Οικονομία και Πολιτική
«Μεταμνημονιακή» εποπτεία: Η Σκύλλα των μνημονίων και η Χάρυβδη των «αγορών»

Την Πέμπτη, στο Eurogroup της 12ης Ιουλίου θα οριστικοποιηθούν, από ό,τι φαίνεται, οι λεπτομέρειες της Μεταμνημονιακής Εποπτείας για την περίοδο 2018-2022. Αλλά από όσα έχουν γίνει μέχρι τώρα γνωστά, η “έξοδος” του Αυγούστου δεν θα είναι και τόσο “καθαρή” όσο υποστηρίζει η κυβέρνηση.

Πρώτον, η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα του 3,5% του ΑΕΠ για ολόκληρη την επόμενη τετραετία. 

Δεύτερον, οι επισκέψεις του “Κουαρτέτου”, οι έλεγχοι και οι αξιολογήσεις θα συνεχιστούν κανονικά, με τριμηνιαίες επισκέψεις των εκπροσώπων των θεσμών μέχρι το 2022. 

Τρίτον, ενώ τυπικά δεν υπάρχουν νέα μέτρα, η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι θα εφαρμοστούν, χωρίς παρεκκλίσεις, όλα όσα έχουν μέχρι τώρα συμφωνηθεί. Δηλαδή δεν θα υπάρξει καμιά “χαλάρωση” της σκληρής λιτότητας, ενώ ταυτόχρονα θα υλοποιηθούν όσα δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα. Ο κατάλογος θυμίζει τις χειρότερες “παραδόσεις” των μνημονίων: νέες ιδιωτικοποιήσεις (Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών, ΔΕΣΦΑ, ΕΛΠΕ, Εγνατία Οδός, Λιμένας Καβάλας, Λιμένας Αλεξανδρούπολης κλπ). Μείωση των συντάξεων από την 1/1/2019. Μείωση του αφορολόγητου από την 1/1/2020. Αναπροσαρμογή των “αντικειμενικών αξιών” των ακινήτων μέχρι το 2020 που θα έχει σαν αποτέλεσμα την διόγκωση του ΕΦΚΑ στις πιο φτωχές περιοχές της χώρας. Μείωση του ποσοστού των “κόκκινων δανείων” - δηλαδή επιτάχυνση των πλειστηριασμών και των κατασχέσεων. Επανεξέταση, δηλαδή δραστική περικοπή, των επιδομάτων αναπηρίας. Πλαφόν, δηλαδή μείωση, στις δαπάνες των νοσοκομείων. Και ποιος ξέρει τι ακόμα (τον πραγματικό, πλήρη κατάλογο θα τον μάθουμε την Πέμπτη).

Δόσεις

Η βασική διαφορά σε σχέση με τα μνημόνια είναι ότι οι αξιολογήσεις δεν θα συνοδεύονται πλέον από δόσεις και εκταμιεύσεις. Η τελευταία, πέμπτη δόση (του τρίτου μνημονίου) αναμένεται να εγκριθεί από τον ESM την Πέμπτη, αμέσως μετά την συμφωνία του Eurogroup. Η δόση θα εκταμιευθεί και τα 15 δις θα προστεθούν αμέσως στο δημόσιο χρέος αλλά, όπως γίνεται πάντα, ούτε ένα Ευρώ δεν πρόκειται να φτάσει στα δημόσια ταμεία: 5,5 δις θα διατεθούν για την αποπληρωμή του χρέους (και άρα θα αφαιρεθούν και πάλι άμεσα από το δημόσιο χρέος) ενώ τα υπόλοιπα 9,5 θα μπουν σε έναν ειδικό λογαριασμό με στόχο τη δημιουργία αποθέματος (το διαβόητο μαξιλάρι) που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση που η Ελλάδα αντιμετωπίσει δυσκολίες στην εξυπηρέτηση του χρέους.

Τα μοναδικά έσοδα που αναμένει η Ελλάδα μέσα στην επόμενη τετραετία από το Κουαρτέτο είναι ένα ποσό της τάξης των 6,5 δις που προέρχεται από τα κέρδη των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών από τα ομόλογα του ελληνικού κράτους που κατείχαν (και που έχουν συμφωνήσει να τα επιστρέψουν) και από την ακύρωση ενός “προστίμου” που είχε επιβληθεί στην Ελλάδα. Αυτά τα χρήματα θα εκταμιευθούν σε 8 εξαμηνιαίες δόσεις (των 600 εκατομμυρίων η κάθε μία). Οι εκταμιεύσεις αυτές θα εξαρτώνται από τις εκθέσεις “συμμόρφωσης” των ελεγκτών -όπως ακριβώς γινόταν και μέχρι τώρα με τις δόσεις των μνημονίων. 

Στην πραγματικότητα, οι αξιολογητές θα συνεχίσουν να έχουν πολύ μεγάλη δύναμη. Η μεταμνημονιακή Ελλάδα δεν θα εξαρτάται μεν από τους θεσμούς για την ανακύκλωση του χρέους. Θα εξαρτάται όμως από τις “αγορές”. Και οι αγορές είναι εξίσου -αν όχι και περισσότερο- αμείλικτες από τους θεσμούς. 

Οι “αγορές” δεν είναι απρόσωπες: στην πραγματικότητα έχουν και όνομα, και διεύθυνση, και τηλέφωνο. Οι “αγορές” είναι οι μεγάλες τράπεζες, τα μεγάλα hedge funds (κερδοσκοπικά ταμεία), οι μεγάλες πολυεθνικές που έχουν σήμερα δισεκατομμύρια αδιάθετα κέρδη στα ταμεία τους. Οι ευρωπαϊκοί “θεσμοί” είναι από το ίδιο τους το DNA στενά δεμένοι με το ευρωπαϊκό σκέλος αυτών των “αγορών”.

 Ως τώρα οι ελεγκτές του Κουαρτέτου που έρχονταν κάθε τόσο για “αξιολόγηση” στην Ελλάδα, το έκαναν στο όνομα της “διάσωσης” της ελληνικής οικονομίας από την κρίση χρέους. Τώρα θα έρχονται με το πραγματικό τους πρόσωπο: σαν αξιολογητές των αγορών.