήρε η σύγκρουση του κινήματος με την άρχουσα τάξη και τους ιμπεριαλιστές, αλλά και τα αδιέξοδα της πολιτικής του ΚΚΕ.

Το βιβλίο του Πήτερ Γκέη «Το Κόμμα της Ανθρωπότητας» υπερασπίζεται τη σκέψη του Διαφωτισμού που έγινε η ιδεολογική σημαία των αστικών επαναστάσεων· είναι μια μάχη που χρειάζεται να τη δώσουμε και σήμερα ενάντια σε μια σειρά επιθέσεις αλλά και διαστρεβλώσεις που δέχεται αυτή η κληρονομιά. Σημαντική συμβολή στη συζήτηση για το τι είναι αυτό που προκαλεί τις κοινωνίες να αλλάζουν και γεννάει την αναγκαιότητα των επαναστάσεων, είναι και η αντιπαράθεση ανάμεσα στους μαρξιστές που επανακυκλοφόρησε φέτος για την «Μετάβαση από το φεουδαλισμό στον καπιταλισμό». Στο βιβλίο «Μαρξισμός και Επιστήμη» με κείμενα των Αρ. Μπαλτά και Κ. Γαβρόγλου περιέχεται ένα πραγματικό διαμάντι του μαρξισμού: Το κείμενο του σοβιετικού φυσικού και φιλοσόφου Μπόρις Γκέσεν «Οι κοινωνικές και οικονομικές ρίζες των Αρχών της Φυσικής Φιλοσοφίας του Νεύτωνα». Ο Γκέσεν παρουσίασε αυτή την εργασία, προκαλώντας πάταγο στο Δεύτερο Παγκόσμιο Συνέδριο Ιστορίας των Επιστημών και των Τεχνικών το 1931 στο Λονδίνο (Ίσως να μας είχε αφήσει πολύ πιο πλούσια κληρονομιά αν δεν έπεφτε θύμα των σταλινικών εκκαθαρίσεων).

Το βιβλίο του Δημήτρη Ψαρρά «Το δεξί χέρι του Καρατζαφέρη» είναι μια πολύ καλή ακτινογραφία του ακροδεξιού ΛΑΟΣ και του αρχηγού του, ιδιαίτερα της τακτικής του «δούρειου ίππου» ή «διπλού λόγου» που εφάρμοσε μέχρι τώρα.