Διεθνή
Λιβύη: Ο κόσμος ξεσηκώνεται ενάντια και στις δυο κυβερνήσεις

11/9, Διαδήλωση στη Βεγγάζη. Φωτό: Reuters

Μικρές και μεγάλες δυνάμεις μετατρέπουν τη Λιβύη τα τελευταία χρόνια σε γήπεδο όπου λύνουν τους λογαριασμούς τους. Τους τελευταίους μήνες όμως είναι ο απλός κόσμος που εμφανίστηκε ξανά στο προσκήνιο, στους δρόμους, και προκάλεσε αλλαγές που κανένα διεθνές τραπέζι διαπραγματεύσεων δεν έχει καταφέρει. Τη δεύτερη βδομάδα του Σεπτέμβρη παραιτήθηκε η “κυβέρνηση” της Ανατολικής Λιβύης. Είναι η μη-αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση που αναφέρεται στο Κοινοβούλιο που εδρεύει στο Τομπρούκ, κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο. 

Οι διαδηλώσεις είχαν ξεσπάσει στη Βεγγάζη και σε άλλες πόλεις της Ανατολής, με τον κόσμο να βγαίνει στο δρόμο καταγγέλλοντας ότι δεν έχει να ζήσει, επιβιώνει συνήθως χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και χωρίς ορατή διέξοδο. Έβαλαν φωτιά σε λάστιχα και απέκλεισαν κεντρικούς δρόμους. Οι διαδηλώσεις έφτασαν μέχρι το αλ-Μαρτζ (Βάρκη), το προπύργιο του στρατάρχη Χάφταρ. Ο Χάφταρ, με τις ευλογίες της κυβέρνησης της Ανατολής είχε εξαπολύσει επίθεση σε βάρος της αντίπαλης κυβέρνησης, με έδρα την Τρίπολη, που κράτησε 14 μήνες. Έφτασε στα περίχωρα της πρωτεύουσας, βομβάρδισε μέχρι και νοσοκομεία, αλλά τελικά από τον περασμένο Ιούνη παραδέχθηκε την ήττα του και υποχώρησε. Όταν οι εντάσεις αυξήθηκαν, ακόμη και στο εσωτερικό της “ανατολικής” κυβέρνησης  επιχείρησε να κηρύξει δικτατορία, παραμερίζοντας το Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση που τον στήριζε. Οι διαδηλώσεις μέσα στο ίδιο του το προπύργιο, με τον κόσμο να αψηφά την παρουσία των πάνοπλων πολιτοφυλακών του, έδειξαν πόσο έχουν προχωρήσει τα πράγματα.

Διαδηλώσεις

Όμως, διαδηλώσεις είχαν αρχίσει να οργανώνονται από τον Αύγουστο και στην άλλη πλευρά. Ένα άρθρο της εφημερίδας Λε Μοντ σχολιάζει “είναι σκηνές που οι Λίβυοι δεν έχουν ζήσει εδώ και πολύ καιρό. Μπλοκ διαδηλωτών, ξεδιπλωμένα πανό και συνθήματα ενάντια στη διαφθορά, το κόστος ζωής και τη διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών: εικόνες μιας κοινωνίας πολιτών που ξεδιπλώνονται και αντικαθιστούν τα κλισέ με πάνοπλες πολιτοφυλακές που έφτιαξαν διεθνώς το στερεότυπο ότι η Λιβύη δεν είναι τίποτα άλλλο παρά οι στρατιωτικές τις  συγκρούσεις.”.

Μέσα σε λίγες μέρες ο Σαράτζ, ο αναγνωρισμένος από τον ΟΗΕ πρωθυπουργός, ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί μόλις βρεθεί διάδοχη κατάσταση.

Η παραίτηση του Σαράτζ επιταχύνθηκε και από τη μυστική συμφωνία που ανακοινώθηκε μεταξύ του γιου του Χάφταρ και του αντιπροέδρου της κυβέρνησης της Δύσης, με την οποία ανακοίνωναν ότι ξαναμπαίνει μπρος η παραγωγή πετρελαίου. Το πετρέλαιο το είχε διακόψει η πλευρά Χάφταρ καταλαμβάνοντας τις εγκαταστάσεις για να πιέσει ακόμη περισσότερο την Τρίπολη που είχε τη δυνατότητα να εισπράττει τα έσοδα, προκαλώντας φτώχεια και πείνα. Τώρα με σπρώξιμο από τις μεγάλες δυνάμεις (Ρωσία επισήμως αλλά και Γαλλία, ΗΠΑ και Εμιράτα παρασκηνιακά) η πλευρά Χάφταρ θέλει να παρουσιαστεί… γενναιόδωρη.

Τίποτα δεν είναι λυμένο, ούτε για το αν θα ξαναρχίσει η παραγωγή, ούτε πώς θα μοιράζονται τα έσοδα, αφού το τραπεζικό σύστημα και η πετρελαϊκή εταιρεία είναι γεωγραφικά και πολιτικά διασπασμένα. Και ακόμη πιο βασικό, οι πολιτοφυλακές που ελέγχουν τις διάφορες εγκαταστάσεις δεν βρίσκονται υπό κάποιο ενιαίο κέντρο, εσωτερικό και εξωτερικό. Η πολυδιάσπαση φτάνει πλέον βαθιά στο εσωτερικό και των δύο κυβερνήσεων και είναι πιο πιθανό να αντανακλαστεί και στρατιωτικά.

Στο μεταξύ, ο κόσμος εξαθλιώνεται. 67% δηλώνουν ότι από το Μάρτη έχουν χάσει είτε τη δουλειά τους, είτε ένα μέρος του εισοδήματός τους. Το 45% των οικογενειών έχει μειώσει τον αριθμό των γευμάτων.

Ο Χάφταρ πρόφτασε να ζήσει στη διάρκεια των μηνών του ως επίδοξος δικτάτορας, τις αγκαλιές του Μητσοτάκη και του Δένδια που ανακάλυψαν στο πρόσωπό του αντίπαλο δέος στη Λιβύη απέναντι στον Ερντογάν. Το πραγματικό αντίπαλο δέος και στις δύο πλευρές της Λιβύης είναι ο απλός κόσμος που ξεσηκώνεται.