Το ντοκιμαντέρ The Μankind’s Folly συνεχίζει να γεμίζει τα σινεμά σε πολλά σημεία της χώρας. Πρόκειται για τη νέα ταινία του Γιώργου Αυγερόπουλου που περιγράφει την καταστροφή που συντελείται στην Αρκτική μέσα από το λιώσιμο του επί χιλιετηρίδες παγωμένου εδάφους, του Πέρμαφροστ, αλλά και τους υπευθύνους. Τις εξορύξεις, τους μεγάλους ηγέτες, τον πόλεμο, τον ίδιο τον καπιταλισμό. 

Ο Γιώργος Αυγερόπουλος μίλησε στον Στέλιο Μιχαηλίδη.

Μετά από μια σειρά ταινιών για τα ζητήματα της εποχής μας τα προηγούμενα χρόνια, την οικονομική κρίση, το νερό, την πανδημία, ήρθε η ώρα για τη μεγάλη απειλή της ανθρωπότητας, την περιβαλλοντική καταστροφή. Πώς κατέληξες στο Mankind’s Folly;

Πιστεύω ότι η κλιματική κρίση είναι το πιο μεγάλο θέμα του καιρού μας. Το πιο σημαντικό. Διαπίστωσα ήδη από το 2021 ότι είχε αρχίσει να φεύγει σιγά σιγά από το προσκήνιο σαν θέμα. Και ήθελα να κάνω μια τέτοια ταινία. Ήθελα να την κάνω στην Αρκτική όπου είχα ξαναδουλέψει στο παρελθόν γιατί η Αρκτική είναι εμβληματική περίπτωση. Είναι το νούμερο ένα hot spot στον πλανήτη. Θερμαίνεται τέσσερις φορές γρηγορότερα από το παγκόσμιο μέσο όρο. Ερευνώντας για να βρω την οπτική γωνία μέσα από την οποία θα έλεγα την ιστορία, έφτασα στο λιώσιμο του Πέρμαφροστ. Ούτε και εγώ το ήξερα. Και αποφάσισα ότι αυτό είναι ένα νέο λέβελ. Μια νέα πίστα. Μετά έπρεπε να βρεθούν οι δύο χαρακτήρες, η Μάρθα και ο Νικίτα. Ήταν μια πάρα πολύ δημιουργική διαδικασία που κατέληξε σε αυτή την ταινία. 

Η ταινία ξεκίνησε να προβάλλεται πριν δυο εβδομάδες. Λίγες μέρες μετά ήρθαν οι νεροποντές εδώ, που στοίχισαν τη ζωή σε δυο ανθρώπους και υπενθύμισαν ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος απειλεί άμεσα τις γειτονιές μας.

Σαφώς. Αλλά θα πρέπει να κάνουμε και μια μεγάλη διάκριση. Είναι ένα σημαντικό ζήτημα η κλιματική αλλαγή η οποία σου φέρνει π.χ έντονες καταιγίδες και γενικότερα άγρια καιρικά φαινόμενα, παρατεταμένους καύσωνες κλπ. (παρεμπιπτόντως η Μεσόγειος είναι το νούμερο δύο κλιματικό hot spot του πλανήτη). Άλλο τόσο σημαντικό είναι και το πόσο έχουμε προετοιμαστεί γι’ αυτά. Δηλαδή, αν οι εκάστοτε κυβερνήσεις έχουν επενδύσει σε δημόσια έργα που θα μπορούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες αυτών των φαινομένων. Αν θα κάνουν καλύτερα αποχετευτικά συστήματα. Αν θα ανοίξουν τα μπαζωμένα ρέματα κλπ. Αλλά κάτι τέτοιο δεν το έχουν κάνει και δεν φαίνεται να το κάνουν. Κάτι πρέπει να γίνει σίγουρα.

Ο κόσμος κινητοποιείται ενάντια στην απειλή του πολέμου, της ανόδου της ακροδεξιάς, την οικονομική κρίση, τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Πιστεύεις ότι ένα ντοκιμαντέρ για την περιβαλλοντική καταστροφή θα βοηθήσει ώστε να υπάρξει ανάλογη κινητοποίηση και σε αυτό το ζήτημα; 

Είναι ακριβώς έτσι. Καταρχάς υπάρχουν ήδη οργανώσεις ακτιβιστών και κινήματα γι’ αυτό το ζήτημα. Γράφονται βιβλία για όλο αυτό που συμβαίνει επειδή ακριβώς είναι το πιο σημαντικό θέμα του καιρού μας. Αυτή τη στιγμή έτσι όπως κανιβαλίζουμε τον πλανήτη σπρώχνουμε τα συστήματα της Γης σε κατάρρευση. Το λιώσιμο του Πέρμαφροστ το αναδεικνύει ξεκάθαρα. Δεν μπορούμε να το επιστρέψουμε προς τα πίσω. Δεν διορθώνεται. Κάθε ζημιά γράφει. Είναι τόσο εγκληματικό αυτό. Αν καταρρεύσουν τα συστήματα της Γης, τότε οποιαδήποτε φρικαλεότητα, κάθε συμφορά που έχει βρει την ανθρωπότητα δεν θα είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που θα ακολουθήσει. Πρέπει να τεθεί το θέμα στο προσκήνιο του δημόσιου διαλόγου. Κανονικά έπρεπε να κάνουμε κάτι χθες. Και έπρεπε να έχουμε συζητήσει, να κοιτάξουμε την αλήθεια στα μάτια. Για να κοιτάξουμε την αλήθεια στα μάτια θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι το σύστημα με το οποίο είναι οργανωμένες οι κοινωνίες και οι οικονομίες, ο καπιταλισμός δηλαδή, είναι αυτό που μας έχει οδηγήσει στο χείλος της αβύσσου αυτή τη στιγμή. 

Αν το καταλάβουμε αυτό, θα πρέπει να το συζητήσουμε. Όπως παρουσιάζεται στην ταινία, υπάρχουν δύο μεγάλες σχολές σκέψης. Πιστεύω ότι είναι η πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση που γίνεται αυτή τη στιγμή. Η μία λέει ότι το σύστημα επιδέχεται διόρθωσης και μπορείς να λειτουργήσεις μέσα από τα εργαλεία του. Και η άλλη λέει, όχι, πρέπει να παραδεχθούμε ότι ο καπιταλισμός ήταν ένα τεράστιο λάθος, πρέπει να φύγει από τη μέση και να εφεύρουμε κάτι άλλο στη θέση του. Και αυτό είναι πραγματικά το πολιτικό πρόταγμα του μέλλοντος. Η ταινία δεν παίρνει θέση ανάμεσα σε αυτά τα δύο μεγάλα στρατόπεδα. Τα παρουσιάζει. Αλλά πιστεύω ότι οι άνθρωποι, οι παγκόσμιες κοινωνίες θα πρέπει να αρχίσουν να συζητάνε γι' αυτό. Πρέπει να μπει στο τραπέζι. Και όπως γνωρίζουμε πολύ καλά στην ιστορία, όταν κάποιοι θέλουν να κάνουν κάτι, γίνεται. Θα μπορούσαμε, ας πούμε, να βάλουμε τα καλύτερα μυαλά του πλανήτη να βρουν εναλλακτικές κι όχι να τους βάζουμε να εργάζονται για το πως θα εξορύξουν φυσικό αέριο και πετρέλαιο από τα 3.000 μέτρα βάθος. Αυτή τη στιγμή η κατάσταση θυμίζει την ταινία του Νέτφλιξ «Don’t look up». Εκεί, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι έρχεται ένας αστεροειδής που θα μας εξαφανίσει, κάποιοι το αρνούνται τελείως, κάποιοι το υποτιμούν και υπάρχει και το 0.001% που θέλει να βγάλει λεφτά από αυτό.  

Η ταινία ωστόσο, παρότι περιγράφει κάτι που απειλεί να καταστρέψει τον κόσμο, δεν είναι εσχατολογική. 

Προσπάθησα με νύχια και με δόντια να το αποφύγω. Ήταν κύριο μέλημά μου ο θεατής που θα δει την ταινία να προβληματιστεί αλλά να ξέρει ότι μπορεί να κάνει κάτι. Και υπάρχουν πράγματα που μπορούμε να κάνουμε αρχίζοντας από το να ενημερωθούμε και να μπορέσουμε να ξεφύγουμε από την παραφιλολογία και την ψευδοεπιστήμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτά που λένε ότι “η κλιματική κρίση δεν υπάρχει”, ότι “έτσι έκανε πάντα το κλίμα” και άλλα τέτοια, τα οποία είναι τελείως αντιεπιστημονικά. Οι άνθρωποι που τα λένε δεν θέλουν να αλλάξει απολύτως τίποτα και ταυτίζονται με το 0.001% των πιο ισχυρών του πλανήτη, οι οποίοι προφανώς επίτηδες προωθούν αυτή την προπαγάνδα για τη δική τους κερδοφορία. Σε καμία περίπτωση λοιπόν δεν ήθελα να κάνω μια εσχατολογική ταινία, αλλά μια ταινία που θα ενημερώσει και θα προβληματίσει.

Έχεις παρευρεθεί σε αρκετές προβολές της ταινίας σε όλη τη χώρα. Πώς βλέπεις τη συζήτηση και την ανταπόκριση του κόσμου; Πετυχαίνει τον στόχο της;

Νομίζω πως το πετυχαίνει. Ακριβώς αυτά που συζητάμε μαζί, συζητάμε και με ένα κοινό πολύ ζωντανό. Κάθε συζήτηση που ακολουθεί μετά την προβολή είναι απίστευτη. Κι από ό,τι μου μεταφέρουν η συζήτηση συνεχίζεται μετά και στις παρέες τους, στον κύκλο τους. Αυτός είναι ο στόχος τελικά. Υπάρχει ένα κοινό που σκέφτεται στην Ελλάδα, που θέλει να μάθει, που του λείπουν αυτά τα πράγματα από την τηλεόραση. Είναι ένα ζωντανό κοινό που υποστηρίζει και τους ανεξάρτητους δημιουργούς και τους κινηματογράφους που τολμούν να φιλοξενήσουν μια τέτοια ταινία. 

Διαβάστε περισσότερα για το Mankind’s Folly στο φύλλο 1706 της Εργατικής Αλληλεγγύης στο ergatiki.gr