Καταπίεση και απελευθέρωση
Ξέρουμε τους ένοχους για τις δολοφονίες γυναικών!

8 Μάρτη, Παγκόσμια μέρα Γυναικών στην Αθήνα. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Την περασμένη βδομάδα συγκλόνισε η είδηση της διπλής δολοφονίας στη Μακρινίτσα. Η 28χρονη Κωνσταντίνα Τσάπα και ο αδελφός της, ο 30χρονος Γιώργος Τσάπας δολοφονήθηκαν από τον εν διαστάσει σύζυγο της πρώτης, μετά από επίθεση στο σπίτι τους. Ο δολοφόνος είχε βίαιη συμπεριφορά και πριν από τη συγκεκριμένη επίθεση, με το τελευταίο περιστατικό να έχει συμβεί μόλις τέσσερις ημέρες νωρίτερα. Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε στην απολογία του, “θόλωσε” όταν του είπαν ότι δεν μπορεί να δει το παιδί του. Η οικογένεια της Κωνσταντίνας Τσάπα είχε ζητήσει ασφαλιστικά μέτρα για να προστατευθεί από τον εν διαστάσει σύζυγό της, ενώ την ώρα που εισέβαλε στο σπίτι ο δράστης, είχε πάρει την άμεση δράση ζητώντας βοήθεια.

Η Κωνσταντίνα Τσάπα έχασε τη ζωή της γιατί ήταν γυναίκα, όχι μόνο επειδή ο πρώην σύζυγός της ήταν κακοποιητικός, αλλά και επειδή οι αρχές, από τις οποίες ζήτησε βοήθεια και προστασία, ολιγώρησαν, όπως κάνουν συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις. Αυτή την ολιγωρία τη δείχνουν αρχικά τα στατιστικά της αστυνομίας, σε σύγκριση με άλλες έρευνες: στην αστυνομία καταγράφονται πολύ λιγότερα περιστατικά, ενώ ακόμη πιο λίγα είναι τα περιστατικά που οδηγούνται στη δικαιοσύνη. Σε συνεντεύξεις που έχουν γίνει σε κακοποιημένες γυναίκες στο πλαίσιο ερευνών, είναι πολύ μεγάλο το ποσοστό αυτών που θεωρεί ότι δεν θα τις βοηθήσει η αστυνομία. 

Όχι άδικα. Η Ελένη Τοπαλούδη είχε καταγγείλει στην αστυνομία τον βιασμό της έναν ολόκληρο χρόνο πριν τον δεύτερο βιασμό και τη δολοφονία της αλλά η καταγγελία της αγνοήθηκε. Η Αγγελική Πέτρου, που τη δολοφόνησε ο πατέρας της επειδή δεν ενέκρινε τη σχέση της, τον είχε επίσης καταγγείλει ένα χρόνο νωρίτερα στην αστυνομία χωρίς αποτέλεσμα. Οι έρευνες έχουν δείξει επίσης απροθυμία της αστυνομίας στην κατάθεση μήνυσης σε πολλές περιπτώσεις -οι αστυνομικοί συστήνουν στα θύματα να “τα βρουν” με τους δράστες, υποβαθμίζουν το μέγεθος του προβλήματος, δεν τα ενημερώνουν ότι δε χρειάζεται παράβολο για τη μήνυση στις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας. Έχουν ακόμη υπάρξει περιπτώσεις που απειλούν το θύμα ότι θα δεχτεί αντιμήνυση για ψευδή καταμήνυση ή και ενημερώνουν (!) τον θύτη ότι μπορεί να κάνει αντιμήνυση! Πολλές προσφύγισσες και μετανάστριες επίσης είτε φοβούνται να απευθυνθούν στην αστυνομία υπό τον φόβο της κράτησης, είτε ζητούν βοήθεια και καταλήγουν να κακοποιούνται στα τμήματα και στα κέντρα κράτησης.

Ευθύνες της ΕΛΑΣ

Και φυσικά οι ευθύνες της αστυνομίας δεν περιορίζονται στο πώς αντιμετωπίζουν τα θύματα. Είναι και η ίδια η ΕΛΑΣ φορέας βίας σε βάρος των γυναικών, πράγμα που έχουμε δει και στο πρόσφατο όργιο αστυνομικής βίας, όπου μια 18χρονη δέχτηκε σεξουαλική κακοποίηση και απειλές, αλλά και στις τρεις δολοφονημένες γυναίκες από αστυνομικούς οικείους τους τον τελευταίο χρόνο. Τη γνώμη της ΕΛΑΣ και του Υπουργείου Προ.Πο για τη σεξιστική βία την είδαμε άλλωστε στις 25 Νοέμβρη, ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών, που την ...τίμησαν δεόντως με 11 συλλήψεις φεμινιστριών που έκαναν συμβολική κινητοποίηση στο Σύνταγμα.

Οι ξενώνες φιλοξενίας για γυναίκες και παιδιά θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι πάρα πολύ λίγοι σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος κι αυτό κάνει τα θύματα να διστάζουν να καταγγείλουν τον δράστη γιατί δεν θα έχουν πού να πάνε αν φύγουν από το σπίτι. Λόγω υποστελέχωσης, οι ιατροδικαστές δεν είναι διαθέσιμοι όλες τις ώρες και ημέρες, πράγμα που δυσκολεύει την απόδειξη της σεξουαλικής κακοποίησης. Τέλος, όλες οι έρευνες, εγχώριες και διεθνείς, έχουν δείξει ραγδαία αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας μέσα στην περίοδο της πανδημίας. Με μεγαλύτερη φτώχεια και ανεργία και με την απαγόρευση κυκλοφορίας τα θύματα έχουν πολύ λιγότερες διεξόδους, ενώ τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα στις κακοποιητικές σχέσεις φουντώνουν.

Για όλους αυτούς τους λόγους το έγκλημα στη Μακρινίτσα είναι μια ακόμη περίπτωση γυναικοκτονίας: η Κωνσταντίνα Τσάπα έμεινε απροστάτευτη γιατί ήταν μια γυναίκα που κατήγγειλε τον σύζυγό της και δολοφονήθηκε ακριβώς επειδή προσπάθησε να φύγει από αυτόν μαζί με το παιδί της. Ο αδερφός της που πήγε να την προστατέψει δολοφονήθηκε και η μητέρα της κινδύνευσε επίσης -και οι τρεις θύματα του ίδιου αδιεξόδου, αυτού που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σε κακοποιητικές σχέσεις. Στις 11 Απρίλη, έξι μέρες μετά την δολοφονία, ο Τσιάρας έδωσε συνέντευξη με θέμα το νομοσχέδιο για το οικογενειακό δίκαιο. Όταν λοιπόν ρωτήθηκε σχετικά και απάντησε “δεν θα αφήσουμε κανένα παράθυρο ανοιχτό στην ενδοοικογενειακή βία”, ενώ δεν έχει βγάλει κιχ για την Μακρινίτσα, δεν ακούστηκε πολύ πειστικός.