Διάλογος στην Αριστερά: Η Λατινική Αμερική μάς εμπνέει

“O Tσάβες μας δίνει τσάμπα τη βενζίνη, Μαριέτα θα σου ανοίξουμε φωτιά που δεν θα σβήνει”. Το παραπάνω σύνθημα, που φώναζαν μαζικά οι φοιτητές στην Αθήνα το 2006 αρκετά πριν εκδηλωθεί η κρίση, δείχνει το βάθος και την επιρροή που έχουν τα κινήματα στη Λατινική Αμερική μέσα στο κίνημα στην Ελλάδα. Το 1973, την ίδια ακριβώς χρονιά που η εξέγερση του Πολυτεχνείου άνοιγε την ταφόπλακα για τη χούντα των συνταγματαρχών, στη Χιλή το αιματηρό πραξικόπημα του Πινοτσέτ έβαζε τέλος στην κυβέρνηση του μεταρρυθμιστή Αλιέντε και μαζί του σε ένα ολόκληρο κίνημα που ήθελε να πάει ακόμα παραπέρα και να κάνει την έφοδο στον ουρανό.

Ακολούθησε, τη δεκαετία του '80, η συμπαράσταση στους Σαντινίστας στη Νικαράγουα και τη δεκαετία του '90 στους Ζαπατίστας στο Μεξικό για να φτάσουμε στα κινήματα που μέσα στις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν επιβάλει ανατροπές, έχουν σταματήσει πραξικοπήματα και έχουν μετατρέψει τις χώρες της Λατινικής Αμερικής από την “πίσω αυλή” των ΗΠΑ σε μόνιμη πηγή αστάθειας. Μόλις πριν από μια βδομάδα ο Έβο Μοράλες προχώρησε στην εθνικοποίηση δύο εταιρειών διανομής ηλεκτρισμού που ακολούθησαν την εθνικοποίηση ηλεκτροπαραγωγικών εταιριών, εταιρειών πετρελαίου και τηλεπικοινωνιών. Τον Ιούνιο, εθνικοποίησε το ορυχείο κασσίτερου και ψευδάργυρου παίρνοντάς το από την εταιρία Glencore.

Η σύνδεση του κινήματος στην Ελλάδα με τη Λατινική Αμερική έγινε ακόμα πιο άμεση μέσα από το παγκόσμιο αντικαπιταλιστικό κίνημα που την πρώτη πενταετία του 2000 σάρωσε όλο τον κόσμο από το Σιάτλ, στη Γένοβα, τη Φλωρεντία, το Μουμπάι και βέβαια το Πόρτο Αλέγκρε – έχοντας στο κέντρο του τη σύγκρουση με τον ΠΟΕ, το ΔΝΤ, την ΕΕ και όλους τους οργανισμούς που εκφράζουν την καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση.

Δεν είναι λοιπόν να απορεί κανείς για τον οχετό λάσπης που εξαπέλυσαν τα κόμματα της κυβέρνησης και τα ΜΜΕ μέσα στο διάστημα των γιορτών ενάντια στην επίσκεψη του Τσίπρα και της αντιπροσωπείας του ΣΥΡΙΖΑ στη Βραζιλία και την Αργεντινή - από το ότι ο Τσίπρας κάνει “ταξιδάκια” και “επαναστατικό τουρισμό με τα λεφτά του κράτους” μέχρι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ λίγο ως πολύ παίρνει μαθήματα αντάρτικου για να εγκαθιδρύσει τον κομμουνισμό στην Ελλάδα. Είναι προφανές, ότι για το Σαμαρά, τον Βενιζέλο, τους Αγγελόπουλους, τους Αλαφούζους και τους Βαρδινογιάννηδες και η σκέψη και μόνο των εθνικοποιήσεων αποτελεί κήρυξη πολέμου.

Άλλο τόσο προφανές είναι, όμως, ότι η κυβέρνηση του Εργατικού Κόμματος του Λούλα που θορύβησε αρχικά την άρχουσα τάξη όταν ήρθε στην εξουσία το 2002 στη Βραζιλία, απέχει παρασάγγας από μια τέτοια απειλή. Μόλις τον Ιούνη, ο υπουργός Οικονομικών της Βραζιλίας Γκίντο Μαντέγκα απαίτησε μεγαλύτερο δικαίωμα λόγου της Βραζιλίας στις αποφάσεις του ΔΝΤ, με την απειλή ότι αλλιώς η Βραζιλία θα περικόψει τη “συνεισφορά” της στον οργανισμό. Η κυβέρνηση της Βραζιλίας δεν είναι ενάντια, αλλά συμμετέχει στο ΔΝΤ.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι παραινέσεις του Λούλα στη διάρκεια της συνάντησης με τον Τσίπρα ότι οι Έλληνες πρέπει “να είναι ψύχραιμοι”, “να έχουν μεγάλη θέληση”, “να μη γίνονται πολλά σχόλια για την κρίση”, αλλά να “συζητούν ποιες είναι οι λύσεις” μόνο καλά μαντάτα δεν είναι.

Η κυβέρνηση Ρουσέφ στη Βραζιλία και ακόμα χειρότερα η κυβέρνηση Κίρτσνερ στην Αργεντινή, παρ' ότι προέκυψαν έχοντας και την υποστήριξη των φτωχών, είναι κυβερνήσεις σταθερά προσηλωμένες στον καπιταλισμό, που υποστηρίζουν τα μεγάλα συμφέροντα. Οπως χαρακτηριστικά γράφει ο γνωστός οικονομολόγος και μαρξιστικών καταβολών καθηγητής του πανεπιστημίου του Μπουένος Άιρες Κλάουντιο Κατς για τις κυβερνήσεις στην Βραζιλία και την Αργεντινή, φθάνουν στο σημείο να “κρατήσουν ίσες αποστάσεις απέναντι στις δεξιές κυβερνήσεις που υποστηρίζουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ (Πινιέρα στη Χιλή, Ουρίμπε στην Κολομβία) και στις ριζοσπαστικές αντι-ιμπεριαλιστικές κυβερνήσεις (Τσάβες στη Βενεζουέλα και Μοράλες στη Βολιβία)”.

Μήνυμα

Η επίσκεψη του Τσίπρα στη Βραζιλία και την Αργεντινή περιέλαβε βέβαια συναντήσεις με αντιπροσωπείες του κινήματος, αρκετές από τις οποίες έχουν έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τις κυβερνήσεις Ρουσέφ-Κίρτσνερ. Για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ένας στόχος της περιοδείας στη Βραζιλία και την Αργεντινή ήταν να στείλει το μήνυμα στον κόσμο που τον ψήφισε ότι εξακολουθεί να κοιτάει αριστερά.

Βασικός, όμως, στόχος, (όπως μπορεί να παρακολουθήσει κανείς στα εκτενή καθημερινά και διθυραμβικά για τις κυβερνήσεις της Βραζιλίας και της Αργεντινής ρεπορτάζ που είχε η Αυγή εκείνες τις μέρες) ήταν να σταλεί το μήνυμα εσωτερικά – και στους από κάτω και στους από πάνω που ανησυχούν – ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ένα ρεαλιστικό δρόμο εξόδου από την κρίση μέσα από μια “ρεαλιστική” διαχείριση μέσα στον καπιταλισμό.

Αυτό έδειξε και η συνάντηση Τσίπρα με τον υπουργό Εξωτερικών Αβραμόπουλο σαν ανταπόδοση για τη “θεσμική συνδρομή” του υπουργείου Εξωτερικών στην επίσκεψη, που συνοδεύτηκε από δηλώσεις ότι στόχος του ταξιδιού δεν ήταν καν “η αντιγραφή μοντέλων», αλλά η «διεθνοποίηση του ελληνικού προβλήματος σε δύο σύμμαχες χώρες».

Οι ταραχές και οι λεηλασίες σε σουπερμάρκετ που ξέσπασαν στην Αργεντινή τις μέρες που ο Τσίπρας έκανε την περιοδεία του μέσα στα Χριστούγεννα, ήρθαν να θυμίσουν ότι τέτοιος δρόμος δεν υπάρχει. Ιδιαίτερα τη χρονιά που η παγκόσμια ύφεση θα απειλήσει τις αναδυόμενες δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού, την Κίνα, τη Βραζιλία, την Ινδία ακόμα περισσότερο.


Αλλά όχι ο Λούλα

Αμέσως μόλις ο Λούλα βρέθηκε το 2002 στην εξουσία, μέσα από τη μαζική υποστήριξη που του εξασφάλισαν οι αγώνες και η συνδικαλιστική του δράση, αυτό που έκανε ήταν να επεκτείνει τη συμφωνία με το ΔΝΤ, εφαρμόζοντας στην πράξη όλες τις περικοπές και όλα τα μέτρα προς όφελος της αγοράς που απαιτούσε το ΔΝΤ.

Η ταυτόχρονη αρχική υποτίμηση του νομίσματος, σε συνδυασμό με την παγκόσμια αύξηση της τιμής του πετρελαίου και την αύξηση της αγροτικής παραγωγής έχουν μετατρέψει τη Βραζιλία σε μια από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες στην οποία βέβαια έχουν επιστρέψει τα “διεθνή επενδυτικά κεφάλαια”, το χρηματιστήριο ανεβαίνει και τα ομόλογά της θεωρούνται από τα πιο “σίγουρα χαρτιά”.

Ομως την ίδια στιγμή που τα αγροτικά προϊόντα της Βραζιλίας φτάνουν σε όλο τον κόσμο, πάνω από 33% του πληθυσμού (63 εκατομμύρια άνθρωποι) βρίσκεται στα όρια της φτώχειας - και 16 εκατομμύρια από αυτούς σε καθεστώς απόλυτης φτώχειας. Η αντίθεση ανάμεσα στην “ανάπτυξη” και τη φτώχεια όλο και μεγαλώνει:

Φράγμα

Τον Μάιο, οι 7000 εργάτες που εργάζονται στο τρίτο μεγαλύτερο φράγμα του κόσμου (κόστος κατασκευής περίπου 10 δις ευρώ) στον Αμαζόνιο κατέβηκαν σε απεργία διεκδικώντας να αυξηθούν τα 35 περίπου δολάρια που πληρώνονταν το μήνα για φαγητό και αύξηση των διακοπών για να μπορούν να δουν τις οικογένειές τους. Ενάντια στο φράγμα έχουν ταχθεί οι ιθαγενείς του Αμαζονίου και βέβαια οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Οσον αφορά στη συνεισφορά του Λούλα στο διεθνές κίνημα, στη διάρκεια της θητείας του, ο στρατός δεν συνέχισε μόνο τις αιματηρές επιδρομές στις φαβέλες της Βραζιλίας, αλλά τις επέκτεινε και στις παραγκουπόλεις της Αϊτής σαν “ειρηνευτική δύναμη”.

Ο Λούλα δεν δίστασε να πιέσει τον Μοράλες προκειμένου να υποστηρίξει τα συμφέροντα της πολυεθνικής Petrobras (της μεγαλύτερης εταιρείας στη Λατινική Αμερική της οποίας η πλειοψηφία των μετοχών ανήκει στο βραζιλιάνικο κράτος) και άλλων εταιρειών, ερχόμενος σε σύγκρουση με τους εργάτες και τους αγρότες στη γειτονική χώρα.



Διαβάστε επίσης

Το αλφαβητάρι του Μαρξισμού: Α όπως Aπεργία