Συρία: Οι διεθνείς επεμβάσεις δεν βοηθάνε τους εξεγερμένους

Μικρές και μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις κοιτάνε με ανησυχία τις εξελίξεις στη Συρία και προσπαθούν να βρουν τρόπους να παρέμβουν για να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους. Μετά τις πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις στη Συρία, ρουκέτες χτύπησαν περιοχή της Βηρυτού που ελέγχει η Χεζμπολάχ, συγκρούσεις ξέσπασαν στους δρόμους της Τρίπολης (στο βόρειο Λίβανο), ενώ βρισκόμαστε ενόψει μιας “ειρηνευτικής συνάντησης” που στήνουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία σε συνεργασία. Η συριακή επανάσταση βρίσκεται κάτω από την πίεση όλων αυτών των μεγάλων παιχτών που προσπαθούν να την ποδοπατήσουν.

Η επανάσταση στη Συρία ήταν από την αρχή “διαφορετική” όσον αφορά την αντιμετώπιση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Όχι γιατί οι άνθρωποι που ξεσηκώθηκαν κατά του Άσαντ πριν από τρία χρόνια είχαν διαφορετικούς λόγους και διαφορετικές στοχεύσεις. Αλλά γιατί για τους ιμπεριαλιστές της Δύσης, αφού είχαν χάσει δύο στηρίγματά τους, τον Μπεν Αλί στην Τυνησία και τον Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, είχαν την ελπίδα πως θα βγουν κερδισμένοι απέναντι σε ένα καθεστώς που δεν βρισκόταν στο δικό τους στρατόπεδο.

Από την πλευρά της Ρωσίας, αντίθετα, το καθεστώς του Άσαντ υπήρξε ένας σημαντικός σύμμαχος στην περιοχή και η Συρία τής παρέχει τη μοναδική ναυτική βάση στη Μεσόγειο.

Όμως η επανάσταση δεν μπορούσε να γίνει με αυτόματο τρόπο πιόνι κανενός. Η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν παραμένει φόβος και τρόμος για τους ιμπεριαλιστές σε σχέση με τους κινδύνους που θα περιλάμβανε μια χερσαία επέμβαση. Την ώρα που ο Ομπάμα προσπαθεί να αποδεσμεύσει δυνάμεις από τη Μέση Ανατολή δεν θα ήθελε να ξαναβρεθεί με αμερικάνικο στρατό παγιδευμένο στο πολύπλοκο μωσαϊκό της Συρίας.

Καθεστώτα του Κόλπου ανέλαβαν να καλύψουν το κενό, διοχετεύοντας όπλα προς τμήματα της αντιπολίτευσης και παρέχοντας πολιτική στήριξη, κάτι που έκανε και η Τουρκία. Όμως το “χάος”, όπως τους άρεσε να περιγράφουν την κατάσταση, συνέχισε να απλώνεται. Το καθεστώς Άσαντ κατέφευγε σε ολοένα και μεγαλύτερη καταστολή. Αυτή τη στιγμή υπολογίζεται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους περισσότεροι από 80 χιλιάδες άνθρωποι. Εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες έχουν καταφύγει σε όλες τις γειτονικές χώρες. Η καταστολή με τη σειρά της προκάλεσε ανεξέλεγκτη ριζοσπαστικοποίηση. Παρότι οι ΗΠΑ προσέβλεπαν σε έναν “Ελεύθερο Συριακό Στρατό” που θα λειτουργούσε σαν μακρύ τους χέρι στις κρίσιμες στιγμές μετάβασης καθεστώτος, η νεολαία που παίρνει τα όπλα εντάσσεται στην πρώτη και πιο μαχητική οργάνωση που βρίσκει μπροστά της. Πολλές από αυτές τις οργανώσεις είναι ισλαμιστικές και βρίσκονται στις λίστες των τρομοκρατών και των “συνεργατών της αλ-Κάιντα”.

Έτσι, οι ιμπεριαλιστές πήγαιναν μοιρασμένοι στα τρία, όσον αφορά το πόσο μακριά θα φτάσει η παρέμβασή τους. Ανοιχτή επέμβαση, στήριξη στον Ελεύθερο Συριακό Στρατό ή μερικός συμβιβασμός με τον Άσαντ και ελεγχόμενη μετάβαση; Για το Ισραήλ, αυτά τα ζητήματα έχουν ακόμη μεγαλύτερη κρισιμότητα. Μπορεί το καθεστώς Άσαντ να είναι εχθρικό, όμως το σύνορο Ισραήλ – Συρίας, στα κατεχόμενα από το Ισραήλ υψώματα του Γκολάν, παρέμεινε έξω από εντάσεις και αμφισβητήσεις χάρη στους Άσαντ. Μια ανεξέλεγκτη πτώση του Άσαντ θα δημιουργούσε άμεσους κινδύνους, μέσα σε μια περίοδο που το Ισραήλ έχει χάσει τον ηγεμονικό του ρόλο στην περιοχή και περνάει εσωτερική κρίση σχετικά με το πώς θα συνεχίσει να είναι το πιο πιστό και πιο καλά ταϊσμένο μαντρόσκυλο των ιμπεριαλιστών. Η συριακή αντιπολίτευση, ακόμη και οι πτέρυγές της που βρίσκονται σε επικοινωνία με τη Δύση, κατήγγειλε ανοιχτά τις ισραηλινές επιθέσεις, τονίζοντας ότι το Ισραήλ παραμένει ο μεγαλύτερος εχθρός.

Δεν είναι μόνο το Ισραήλ που φοβάται μια τέτοια προοπτική, αλλά και αραβικά καθεστώτα, όπως αυτό του βασιλιά της Ιορδανίας, το οποίο μετά από κύματα άγριας καταστολής είχε καταφέρει να κρατήσει τους ισλαμιστές στο περιθώριο, και τώρα τους βλέπει να αποκτούν όπλα και ισχύ δίπλα στα σύνορά του.

Αστάθεια

Η εμπειρία της Λιβύης είναι η πιο πρόσφατη που δείχνει ότι μια ανατροπή ενός καθεστώτος με “εξωτερική” βοήθεια δεν οδηγεί σε σίγουρο έλεγχο. Η μετά-Καντάφι Λιβύη δημιουργεί μεγαλύτερα προβλήματα αστάθειας στην περιοχή, παρότι οι ιμπεριαλιστές έπαιξαν ρόλο στην ανατροπή του.

Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιτυχίες του καθεστώτος Άσαντ σε συνδυασμό με την άρνηση της συριακής αντιπολίτευσης να προχωρήσει σε ξεκαθάρισμα των γραμμών της από τους ισλαμιστές, βάζουν νέους περιορισμούς στις ελπίδες για γρήγορη στρατιωτική επιτυχία του Ελεύθερου Συριακού Στρατού. Η “διαδικασία της Γενεύης” που έχει ανοίξει με πρωτοβουλία ΗΠΑ – Ρωσίας δείχνει ότι οι δύο πλευρές βάζουν νερό στο κρασί τους για να μην χάσουν τελείως τον έλεγχο. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομπάμα, Τζον Κέρι, δηλώνει ότι θα γίνουν σεβαστά τα συμφέροντα της Ρωσίας στην περιοχή, ενώ ο Ρώσος ομόλογός του, Σεργκέι Λαβρόφ, λέει πως “δεν μας ενδιαφέρουν συγκεκριμένα πρόσωπα”, στέλνοντας μήνυμα ότι είναι διατεθειμένοι να δεχτούν την αποχώρηση του Άσαντ. Και ο Άσαντ και η επίσημη αντιπολίτευση έχουν δηλώσει ότι θα συμμετάσχουν στην “Γενεύη”.

Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται αντίστοιχη διαφορά γραμμών. Στα τέλη του Μάη λήγει το εμπάργκο κατά της Συρίας. Η Βρετανία και η Γαλλία ζητάνε να μην ανανεωθεί το εμπάργκο, απειλώντας μάλιστα και με βέτο, λέγοντας πως το εμπάργκο δυσκολεύει την παροχή εξοπλισμού προς την αντιπολίτευση, μια παροχή που θέλουν να πολλαπλασιαστεί. Άλλα κράτη της ΕΕ δηλώνουν ότι φοβούνται να μπουν σε αυτό το επικίνδυνο παιχνίδι.

Οι ρουκέτες στη Βηρυτό και οι συγκρούσεις στην Τρίπολη, ενώ ο Λίβανος συνεχίζει να είναι δύο μήνες χωρίς κυβέρνηση και με άγνωστο αν και πότε θα πραγματοποιηθούν οι εκλογές είναι ένα καλό επιχείρημα για όσους δεν θέλουν να ρισκάρουν να ρίξουν κι άλλα όπλα στην περιοχή. Η Χεζμπολάχ παραμένει η πιο εξοπλισμένη δύναμη στο Λίβανο μετά την επιτυχία της το 2006 στον πόλεμο κατά του Ισράηλ. Έχει δηλώσει την αφοσίωσή της στο καθεστώς του Άσαντ στη Συρία και μαχητές της πολεμάνε κατά της συριακής αντιπολίτευσης. Τώρα η αντιπολίτευση απειλεί να μεταφέρει αυτή τη σύγκρουση στο εσωτερικό του Λιβάνου.

Η επανάσταση στη Συρία είναι πολλά περισσότερα από αυτή τη σκακιέρα. Οι εξεγερμένοι της Συρίας αρχικά δεν ζητούσαν ούτε καν την ανατροπή του Άσαντ, αλλά έλπιζαν σε μέτρα δημοκρατικής μεταρρύθμισης. Σε περιοχές της χώρας αναπτύχθηκαν “Τοπικές Συντονιστικές Επιτροπές” που πήραν στα χέρια τους τη διαχείριση της καθημερινότητας και της αντίστασης, ακόμη και μέσα σε αυτές τις πολύ δύσκολες συνθήκες της πολιορκίας. Έχουν να αντιμετωπίσουν από τα ζητήματα επιβίωσης -πώς θα ξαναπάρουν μπρος οι φούρνοι για να βγάζουν ψωμί- μέχρι το πώς θα λειτουργήσουν οι υπηρεσίες που έχουν εγκαταλειφθεί ή βομβαρδιστεί. Υπάρχουν περιοχές όπου η αστυνομία έχει αυτοδιαλυθεί και η ασφάλεια έχει περάσει στον έλεγχο των τοπικών επιτροπών. Αυτές οι επιτροπές αλλού βρίσκονται σε συνεργασία με τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό και με την πολιτική ηγεσία της αντιπολίτευσης, αλλού υπάρχει ένταση μεταξύ τους. Ο κίνδυνος είναι όλη αυτή η δυναμική να γίνει μια υποσημείωση στους στρατιωτικούς και διπλωματικούς ελιγμούς των ιμπεριαλιστών.