Διεθνή
Τουρκία: Οργή για τις ακραίες ταξικές επιλογές

Εργοστασιακοί εργάτες, εργάτες κλωστοϋφαντουργίας, οικοδόμοι, ταχυδρομικοί, υγειονομικοί, ανθρακωρύχοι, εργάτες Τύπου, εργάτες δήμων και άλλοι έχουν κατέβει σε απεργίες το τελευταίο δίμηνο στην Τουρκία ενάντια σε απολύσεις, απληρωσιές, καταγγελίες συμβάσεων, αντισυνδικαλιστικές επιθέσεις. Στην φωτό, σιδηροδρομικοί στα Άδανα συμπαραστέκονται σε απεργία των σιδηροδρομικών στη Σμύρνη.

Την περασμένη Τετάρτη (24 Νοεμβρίου) ο «διάδοχος πρίγκιπας» Μοχάμεντ μπιν Ζάγεντ αλ Ναχιάν, ο ηγέτης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων επισκέφθηκε την Τουρκία. Ήταν η πρώτη επίσημη επαφή ανάμεσα στους δυο «παραδοσιακούς εχθρούς» εδώ και πολλά χρόνια. Ανάμεσα στα άλλα ο «πρίγκιπας» υποσχέθηκε επενδύσεις στην Τουρκία ύψους άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων. 

Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση: η τουρκική λίρα ανατιμήθηκε σχεδόν 10% πάνω καλύπτοντας με αυτόν τον τρόπο το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών του «κραχ» της περασμένης Τρίτης. Αλλά το βέβαιο είναι ότι η σταθεροποίηση αυτή δεν είναι παρά μόνο προσωρινή.

Η τουρκική λίρα έχει χάσει πάνω από το 28% της αξίας της από τις αρχές του Νοέμβρη μέχρι σήμερα. Οι οικονομολόγοι ρίχνουν τις ευθύνες για αυτή την κατακρήμνιση στον Ερντογάν. Για την ακρίβεια στην «άγνοια» του Ερντογάν που επιμένει, πέρα από κάθε οικονομική ορθοδοξία, στο ότι τον πληθωρισμό τον προκαλούν τα υψηλά επιτόκια. Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας έχει μειώσει από τον Σεπτέμβρη μέχρι τώρα, κάτω από την πίεση του, τρεις φορές τα επιτόκια παρόλο που ο πληθωρισμός βρίσκεται στα ουράνια. Το κραχ της περασμένης Τρίτης πυροδοτήθηκε από την τελευταία μείωση από το 16% στο 15% -την ώρα που ο πληθωρισμός «έτρεχε» με 20%.

Ο Ερντογάν, όμως, δεν είναι ηλίθιος. Η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων δεν οφείλεται σε άγνοια αλλά σε υπολογισμό. Ο πληθωρισμός είναι επικίνδυνος για την οικονομία. Είναι καταστροφικός για τους εργάτες και τους φτωχούς που βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να πέφτει από την ακρίβεια. Αλλά μπορεί να είναι καταστροφικός και για τους καπιταλιστές γιατί υπονομεύει την ισορροπία – η πραγματική αξία των καταθέσεων μειώνεται συνεχώς, τα εμπορεύματα «κρύβονται» στις αποθήκες κλπ. Το πιο συνηθισμένο αντιστάθμισμα για αυτές τις απώλειες είναι τα υψηλά επιτόκια. Αλλά υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να αποζημιωθούν οι τραπεζίτες, οι επενδυτές, οι βιομήχανοι και οι μεγαλέμποροι. Οι κρατικές επιδοτήσεις είναι ένας από αυτούς. Η ραγδαία οικονομική άνθηση είναι ένα δεύτερο πιθανό αντιστάθμισμα.

Η τουρκική οικονομία έχει κυριολεκτικά απογειωθεί τους τελευταίους μήνες. Το ΑΕΠ αυξήθηκε 7% το τρίτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς. Η υποτίμηση της λίρας είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που έχουν συμβάλει στην απογείωση αυτή: οι εξαγωγές γίνονται φτηνότερες και οι τουρκικές επιχειρήσεις μπορούν να ανταγωνίζονται από καλύτερες θέσεις στις διεθνείς αγορές. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν φέτος κατά 26%. Οι επιχειρηματίες είναι ενθουσιασμένοι από τον Ερντογάν -όσες «βλακείες» και αν ξεστομίζει για να δικαιολογήσει την πολιτική του.

Δεν ισχύει το ίδιο για την εργατική τάξη. Για αυτήν δεν υπάρχουν αντισταθμίσματα. Η πτώση της λίρας κάνει τις εισαγωγές ακριβότερες και απογειώνει ακόμα περισσότερο τον πληθωρισμό. Οι εργάτες της Τουρκίας είναι εξοργισμένοι με τον Ερντογάν. Όχι για τις «βλακείες» του, αλλά για τις ακραίες ταξικά επιλογές του.

Πολλοί οικονομολόγοι εκφράζουν τον φόβο ότι ο πληθωρισμός θα μετατραπεί σε «υπερπληθωρισμό» στην Τουρκία -δηλαδή θα οδηγηθεί η οικονομία σε μια κατάσταση όπου οι τιμές των προϊόντων θα διπλασιάζονται ή θα τριπλασιάζονται κάθε εβδομάδα και το χρήμα θα χάσει κάθε αξία, όπως είχε γίνει στη Γερμανία την εποχή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ή στην Ελλάδα την εποχή της κατοχής. Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Αλλά μεγεθύνεται από τον παραμορφωτικό φακό της «άγνοιας» και της «βλακείας» του Ερντογάν. Ο πραγματικός κίνδυνος για τους επιχειρηματίες στην Τουρκία δεν προέρχεται από τα «λάθη» του Ερντογάν. Ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από την οργή των «από τα κάτω», των εργατών και των φτωχών. Και ο πληθωρισμός και η υποτίμηση της λίρας φουντώνουν συνεχώς αυτή την οργή.